البته بخشِ اعظمی از این موفقیتِ بزرگ را مدیونِ واکسنها هستیم. واکسنهای مختلفی که از بدو تولد، به بدنِ نوزادان تزریق میشود تا در صورتِ ابتلای احتمالی به آن بیماریها، لشگرِ قدرتمندِ سیستم ایمنی با خاطرهای که از عاملِ اصلی آن ویروس در ذهن خود ثبت کرده است، بسرعت آن را شناسایی و نابود کند. حالا امروز، پس از واکسنهای فلج اطفال، ب س ژ، هپاتیت ب، سرخک و سرخجه، اوریون، سل، دیفتری، سیاه سرفه و کزاز، واکسن روتاویروس نیز به سبدِ واکسیناسیونِ نوزادان افزوده شده است تا از مرگِ نوزادان به دلیلِ ابتلا به اسهال عفونی شدید جلوگیری شود. این روزها واکسیناسیونِ کودکان زیرِ دو سال در مازندران همزمان با سراسر کشور آغاز شده است.
واکسیناسیون روتاویروس از روز سهشنبه ۱۳ آذرماه، برای کودکان ۲، چهار و ۶ ماهه در مازندران همزمان با سراسر کشور آغاز شد که در این بین والدین باید به چند نکته در ارتباط با این موضوع توجه داشته باشند.
سرپرست معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران گفت: واکسیناسیون روتاویروس در مراکز خدمات جامع سلامت دانشگاه در سطح استان انجام خواهد شد.
دکتر سیده محدثه حسینی افزود: در نوبتهای بعدی کودکان سنین ۴ و ۶ ماهگی این واکسن را دریافت می کنند. وی گفت: واکسن روتاویروس از واکسنهایی است که از بیماریهای شایع گوارشی در کودکان پیشگیری میکند.
وی ادامه داد: بیماریهای گوارشی یکی از علل اصلی بستری شدن و مرگ و میر کودکان است و این واکسن میتواند از بستری کودکان به دلیل بیماری گوارشی و اسهال پیشگیری کند.
این مقام مسوول با اشاره به اینکه کودکان بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری روتاویروس هستند تصریح کرد: این بیماری عمدتاً در بین کودکان سه ماهه تا سه ساله واکسینه نشده رخ میدهد که این واکسیناسیون یکی از موثرترین روشها برای پیشگیری از بیماریهای گوارشی است.
وی با توصیه به والدین جهت انجام به موقع واکسیناسیون کودک دو ماهه تاکید کرد: این واکسن به شکل خوراکی در سن ۲ و ۴ و ۶ ماهگی همزمان با سایر واکسنها همان گروه سنی تجویز میشود و به تعویق انداختن آن بدون دلیل اشتباه است.
واکسن روتاویروس در تمامی استانها از جمله مازندران تأمین شده است و خانوادهها میتوانند طبق برنامه زمانبندیشده برای تزریق این واکسن اقدام کنند. وزارت بهداشت با افزودن ۲ واکسن روتاویروس و پنوموکوک بدین طریق سبد واکسیناسیون کودکان را تکمیل کرد و پس از آغاز واکسیناسیون پنوموکوک در مرداد امسال اکنون واکسیناسیون سراسری روتاویروس را کلید زده است. پنوموکوک یکی از مهمترین باکتریهای بیماریزا در انسان است. این باکتری عامل اصلی بیماری پنومونی (سینه پهلو یا ذات الریه) است. این باکتری میتواند عفونتهای دیگری مانند سینوزیت، اوتیت (عفونت گوش میانی)، مننژیت را ایجاد کند. همچنین روتاویروس عفونی است که شایعترین عامل ایجادکننده اسهال حاد در بیماران در رده سنی اطفال است.
بیماری روتاویروس چیست؟
بیماری روتاویروس یکی از ویروسهای بسیار مسری است که به دلیل عدم توانایی سیستم ایمنی نوزادان و کودکان خردسال معمولا به کودکان زیر دو سال حمله میکند. این ویروس به عنوان عامل اصلی اسهال شدید در نوزادان و کودکان خردسال در سراسر جهان شناخته میشود و سالانه مسئول بیش از ۲۱۵ هزار مرگ و میر در جهان است.
بیماری روتاویروس یک بیماری ویروسی است که عمدتاً بر روی روده تأثیر میگذارد. ویروس روتاویروس مسئول این بیماری است و از طریق گوشت و شیر آلوده به بدن کودکان وارد میشود. بیماری روتاویروس از طریق تماس مدفوعی و دهانی به راحتی از فردی به فرد دیگر منتقل میشود. این بیماری با علائمی مانند تهوع، استفراغ، اسهال و تب شدید همراه است و در بعضی از موارد میتواند منجر به بیماریهای جدیتر مانند نارسایی کلیوی شود. این بیماری در هفتههای سرد سال شایعتر است، اما بهطور کلی در هر فصلی احتمال ابتلا به این بیماری وجود دارد.
اگرچه این بیماری در تمام جهان رخ میدهد، اما در کشورهای در حال توسعه شایعتر است و بیشتر مرگ و میرهای ناشی از آن در این کشورها رخ میدهد.
