گیلان سراسر شگفتی است و شاید اکوموزهای فراخ بر بلندای ایران که بیش از همیشه تنها به اقلیم خوش شناخته شده و میراث باستانیاش از دید گردشگران پنهان مانده است، این در حالی است که «مارلیک» لیارسنگ بن، گسکر، یسن دیلمان، هیرکانیان، کاروانسرها و غارهای هزاران سالهاش فریادی از هزارهها است. مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری […]
گیلان سراسر شگفتی است و شاید اکوموزهای فراخ بر بلندای ایران که بیش از همیشه تنها به اقلیم خوش شناخته شده و میراث باستانیاش از دید گردشگران پنهان مانده است، این در حالی است که «مارلیک» لیارسنگ بن، گسکر، یسن دیلمان، هیرکانیان، کاروانسرها و غارهای هزاران سالهاش فریادی از هزارهها است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گیلان عنوان کرد: دستگاههای اجرایی قبل از انجام هرگونه فعالیت عمرانی مکلف به استعلام و رعایت ضوابط عرصه و حریم هستند؛ هرگونه تخریب و صدمه به اثر تاریخی طبق ماده ۵۶۲ تا ۵۶۸ قانون مجازات اسلامی جرم محسوب می شود و مجرم تحت پیگرد قانونی قرار می گیرد.
ولی جهانی افزود: نجات بخشی به آثار، بازنگری به منظور تعیین عرصه و حریمها محوطههای تاریخی و روشن شدن زوایای تاریک ادوار مختلف زندگی انسان از جمله دلایل اصلی صدور مجوز کاوش های باستان شناسی در استان است. وی اظهار داشت: گاهی کاوشهای نجات بخشی به دلیل فعالیت های عمرانی و برخورد اتفاقی به آثار و شواهد باستانی است و گاهی نیز به دلیل حفاریهای غیرمجاز متجاوزین به محوطهها و به منظور حفاظت از اشیاء فرهنگی اجتناب ناپذیر است. وی تعیین عرصه و حریم محوطه ها را نیز از دیگر دلایل اصلی درخواست صدور مجوز دانست و عنوان کرد: طی سالهای گذشته چه بسا بدون کاوشهای گسترده نسبت به تعیین حریم محوطه ها یا بناهای تاریخی اقدام شده و این عامل خود چالشهای زیادی را به همراه داشته است لذا کاوش های باستان شناسی در راستای مرتفع نمودن مشکل ساخت و سازها در عین صیانت از مواریث ارزشمند فرهنگی در دستور کار قرار می گیرد. جهانی با اشاره به ضرورت روشن شدن زوایای مبهم از دورانهای مختلف باستان شناسی در گیلان گفت: تاکنون با استناد بر کاوشهای باستان شناسی در نقاط مختلف استان به طور مشخص از دورانهای پارینه سنگی، فراپارینه سنگی، نوسنگی، عصر آهن، دوران های تاریخی و اسلامی اطلاعات ذی قیمتی به دست آمده و در مجموع لازم است برای روشن شدن زوایای پنهان این دوره ها کاوش های هدفمند و دامنهداری انجام شود. مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گیلان ابراز امیدواری کرد: با مساعدت دستگاه های ذیربط و اختصاص اعتبار لازم اهداف اداره کل در بخش مطالعات باستان شناسی بیش از پیش تحقق یابد. جهانی با بیان اینکه اولین کاوش های باستانشناسی در گیلان مربوط به سال ۱۹۰۱ از منطقه تالش است، یادآور شد: بر اساس بررسیها و کاوشهای صورت گرفته در گیلان ۵ هزار اثر تاریخی و فرهنگی شناسایی و یک هزار و ۲۲۰ اثر تاریخی غیر منقول شامل محوطه ها، بناها، گورستان ها و بناهای تاریخی در فهرست ملی به ثبت رسیده است. وی اظهار داشت: طبق این کاوشها در گیلان ۱۷۰ محوطه باستانی مربوط به پیش از اسلام و ۲۶ محوطه دوره اسلامی به ثبت رسیده است که شهر تاریخی «گسکر» با ۱۶۳ هکتار وسعت، عنوان بزرگترین شهر دوره اسلامی در شمال کشور را به خود اختصاص داده است و قدیمیترین مسجد تاریخی گیلان مسجد «اسپیمزگت» که بیش از هزار و ۱۰۰ سال قدمت دارد از جمله آثاری است که با توجه به کاوش های باستانشناسی بدست آمده است. دبیر اجرایی نشست تخصصی – نگرشی تحلیلی بر چشم انداز باستان شناسی کشور- در گیلان با بیان موضوع یادشده گفت: امروزه اهمیت و جایگاه میراث فرهنگی و کارکردهای پژوهشی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و هویتی آن بر کسی پوشیده نیست به واسطه همین اهمیت و تأثیرات بنیادین است که جوامع مختلف سعی در حفظ، شناخت و شناساندن میراث فرهنگی خود دارند. مهدیس نجف زاده اظهار کرد: کشور ما نیز به واسط پیشینه تاریخی و فرهنگی بسیار غنی، آثار و محوطه های تاریخی – فرهنگی بسیاری را در خود جای داده است؛ موضوعی که ضرورت حفاظت و پژوهش در حوزه میراث فرهنگی را در کشور دو چندان می کند. وی تصریح کرد: از طرفی وسعت زیاد کشور، تعداد بسیار زیاد محوطه های تاریخی و باستانی و تعدد عوامل و نهادهای تأثیرگذار بر سایت ها، پایش و حفاظت از این آثار و محوطه ها را به امری دشوار و هزینه بر بدل کرده و از دیگر سو فقدان آگاهی عمومی نسبت به اهمیت و کارکردهای میراث فرهنگی و بی توجهی به این مقوله در سیاستگزاری های کلان کشور موجب تخریب بسیاری از محوطه های باستانی در اثر فعالیتهای عمرانی، توسعه کشاورزی و حفاریهای غیرمجاز شده است. وی، آسیب شناسی و بررسی معضلات، چالش ها و موانع پیش روی باستان شناسی کشور، معرفی فرصت ها، ارزیابی ظرفیتها و راهبردهای توسعه در حوزه میراث فرهنگی و باستان شناسی و تقویت سازوکارها، تعیین و تبیین سیاستهای بلندمدت، ضرورت شکل گیری طرح های منسجم مدیریتی و تبدیل میراث فرهنگی به اولویت سیاستگذاران در ایران، لزوم تدوین برنامه های دقیق و رصد و پایش فرصت ها برای رسیدن به توسعه پایدار از جمله اهداف نشست تخصصی مذکور عنوان کرد. نجف زاده همچنین، ضرورت همکاری، تعامل سازنده، هم افزایی و مشارکت تمامی نهادهای دولتی و مدنی تأثیرگذار و مرتبط و استفاده از ظرفیتها و پتانسیل های موجود، تشکیل کارگروه ها و ارتباط مستمر و ارائه مداوم نتایج، دستاوردها، مشکلات و موانع، بررسی ظرفیتهای مناسب باستان شناسی برای تثبیت و نهادینه کردن کارکردهای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و هویتی میراث فرهنگی در میان نسل امروزاز جمله اهداف طرح دانست.
