مازندران قطب تولید برنج، مرکبات، کیوی و محصولات باغی کشور است. تعاونیهای کشاورزی و روستایی در این حوزهها نقشهای تعیینکنندهای دارند. تعاونیهای روستایی وظیفه تأمین کود، سم، بذر اصلاحشده و ادوات کشاورزی را با قیمت مناسب بر عهده دارند. تشکیل تعاونیهای تخصصی مانند تعاونیهای برنجکاران یا باغداران مرکبات به کشاورزان کمک میکند محصولات خود را بهصورت مستقیم و با قیمت منصفانه به بازار مصرف یا کارخانجات عرضه کنند. همچنین تعاونیها میتوانند با ایجاد سردخانهها و پایانههای سورتینگ، مانع از فاسد شدن محصولات و ضرر باغداران در فصول برداشت شوند.
علاوه بر آن مازندران یکی از قطبهای آبزیپروری و صید در دریای خزر محسوب میشود. ساختار صید ماهیان استخوانی در سواحل استان بر مبنای تعاونیهای پره شکل گرفته که هزاران صیاد بومی را تحت پوشش قرار داده و معیشت ساحلنشینان را تأمین میکند.
تعاونیهای پرورش ماهیان گرمآبی، سردآبی و خاویاری نیز در زنجیره تأمین خوراک، مشاوره فنی، فرآوری و صادرات خاویار و گوشت ماهی نقش پررنگی دارند.
تعاونیهای گردشگری و بومگردی، تعاونیهای مسکن ، تعاونیهای مصرف و توزیع و تعاونیهای توسعه و عمران در استان فعالیتهایی دارند. با وجود پتانسیلهای فوق، تعاونیهای استان با مسائلی نظیر کمبود سرمایه در گردش و تسهیلات ارزانقیمت، فرسودگی تجهیزات و ماشینآلات، ضعف در برندسازی و بازاریابی صادراتی و مشکلات مدیریتی و حقوقی مواجه هستند.
واگذاری امور به تعاونیها
مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی مازندران با تشریح جایگاه بخش تعاون در اقتصاد مقاومتی، از بهرهبرداری ۴ طرح تعاونی با سرمایهگذاری ۲۱۲ میلیارد تومان و ایجاد ۸۵ فرصت شغلی در استان خبر داد و تأکید کرد: واگذاری امور به تعاونیها به جای بخش خصوصی، ضامن توزیع عادلانهتر درآمد و ثروت ملی است. علیاصغر حسینی شیروانی، در سخنرانی پیش از خطبههای نماز جمعه این هفته ساری بهمناسبت هفته تعاون به تشریح جایگاه بخش تعاون در اقتصاد کشور و استان پرداخت. مدیرکل تعاون مازندران با استناد به قانون اساسی و آموزههای دینی، بخش تعاون را تبلور مشارکت مردمی در عرصههای تولید، صنعت و کشاورزی دانست. وی گفت توسعه تعاونیها نه تنها به تأمین نیازهای کشور (بهویژه امنیت غذایی در شرایط تحریم) کمک میکند، بلکه در حوزه اشتغال، توسعه فناوری و رشد اقتصادی نیز نقشآفرین است، افزود: مشارکت مردمی و واگذاری امور به تعاونیها عاملی برای توزیع عادلانهتر درآمد و ثروت ملی است.
وی از بهرهبرداری از ۲۲۴ طرح تعاونی با اعتبار بالغ بر ۲۱۰۰ میلیارد تومان در سطح کشور با حضور وزیر تعاون خبر داد و گفت: در سطح استان مازندران نیز ۴ طرح تعاونی با سرمایهگذاری ۲۱۲ میلیارد تومان افتتاح شد که ۱۸۶ میلیارد تومان آن توسط آورده اعضای تعاونیها تأمین شده بود. این طرحها برای ۸۵ نفر اشتغالزایی ایجاد کردند.
وجود بیش از ۸۰۰۰ تعاونی فعال در مازندران
مدیرکل تعاون مازندران با اشاره به وجود بیش از ۸۰۰۰ تعاونی فعال و حدود ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار عضو در استان(نزدیک به ۷۰ درصد جمعیت)، از پرداخت حدود ۴۰۰۰ میلیارد تومان تسهیلات به تعاونیهای استان در دولت چهاردهم خبر داد.
وی همچنین از صادرات ۱۴۲ میلیون دلاری بخش تعاون مازندران در دولت چهاردهم اشاره کرد و یاداور شد: توانمندسازی تعاونیها، رفع موانع اداری، بازاررسانی محصولات، حمایت از تعاونیهای دانشبنیان، زنان و فارغالتحصیلان، و تجمیع سرمایههای خرد برای طرحهای کلان از اولویتهای اداره کل تعاون مازندران است. حسینی شیروانی ابراز امیدواری کرد که با مشارکت مردمی و همافزایی دستگاهها، شاهد استانی توانمند و توسعهیافته در همه ابعاد باشیم. وی، شعار امسال هفته تعاون را «تعاون در میان تعاونیها» عنوان کرد و با اشاره به شعار بینالمللی «تعاونیها برای جهانی صلحآمیز»، بر نقش اتحاد و همدلی کشورهای اسلامی در حل مسائل منطقه تأکید کرد. مدیرکل تعاون مازندران همچنین به نقش تعاونیهای مصرف و توزیع در تأمین اقلام اساسی و طرح کالابرگ اشاره کرد و خواستار افزایش ارقام حمایتی در این حوزه شد.
تعاونیها عمدتاً در حلقه «تولید خام» متوقف ماندهاند
شیوه تعاون یکی از نهضتهای موفق عصر ماست که منشا تحولات اساسی در بهبود وضع زندگی جوامع مختلف بوده و در قانون اساسی کشورمان نیزه عنوان دومین بخش از اقتصاد، در کنار دو بخش خصوصی و دولتی قرار گرفته است. از مهمترین وظایف تعاون در شرایط جدید اقتصادی، توزیع عادلانه کالا و خدمات ، کاستن از فشار تورم بر دوش طبقات کم درآمد و یا با درآمد ثابت و ارتقا سطح درآمد و وضیعت اجتماعی مردم، جلوگیری از اضمحلال پیوندهای اجتماعی، مبارزه با فقر، جلوگیری از مهاجرت روستائیان به شهرها، گسترش روحیه همکاری و تعاون در اجتماع، تشویق به پسانداز و تمرکز آن، کاستن هزینههای تولید، ایجاد اشتغال و … که هر یک از موارد فوق میتوانند به عنوان عاملی از عوامل توسعه مورد توجه قرار گیرند و موثر باشند. تعاونیها در مازندران اغلب گرفتار مدیریت سنتی و فامیلی شدهاند. فقدان آموزشهای تخصصی در حوزه «مدیریت تعاونیهای مدرن» و عدم آشنایی اعضا با حقوق قانونی خود باعث شده تا بسیاری از تعاونیها درگیر اختلافات داخلی و فسادهای مدیریتی شوند. عدم اعتماد بین اعضا، پاشنه آشیل تعاونیهای مازندران بوده است. مازندران در بسیاری از محصولات تولیدکننده است، اما تعاونیها عمدتاً در حلقه «تولید خام» متوقف ماندهاند. فقدان تعاونیهای قدرتمند در حوزه «صنایع تبدیلی، بستهبندی و برندینگ» باعث شده که سود اصلی به جای تولیدکننده و اعضای تعاونی، به جیب واسطهها و دلالهای خارج از استان برود.
