مائده مطهری زاده

روستای انجیلسی که یکی از روستاهای بالا دست بخش بابلکنار در جنوب بابل می‌باشد ۲۴ سال اهالی این روستا و روستاهای همجوار بابلکنار چشم انتظار حل یک فاجعه زیست محیطی در قلب جنگل‌های هیرکانی در جنوب بابل هستند.

مشکلی که قرار بود یک سال مردم منطقه تحمل کنند تا یک مکان مناسب برای زباله شهر بابل و شش شهر اقماری آن بیابند اما ۲۴ سال است که آسایش را از اهالی بخش بابل کنار ربوده و یک منطقه بکر و زیبای جنگلی را که آواز خوش پرندگان بر فراز آن طنین انداز بود این روزها آسمان انجلیسی جولانگاه کلاغ های سیاه بد شگون و پرندگان لاشخور و مردار خوری شده است که اهالی منطقه خواستار پایان این ماجرای غم انگیز و ادامه دار شدند.

انجیلسی که در ۲۵ کیلومتری جنوب شهر بابل قرار گرفته است هر روز میزبان ۳۰۰ تن زباله از شهرهای بابل، امیرکلا، گلوگاه، مرزی کلاه، زرگرشهر، خوشرودپی و گتاب می باشد. بر اساس مکاتبه اداری که در فرمانداری بابل موجود است قرار بود انجیلسی یک سال میزبان زباله باشد و بعد از آن یک جانمایی مناسب برای دفع زباله بابل و شهرهای اقماری پیدا شود اما مهمان یک ساله جا خوش کرد و ۲۴ سال برخانه میزبان لنگر انداخته و هم اکنون سایت زباله انجیلسی دیگر مملو از زباله می باشد و از سویی دیگر سرازیر شدن شیرابه‌های این زباله ها خسارت‌های زیادی به جنگل‌های هیرکانی و زمین‌های شالیزاری پایین دست وارد کرده است. اهالی روستای انجیلسی علاوه بر اینکه در خصوص خشک شدن درختان هیرکانی در منطقه، نگران هستند، معتقدند جاری شدن این شیرابه ها در قلب جنگل و چراگاههای دام ها، زمینه آلودگی را در فرآوردهای دامی و گوشتی افزایش می دهد. جنگل های هیرکانی به عنوان دومین میراث طبیعی ایران، بر اساس معیار ۹ گانه به شماره ۱۵۸۴ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد تا این میراث باستانی یگانه به نام ایران و برای جهانیان تا ابد باقی بماند. جنگل های هیرکانی یا جنگل های شمال ایران، با پیشینه تکامل ۲۵ تا ۵۰ میلیون ساله، مانند نواری سبز به در ازای ۸۵۰ کیلومتر کناره های جنوبی دریای کاسپین را پوشانده اند. تغییرات بارشی و ارتفاعی زیاد، تنوع در شرایط اکولوژیکی از خاور تا باختر، تنوع بی مانند در گونه های گیاهی و جانوری از ویژگی های برجسته جنگل های هیرکانی است.

نفوذ شیرابه ها در اراضی کشاورزی، مراتع چرای دام و شیوع بیماری ها مختلف سبب شد که اهالی منطقه دست از زادگاه خود بردارند و برای ادامه زندگی به مکان دیگری دست به کوچ اجباری بزنند. اهالی منطقه که در مدت ۲۵ سال گذشته تمام توان خود را برای حل این مشکل به کار بسته بودند موفق نشدند و در نهایت با طرح شکایت در مراجع قضایی این موضوع را پیگیری کردند.

اما اهالی روستا موفق شدند سال گذشته بعد از چند سال کش و قوس فراوان رای بدوی و نهایی جابجایی سایت زباله انجیلسی بابل را دریافت کنند که این امر بارقه امید را برای اهالی منطقه و دوستداران محیط زیست فراهم کرده بود.

