زمستان، در کنار همه زیبایی‌هایی که تقدیمِ ایران زمین و مردمانش می‌کند، مکافات‌هایی نیز دارد؛ از آن جمله می‌توان به مازوت سوزی صنایع بزرگ و کوچک برای جلوگیری از اُفتِ فشارِ یا قطعیِ گاز در بخشِ خانگی اشاره کرد.
مازوت‌هایی که دود می‌شوند و به هوا می‌روند تا گرمای خانه‌ها حفظ شود و به نظر می‌رسد این اقدام بیش از آنکه لطفی در حقِ مردم باشد، ظلمی است که به ریه‌های آنان روا داشته می‌شود.
در همین راستا، سرپرست سازمان صنعت، معدن و تجارت مازندران روز گذشته اعلام کرد که هیچ موردی از استفاده سوخت مازوت در واحدهای صنعتی و تولیدی بزرگ، متوسط و کوچک مازندران در هفته‌های گذشته با وجود سردی هوا و افت فشار گاز ثبت نشد.
محمدحسن صبوری دیلمی افزود: باتوجه به افزایش مصرف گاز در بخش خانگی به دلیلی سردی هوا در هفته‌های گذشته، از واحدهای صنعتی استان به ویژه بنگاه‌های تولیدی بزرگ خواسته شد استفاده از سوخت جایگزین را در دستور کار خود قرار دهند.
وی خاطرنشان کرد: در صورتی که واحدهای صنعتی و تولیدی استان با مشکلات کمبود گاز مواجه شوند صاحبان این بنگاه‌های اقتصادی مجاز هستند تا از سوخت جایگزین گازوئیل استفاده کنند.
سرپرست سازمان صنعت، معدن و تجارت مازندران با بیان اینکه، طبق ارزیابی‌های انجام شده تاکنون هیچ یک از واحدهای صنعتی استان از سوخت مازوت که در تشدید آلودگی هوا و مسایل زیست محیطی موثر است، استفاده نکردند، ادامه داد: طبق بخشنامه‌‌ای که به صاحبان واحدهای تولیدی ارسال شد از آنان خواسته شده که در مصرف گاز در بخش اداری مجموعه خود صرفه جویی کنند.
صبوری دیلمی با بیان اینکه، خاموش کردن خط تولید به دلیل کمبود انرژی به هیچ عنوان در بنگاه‌های اقتصادی استان مطرح نیست، از شهروندان خواست برای ادامه تولید و مقابله با کمبود انرژی در واحدهای صنعتی تا جایی که امکان دارد در مصرف گاز صرفه جویی کنند.
لازم به ذکر است که در پنجم دی ماه سال ۱۴۰۰ رئیس اسبق سازمان صنعت، معدن و تجارت مازندران گفته بود که ۱۵ واحد تولیدی استان به دلیل افت فشار گاز سوخت تولید کالای خود را به مازوت تغییر داده‌ بودند در حالی که امسال این اتفاق تاکنون در صنعت استان روی نداده است.
صاحب‌نظران حوزه صنعت می‌گویند گوگرد که فراوان‌ترین عنصر بعد از کربن و هیدروژن در نفت خام است و با نسبت بالایی در مازوت دیده می‌شود، در میان مدت تخریب ماشین آلات خط تولید کارخانه‌ها را به همراه دارد. استفاده از مازوت به جز تشدید بیماری‌های تنفسی و مشکلات زیست محیطی، با مستهلک کردن تجهیزات صنایع و کاهش عمر مفید آنها، صنعت را نیز تهدید می‌کند.
سوخت مازوت به دلیل کیفیت پایین به ماشین آلات خط تولید و زیرساخت‌های کارخانه‌های مازندران خسارت وارد می‌کند و صنعتگران استان کمتر تمایل دارند که از این سوخت استفاده کنند و در نهایت میزان ظرفیت تولید در کارخانه‌های بزرگ در فصل زمستان کاهش می‌یابد.
داریوش عبادی، فعال محیط زیست که از قضا هنگام تماس تلفنی برای گزارش‌گیری به بخش آزمایشگاهِ رصد و پایش آلاینده‌های اداره کل حفاظت محیط زیست استان مراجعه کرده بود، به «خبرشمال» گفت: آنطور که در مانیتورینگِ آزمایشگاه محیط زیست پیداست، آلایندگی‌ها در بخشِ صنایع و معادن مازندران وجود دارد منتهی به شکل پراکنده. به ویژه میزانِ آلایندگی نیروگاهِ برق شهید سلیمی نکا هم‌اکنون سه برابر حد مجاز است. گفتنی است، نیروگاه برقِ شهید سلیمی نکا، زیرمجموعه شرکت برق منطقه‌ای مازندران می‌باشد.
