بهره گیری از سطح گسترده استخرهای ذخیره آب موسوم به آببندان، یک نمونه بارز از تلاش کشاورزان شمالی در حفظ و نگهداری آب است. آببندانها بطور طبیعی در ابتدا، انتها و یا طرفین مسیر رودهای جاری شکل گرفتهاند.
قابلیت ذخیره ۴۰۵ میلیون متر مکعب آب توسط آببندانها
۱۰۳۴ قطعه آببندان با ظرفیت آبگیری ۴۰۵ میلیون مترمکعب در مازندران وجود دارد که ظرفیت ذخیرهسازی آب در آببندانهای مازندران تقریبا به اندازه ظرفیت مخزن ۱۱ سد بزرگ و کوچک استان است و این سهم بالا از مهار آبهای سطحی، نقش مهم آببندانها در تامین آب مورد نیاز کشاورزی مازندران را نشان میدهد.
با بررسی های انجام شده این نتیجه حاصل می گردد که آببندانها نقش موثری در کاهش استفاده از آبهای زیرزمینی دارند. باتوجه به تعداد زیاد آببندانها در استان مازندران ضروری است جایگاه و تاثیر واقعی آنها در محاسبه منابع آب لحاظ گردد.
۸۹ درصد آببندانهای استان آبگیری شد
معاون حفاظت و بهرهبرداری شرکت آب منطقهای مازندران از ذخیره ۳۵۸ میلیون مترمکعب آب در آببندانهای استان خبر داد و در ادامه گفت این میزان معادل ۸۹ درصد ظرفیت آبگیری آببندانهای است. سید محمد موسوی با بیان اینکه یکهزار و ۳۴ قطعه آببندان در مازندران وجود دارد اعلان کرد: مجموع ظرفیت ذخیرهسازی این آببندانها ۴۰۵ میلیون مترمکعب است که از نظر حجم ذخیره آب، معادل ظرفیت مخزن ۱۱ سد بزرگ و کوچک استان محسوب میشود و نشاندهنده نقش راهبردی این سازهها در تأمین آب مورد نیاز بخش کشاورزی است.
وی به کاهش بارندگیها در سال آبی جاری نسبت به سال گذشته اشاره کرد افزود: با توجه به تداوم گرمای هوا، مدیریت صحیح منابع آبی بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد و بهرهبرداران باید با رعایت الگوی مصرف، نوبتبندی و برداشت برنامهریزیشده از آببندانها، زمینه تأمین آب تا پایان فصل زراعی را فراهم کنند.
موسویدرا دامه از کشاورزان خواست تا اقدام به کشت دوم برنج نکرده و در مدیریت منابع آبی به مسئولین کمک کنند.
لایروبی آببندانها مقدار ذخیره آب را حداقل دو برابر میکند
به طور یقین با انجام لایروبی آببندانها استفاده از منابع آبی زیرزمینی به ویژه حفر چاههای مجاز و غیرمجاز کشاورزی در استان کاهش مییابد و البته حجم آببندانها نیز افزایش یافته و ذخیره عظیم آبی ایجاد میکند. پتانسیل منابع آبی آببندانهای مازندران حداقل دو برابر میزان فعلی است و اگر لایروبی آببندانهای استان طبق برنامه محقق شود، ظرفیت ذخیره آب پشت آببندانها به حدود ۷۰۰میلیون مترمکعب یعنی ۲ برابر ظرفیت فعلی میرسد. از دلایلی دیگری که موجب میشود به این منبع ذخیره کرد، مقایسه آن با ساخت سد است،یعنی به طور متوسط زمان سدسازی در ایران هفت تا ۱۰ سال است اما مطالعه، اجرا و بهرهبرداری از آب بندانها شمال در کمتر از یکسال انجام می شود، همچنین هزینه ساخت سد چندین برابر هزینه لایروبی آببندانها است.
آب بندان ها یکی از اصلی ترین دلایل مهاجرت جوانان روستایی هستند
آببندانها یکی از اصلیترین دلایل جلوگیری از مهاجرت جوانان روستایی به شهرها هستند. وقتی اشتغال پایدار در روستاها ایجاد شود دیگر آنان نیازی به ترک محل زندگیشان نمیبینند.اگر مدیریت خوبی بر آب استان انجام گیرد، میتوانیم علاوه بر تأمین محصولات کشاورزی موردنیاز کشور، قطب صادرات محصولات کشاورزی نیز باشیم. نقش حیاتی آب برای کشاورزی ایجاب می کند تا منابع آب سطحی و زیرزمینی به دلیل قابلیتهای فراوان طبیعی عهدهدار تولید قابل توجهی از محصولات کشاورزی است، از نظر کمی و کیفی کنترل شده و در بهره برداری بهینه از این منابع کوشش کافی به عمل آید. علاوه بر آن آببندانهای شمال کشور یکی از منابع تأمین کننده مواد پروتئینی بوده و سالانه علاوه بر تولید قابل ملاحظه آبزیان، تعداد کثیری از ساکنان شمال کشور به پرورش ماهی مشغول هستند.از سوی دیگر پوششهای گیاهی، مأمن مناسبی برای ایجاد پناهگاه و امنیت پرندگان و شرایط خوبی برای آشیانهسازی و زادآوری انواع پرندگان، پستانداران و بی مهرگان آبزی است. همچنین نقش گردشگر پذیر بودن آببندان ها نیز بسیار موثر است لذا با برنامهریزی دقیق و کارآمد میتوانیم اشتغال فراوانی ایجاد کنیم.