در جلسه شورای حفظ بیت المال شهرستان بابل که با حضور رییس کل وقت دادگستری مازندران تشکیل شد، ۱۵ اسفند سال ۱۴۰۲ برای حل این مشکل زمان تعیین شد؛ بعد از آن، ابتدای دی ماه ۱۴۰۲، فرماندار وقت بابل از تخصیص ۵۰۰ میلیارد ریال اعتبار برای ساماندهی سایت زباله انجیلسی با دستور وزیر کشور خبر داد. پس از انتشار گزارش از روستای انجیلسی و مشکلات سایت زباله انجیلسی بابل که با ‌سفر ‌وزیر کشور به استان مازندران و شهرستان بابل‌ مقارن شد،‌ با پیگیری استاندار و فرماندار وقت شهرستان بابل، نشستی به همین منظور در فرمانداری بابل با حضور معاون وزیر کشور و رئیس سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های وزارت کشور، ‌فرماندار ویژه شهرستان بابل، شهردار و رئیس شورای اسلامی شهر بابل، سرپرست معاونت عمرانی استانداری مازندران و ‌نمایندگان مردم بابل در مجلس ‌شورای اسلامی برگزار شد و ضمن بررسی معضل و مشکل ۲۵ساله ‌زباله انجیلسی، مصوب ‌شد سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های وزارت کشور ۵۰۰ میلیارد ریال اعتبار برای برون‌رفت از این مشکل به شهرداری بابل اختصاص دهد. قاسم عزیززاده‌گرجی فرماندار وقت بابل در گفت‌وگو با تسنیم در تشریح جزئیات این جلسه با بیان اینکه ‌«قبلاً ‌مشکلات سایت زباله انجیلسی بابل را در تهران خدمت وزیر کشور بیان کرده بودیم»، گفت: در این صورت‌جلسه که در ۲۹ آذر ماه تنظیم شد عنوان شده است این مبلغ ۵۰۰ میلیارد ریال اختصاصی جهت افزایش تولید کمپوست است و تأمین ۵۰۰ میلیارد دیگر را وزارت کشور به‌عهده شهرداری بابل گذاشته است و شهرداری هم متعهد شد این مبلغ را برای برون‌رفت از مشکل سایت انجیلسی تأمین کند. وی افزود: همچنین مصوب شد مناقصه ایجاد تصفیه‌خانه شیرآبه که قبلاً ایراداتی بر آن وارد شده بود نیز در شهرداری، مطابق قانون ظرف ۱۰ روز برطرف شود و در این مدت مناقصه تعیین‌تکلیف  شود.

‌عزیززاده‌گرجی با ابراز اینکه در سفر وزیر کشور به بابل که این سفر با پیگیری استاندار مازندران برنامه‌ریزی شده بود  بررسی مشکل سایت انجیلسی در دستور کار قرار گرفت، تصریح کرد: در ملاقات با  وزیر کشور درباره مشکل زباله بابل بحث و تبادل نظر شد و این مسئله مورد حمایت وزارت کشور قرار گرفت.

اما اکنون، به رغمِ تمهیدات و ضرب ‌الاجل قضایی و تخصیص اعتبارِ ۵۰۰ میلیاردی، مسوولان امر برای حل مشکلِ تاریخی سایت زباله انجیلسی، هنوز قدم از قدم برنداشته‌اند و همین موضوع نیز جمعی از اهالی روستای انجیلسی بابل را بر آن داشت تا با تجمع در ورودی این سایت، خواهان اجرای حکم قطعی دادگاه تجدید نظر استان مازندران مبنی بر جابجایی این سایت زباله و حل گره کوره ۲۵ ساله این سایت در قلب جنگلهای هیرکانی شوند. مردم منطقه در ورودی سایت زباله انجیلسی بنری نصب کردند که در این بنر تنها خواسته خود را اجرای حکم دادگاه تجدید نظر استان مبنی بر رفع مزاحمت، جمع آوری زباله های مدفون و انتقال سایت زباله به مکان دیگر اعلام کردند. بعد از قطعی شدن حکم سایت انجیلسی در جلسه شورای حفظ بیت المال شهرستان بابل که سال گذشته با حضور رییس کل وقت دادگستری مازندران تشکیل شد، تا ۱۵ اسفند سال ۱۴۰۲ برای حل این مشکل زمان تعیین شد، که بعد از گذشت نزدیک به ۲ ماه از این ضرب الاجل اهالی روستا خواستار اجرای حکم شدند.

