مائده مطهری زاده مگس میوه مدیترانهای یکی از آفات مخرب جهان است که به بیش از ۳۰۰ گونه گیاهی مختلف از جمله درختان میوه مانند درختان هلو، زرد آلو و انار حمله میکند. مبدا اصلی این آفت شرق آفریقاست و در سال ۱۸۲۹ میلادی به تدریج به سایر کشورها انتقال یافت. این آفت در ایران […]
مائده مطهری زاده
مگس میوه مدیترانهای یکی از آفات مخرب جهان است که به بیش از ۳۰۰ گونه گیاهی مختلف از جمله درختان میوه مانند درختان هلو، زرد آلو و انار حمله میکند. مبدا اصلی این آفت شرق آفریقاست و در سال ۱۸۲۹ میلادی به تدریج به سایر کشورها انتقال یافت.
این آفت در ایران برای اولین بار در سال ۱۳۳۷ از اهواز و بعدها در سالهای ۱۳۳۸ و ۱۳۳۹ به ترتیب از تهران و اصفهان گزارش گردید اما به دلایل مختلف در آن زمان قادر به استقرار در مناطق فوق الذکر نشد. در سالهای بعد به دنبال گسترش باغات میوه، توسعه حمل و نقل کشور، افزایش واردات میوههای خارجی و عدم اجرای کامل مقررات قرنطینه نباتی، شرایط مساعد برای انتقل و نشو و نمای آفت فراهم گردید. به طوری که بالاخره در سال ۱۳۵۴ خسارت لارو از باغات هلو شهرستان مشهد گزارش گردید. اما خوشبختانه شرایط اقلیمی استان خراسان (زمستانهای سرد) برای نشو و نمای مگس مدیترانهای مساعد نبوده و تلفات سنگینی به جمعیت آفت وارد شد. در سال ۵۸ به تهران و استانهای شمال و شمال شرق سرایت کرد.
تنها راه بسیار ساده و در عین حال اساسی و بدون هزینه برای مبارزه با آفت مگس، برداشت میوههای رسیده و جمع آوری و دفن میوههای پوسیده پای درختان است چون میوه رسیده در سر درخت یا پوسیده در پای درخت بهترین میزبان مگس مدیترانهای به شمار میرود.
طبق اظهارات رسمی کارشناسان حفظ نباتات، هر مگس ماده روزانه ۱ تا ۳۰ عدد تخم رها میکند و در شرایط مناسب این توان را دارد که در یک دوره زندگی تعدادش را به میانگین ۳۰۰ و حداکثر یکهزار عدد برساند.
اگر باغداران روش مقابله و پیشگیری ساده و بدون هزینه برداشت به موقع محصول و جمع آوری میوههای رسیده و دفن صحیح را انجام بدهند، جمعیت آفت مگس میوه به حداقل ممکن خواهد رسید و مقوله طغیان اصلا منتفی میشود. آفت مگس میوه مدیترانه ای سابقه حدود چهار دههای در مازندران دارد و تقریبا بومی استان شده است و موجب نگرانی جدی برای باغداران و مسئولان نیست، اما اگر در رعایت همین روش ساده که ۷۰ درصد روش موثر پیشگیری و مقابله با مگس میوه مدیریترانهای را شامل میشود، کوتاهی شود، تبدیل به یک معضل اصلی میشود و در نتیجه تمامی باغداری استان را تحت الشعاع قرار میدهد.
اکنون، مدیر جهاد کشاورزی بابل میگوید: باغداران برای جلوگیری از حمله مگس مدیترانه ای به اراضی کشاورزی، میوههای رسیده را از درخت برداشت کنند.
محسن آهنگر روز چهارشنبه در نشست خبری در بابل افزود: همه مرکبات اعم از پرتقال تابستانی و نیز میوههایی همچون هلو، زردآلو و دیگر میوههای رسیده و شیرین که برروی درخت بماند مورد حمله آفت مگس مدیترانه ای قرار میگیرد و این آفت به میوههایی همچون نارنگی و پرتقال نارس درختان انتقال مییابد.
وی با بیان اینکه زمان سم پاشی درختان مرکبات تا برداشت محصول مدت زمان طولانی میگذرد، افزود: به همین دلیل حدود ۹۹ درصد مرکبات آلودگی سموم ندارد و در فصل برداشت محصول صادرات خوبی از شهرستان بابل به استانها و کشورهای دیگر را شاهدیم و در این زمینه تاکنون برگشت مرکبات به دلیل سموم از کشورهای دیگر نداشتهایم.
جمعیت آفت مگس میوه باغهای مازندران به سمت خاموشی
این ابراز نگرانی رییس جهاد کشاورزی شهرستان بابل در حالی است که تکنیک عقیم سازی مگسهای نر با استفاده از اشعه ایکس روشی جدید برای مقابله با این آفت اصلی باغهای مازندران در تاریخ ۱۲ خردادماه امسال عملیاتی شد، طرحی که در مرحله آزمایشی ۹۲ درصد نتیجه مثبت در باغهای استان داشته است.