علائم بیماری
علائم عفونت روتاویروس معمولاً در عرض دو روز پس از قرار گرفتن در معرض ویروس ظاهر میشود و میتواند تا ده روز ادامه یابد. شایعترین علائم عبارتند از:
اسهال
استفراغ
درد شکم
تب
در برخی موارد، اسهال و استفراغ شدید میتواند منجر به کم آبی بدن شود. این امر به ویژه برای نوزادان و کودکان خردسال خطرناک است، به خصوص اگر آنها نتوانند مایعات کافی برای جایگزینی آنچه از دست دادهاند بنوشند.
درمان عفونت
درمان بیماری روتاویروس بیشتر بر پایه حفظ آب و الکترولیت بدن و کنترل علائم بیماری است. درمان عفونت روتاویروس معمولاً شامل مدیریت علائم، مانند اطمینان از هیدراتاسیون و تغذیه کافی است، اگرچه در موارد شدید ممکن است نیاز به بستری شدن در بیمارستان باشد. درمان آنتی بیوتیکی در برابر عفونتهای ویروسی مانند روتاویروس موثر نیست.
در صورتی که بیمار به مقدار کافی آب ننوشد و الکترولیتهای جسمی خود را از دست بدهد، ممکن است به شدت ضعیف شود و در موارد نادر ممکن است منجر به مرگ شود. بنابراین، شربتهای الکترولیتی که در داروخانهها در دسترس هستند، میتوانند بهبود سریعتر را برای بیمار فراهم کنند.
همچنین، در برخی موارد، پزشک ممکن است داروی ضداسهال و ضد استفراغی به بیمار بدهد تا به کنترل علائم بیماری کمک کند. در صورتی که بیمار به سطح قابل توجهی از آب و الکترولیت نیاز داشته باشد، ممکن است نیاز به بستری شدن در بیمارستان جهت تزریق محلول الکترولیتی داشته باشد.
پیشگیری از بیماری روتاویروس
پیشگیری از بیماری روتاویروس در عمده موارد با توجه به اصول بهداشت عمومی و شستوشوی دستها، پایین آوردن شرایط نامساعد بهداشتی و محیطی و استفاده از واکسنهای موجود انجام میشود.
برای جلوگیری از ابتلا به بیماری روتاویروس، میتوانید اقدامات زیر را انجام دهید:
شستوشوی دستها
استفاده از آب تمیز
تمیز نگه داشتن سطوح
استفاده از واکسن
جدا کردن بیماران
واکسن روتاریکس
واکسن روتاریکس یک واکسن پروفیلاکتیک (پیشگیری کننده) برای ایجاد مقاومت در برابر عفونت با ویروس روتاویروس است. روتاویروس یک ویروس رشتهای RNA است که به طور معمول باعث ایجاد عفونت دستگاه گوارشی در کودکان میشود.
این واکسن شامل قطرههایی است که حاوی ویروسهای زنده و ضعیف شده روتاویروس هستند. این ویروسها هنگام وارد شدن به بدن، به سرعت شروع به تولید مقاومت در برابر آن میکنند. به عبارت دیگر، بدن شروع به تولید آنتی بادیهایی میکند که میتوانند در برابر ویروسهای روتاویروس محافظت کنند. واکسن روتاریکس با استفاده از ویروس زنده، ضعیف شده و ناتوان شده ایجاد میشود. ویروس روتاری، ویروسی است که بهطور معمول در درجه اول باعث عفونتهای دستگاه گوارشی در کودکان میشود. برای تولید آن، ویروس روتاری از گلوبولهای قرمز خون جداسازی شده و برای ضعیف شدن و ناتوانسازی، تحت نظر قرار میگیرند.
در کشورهایی که این واکسن در دسترس است، توصیه میشود که بچهها در دو مرحله به مدت ۶ تا ۸ هفته و ۲ تا ۳ ماه پس از تولد واکسینه شوند. در بعضی از کشورها، واکسن روتاریکس به صورت قطرهای نیز در دسترس است. واکسن روتاریکس قادر به کاهش حداقل ۹۰ درصدی ابتلا به بیماری در کودکانی است که در دو مرحله واکسینه شدهاند. همچنین، اثربخشی این واکسن در جلوگیری از بیماری و اثرات جانبی آن نیز در طی سالیان گذشته مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته است. بر اساس تحقیقات انجام شده، این واکسن در بیشتر موارد میتواند به صورت کامل از ویروس جلوگیری کند. این واکسن نیز مانند سایر واکسنها، ممکن است باعث بروز عوارض جانبی شود. با این حال، بیشتر عوارض جانبی این واکسن کوچک و خفیف هستند و در بیشتر موارد به طور کلی نیاز به درمان ندارند.
عوارض جانبی رایج این واکسن عبارتند از:
تب خفیف
استفراغ
اسهال
برای جلوگیری از عوارض جانبی واکسن روتاریکس در کودکان، بهتر است پس از تزریق واکسن، نظم خواب و استراحت کافی برای کودک فراهم شود و همچنین مراقبت از تغذیه سالم کودک اهمیت دارد. همچنین در صورتی که کودک پس از تزریق واکسن به تب بالا، استفراغ شدید و یا اسهال شدید دچار شود، بهتر است در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید.
- نویسنده : مائده مطهری زاده