عضو شورای اسلامی روستای انجیلسی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا بیان داشت: در شرایط فعلی تنها خواسته اهالی منطقه اجرای حکم قطعی دادگاه تجدید نظر استان در خصوص سایت زباله انجیلسی است.

احمد ادیبی اظهار داشت: مردم منطقه بعد از نا امیدی از وعده های پی درپی برای جلوگیری از فاجعه انسانی و زیست محیطی زباله و شیرابه های این سایت به مراجع قضایی پناه آوردند و طرح دعوی کردند.

وی ادامه داد: بعد از کش و قوس‌های فراوان و چند ساله در نهایت پنجم آبان ۱۴۰۰ حکم قطعی مبنی بر رفع مزاحمت، جمع آوری زباله های مدفون و انتقال این سایت به مکان دیگر از دادگاه تجدید نظر استان صادر شد. این عضو شورای روستای انجیلسی گفت: زباله و شیرابه های سایت انجیلسی سبب شد تعدادی از اهالی روستای به ناچار به منطقه دیگری کوچ کردند.

ادیبی تصریح کرد: سایت انجیلسی سبب شیوع بیماری های زیادی در منطقه شد که جان اهالی را به خطر انداخته است و اهالی این منطقه خواستار مطالبه به حق خود با حکم مراجع قضایی هستند.

یک عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل در این باره گفت که دهه ها سوء مدیریت در مدیریت پسماند استان مازندران از شروع روستانشینی در مازندران چیزی در حدود پنج هزار سال قبل تا همین ٤٠ سال گذشته، زباله های خانگی که به طور عمده طبیعی و برگرفته از مواد آلی مصرفی خانواده ها بوده اند، به صورت سنتی مدیریت و دفع می شدند.

این فوق دکتری مهندسی عمران- محیط زیست از آمریکا اضافه کرد: بر این اساس در مورد مدیریت پسماندها در استان مازندران، سیاست اولیای امر در استان از ابتدا سلب مسئولیت از استانداری و تنفیذ همه امور به شهرداری های شهرهای کوچک و بزرگ استان بوده است. سال ها پیش در ابتدای انقلاب تعداد شهرستانهای استان مازندران بسیار محدود و هریک در بردارنده چند بخش یا شهر کوچک و بزرگ بودند لذا مدیریت مسائلی چون زباله در سطح شهرستان انجام شده و این موضوع مدیریت منطقه ای آن را تا حدی ممکن می ساخت.

عابسی ضمن بیان این مطلب که طی سالهای بعد اما، سیاست متفاوت مسئولین کشور و مدیران استانی به تفکیک شهرستان های بزرگ به شهرها و در نهایت شهرستان های کوچکتر منجر شده است، اظهار داشت: به عنوان مثال ٨ شهر مازندران در سال ١٣٥٧ (بهشهر، ساری، قائشمهر، بابل، آمل، نور، نوشهر، تنکابن) در سال ١٣٩٢ به ٢٢ شهرستان کوچک و بزرگ ٢٠ تا ٥٤٠ هزار نفری تفکیک شده است. هر کدام از این شهرستان های جدید مثل بابلسر هم بعضا خود دارای سه شهر کوچکتر (هادی شهر، بابلسر، بهنمیر) هستند.

دکتر عابسی این را هم گفت که سودای تبدیل شدن به شهرستان جدید روابط بین این شهرهای کوچک شهرستان های جدید التاسیس را نیز پیچیده تر کرده است و این موضوع سنگ بنای عدم همکاری این شهرهای کوچک حتی در مقیاس شهرستانهای کم جمعیت شده است، لذا سیاست قبلی مبتنی بر تنفیذ مسئولیت کامل زباله های تولیدی در شهرستان ها اعم از جمع آوری، تفکیک و امحای زباله به شهرداری ها به عنوان یک نهاد غیرتخصصی در بحث مدیریت پسماند (برای شهرستان هایی با مساحت مشخص، محدود و بودجه ناچیز) به یک فاجعه در مدیریت پسماند در استان مازندران منجر شده است.

شهرستان ۶۰۰ هزار نفری بابل دارای هفت شهر و ۶ بخش است، که سایت زباله انجیلسی در بخش بابلکنار در قلب جنگلهای هیرکانی واقع شد و روزانه میزبان حدود ۳۰۰ تن زباله است.