طبق اعلام رسمی سازمان جهاد کشاورزی مازندران رهاسازی مگسهای نر عقیم شده در ۱۴۰ هکتار از باغهای مازندران به اجرا گذاشته شد که نتیجه آن کاهش خسارت این آفت در این باغها بوده است.
سازمان انرژی اتمی ایران برای راه اندازی مرکز پرتودهی محصولات کشاورزی در کشور ۱۲ قطب با هدف افزایش کیفیت تولید، کاهش ضایعات غذایی و مبارزه با آفتها تعریف کرد که مازندران از جمله این قطبها محسوب میشود.
دکتر محمد اسلامی رییس سازمان انرژی اتمی در سفر به مازندران اعلام کرد که این خطه شمالی با تولید بیش از هشت میلیون تن انواع محصولات کشاورزی نقش مهمی در امنیت غذایی کشور دارد، بنابراین سایتهای پرتودهی محصولات کشاورزی در این استان آماده بهره برداری شده است.
به گفته وی پرتودهی محصولات کشاورزی آفتها و سموم را از بین خواهد برد که اگر در این حوزه فعالیت نشود دولت باید در بخش درمان هزینه کند. طبق آمار رسمی از مجموع ۱۳۰ میلیون تن محصولات کشاورزی تولیدی در کشور ۴۰ میلیون تن آن ضایع میشود که با پرتودهی آمار ضایعات به مراتب کاهش خواهد یافت.
مگس میوه مدیترانهای از آفات مخرب برای ۱۶۰ هزار هکتار از باغهای مازندران با تنوع و پراکندگی به لحاظ نوع میوه و زمان برداشت محسوب میشود و همواره از دغدغههای جدی باغداران استان نیز بوده است. به نظر میرسد اگر دانش هسته ای این طرح در سطح وسیعی از باغهای استان عملیاتی شود، نگرانی باغداران و کشاورزان از هجوم آفتها کم خواهد شد.
گسترش پدیده باغهای مختلط با غرس درختان هلو، شلیل، انجیر، آلبالو ، گیلاس، زردآلو، گردو و خرمالو طی سالهای اخیر در مناطق مختلف مازندران در کنار ۱۱۵ هزار هکتاری باغ مرکبات به عنوان رکن اصلی صنعت باغداری استان، شرایط را برای رشد و تکثیر آفت مگس مدیترانه ای دوچندان کرده است؛ وضعیتی که تهدید جدی برای باغداری مازندران به شمار میرود و اگر نسبت به مقابله به موقع با این آفت از طریق روشهای مختلف توسط باغداران اقدامی صورت نگیرد، ریشه باغداری استان را خواهد خشکاند.
بنا بر اظهارات کارشناسان حفظ نباتات مازندران، هر مگس ماده روزانه یک تا ۳۰ عدد تخم رها میکند و در شرایط مناسب این توان را دارد که در یک دوره زندگی تعدادش را به میانگین ۳۰۰ و حداکثر یک هزار عدد برساند. یکی از اعضای هیات علمی مرکز تحققیات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی مازندران درباره روش جدید مقابله با مگس مدیترانهای گفت: تکنیک عقیم سازی مگسهای نر با استفاده از اشعه ایکس روشی جدید برای مقابله با این آفت اصلی باغات استان است. دکتر روح الله واعظ افزود: در این روش پرتو دهی با اشعه ایکس تغییراتی را در قابلیت توارثی مگس نر به وجود می آورد، اگر تعداد کافی از نرهای عقیم در میان جمعیت وحشی این گونه رها شوند، جمعیت مگس میوه مدیترانه ای حذف شده و به مرور به سمت خاموشی پیش می رود.
وی تصریح کرد: اگر تعداد مگس های نر عقیم سازی شده در سطح وسیع تری تولید و رها سازی شود به طوری که تعداد نرها عقیم شده به نسبت تعداد نرهای وحشی بیشتر شوند، به طور یقین به رغم جفت گیری ها، تکثیر تخم ریزی متوقف خواهد شد. حشره شناس و متخصص کنترل آفات محصولات کشاورزی با ذکر این نکته که گرما وخشکی هوا احتمال طغیان آفت مگس مدیترانهای، که چنین آب و هوایی را می پسندد، دوچندان می کند، در عین حال گفت: اگر میوه های رسیده به موقع برداشت شود و میوه های فاسد از پای درختان جمع آوری و در عمق ۴۰ تا ۵۰ سانتی متری زمین دفن شود تا ۷۰ درصد مقابله با آفت مگس میوه بدون هیچ گونه هزینه انجام می شود؛ روشی که طی یک دهه اخیر مورد توجه جدی باغدران قرار گرفته است و نتیجه آن کنترل نسبی این آفت مخرب بوده است. طبق آمارهای رسمی، مجموع باغ های مرکبات مازندران ۱۱۲ هزار هکتار است که از این میزان ۱۱۰ هزار هکتار ارقام بارده هستند. همچنین از مجموع باغ های مرکبات مازندران ۸۰ هزار هکتار زیر کشت ارقام مختلف پرتقال، ۳۰ هزار هکتار ارقام مختلف نارنگی و بقیه زیر کشت محصولاتی از جمله نارنج و لیمو قرار دارند.