بنا به گفته این عضو فعال و باسابقه شبکه انجمن‌های زیست محیطی و منابع طبیعی کشور، علاوه بر صنایع، یکی از بزرگترین منابع آلوده‌کننده هوا، سوختِ ناسالم و غیراستاندارد خودروهاست که روزانه میزانِ فراوانی دود و آلودگی را روانه هوای پاک می‌کنند.
عبادی تاکید کرد: آنطور که سرپرست سازمان صمت مازندران می‌گوید، آلایندگیِ صنایع و معادن فقط هم شاملِ آلودگی هوا نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ وسیعی از آلاینده‌های آب، خاک و هوا را در بر می‌گیرد. مشکل اساسی صنایع و کارگاه‌های کوچک و بزرگ تولیدی، در کشور و بالطبع در مازندران، عدم بهره‌گیری از سیستم یا شبکه استانداردِ فیلتراسیون است و با نهایتِ تاسف، همان تعدادی از صنایع و کارگاه‌هایی که دارای شبکه فیلتراسیون هستند نیز سیستمِ تصفیه خود را به‌روزرسانی نکرده و نمی‌کنند و این خود، با نداشتنِ تصفیه‌خانه برابری می‌کند.
براساس اظهاراتِ عبادی، معادن نیز به همین ترتیب به آلودگی و آسیب‌رسانی به آب، خاک و هوا مشغول‌اند.
این فعال محیط زیست و منابع طبیعی، وجود معادن متعدد در جاده هراز و خطیرکوه را شاهدی بر مدعای خود عنوان کرده و می‌گوید: امروز شما وقتی به منطقه هراز قدم می‌گذارید، با انبوهی از ریزگردها و ذرات معلق در هوا روبرو می‌شوید که همگی، ناشی از فعالیت‌های خسارت‌بارِ معادن منطقه است.
عبادی در پایان گفت: امروز، معادن به دلیلِ عدم وجود نظارت‌‎ و پایش‌‎های درست، دقیق، مستمر و علمی، نه فقط به عنوان منبعِ آلودگی آب، خاک و هوا بلکه به عنوانِ منشاء نابودکننده سرزمین شناخته می‌شوند.
چند سالی است مازوت‌ متهم اصلی آلودگی هوا بوده و یافتن چاره برای رفع این مشکل، به گره کوری تبدیل شده و تلاش‌هایی که شاید تظاهری بیش نیست، تنها مسیر را پیچیده‌تر کرده و به جای درمان، نمکی بر این زخم کهنه پاشیده است.
در سال‌های پیش بنزین متهم اصلی آلودگی هوا بود؛ اما آن‌طورکه مسئولان اعلام کردند افزایش کیفیت بنزین، این فرآورده نفتی را از این گردونه خارج کرد، اما همچنان احتراق بد خودروهای فرسوده و موتورسیکلت‌ها، مورد اتهام است. در این بین آنچه امسال مورد توجه قرار گرفته، مازوت‌سوزی صنایع و نیروگاه‌ها است.
مازوت نوعی نفت کوره به شمار می‌آید که کیفیت پایین و ویسکوزیته بالایی دارد و در نیروگاه‌های حرارتی، موارد مشابه آن استفاده می‌شود و پالایشگاه‌ها این فرآورده را با قیمت بسیار پایین به صنایع می‌فروشند. مازوت انواع مختلفی دارد. هیدروکربن زیاد باعث سرطان می‌شود و می‌تواند در سلامت افراد تأثیرگذار باشد.
استفاده از سوخت آلوده مانند مازوت، درجه آلایندگی هوا را افزایش می‌دهد و اثرات فوری آن در کودکان، سالمندان و بیماران قلبی بسیار واضح‌تر است؛ بین افراد سالم نیز درجاتی از علائم تنفسی مانند برونشیت حاد را ایجاد می‌کند. غلظت آلایندگی هوا عوارض کوتاه‌مدتی مانند ایجاد سرفه و خلط گلو را نیز به وجود می‌آورد.
استفاده از سوخت‌های آلاینده مانند مازوت در کلان‌شهرها باعث ایجاد سرفه‌های شدید می‌شود و افرادی که بیماری آسم دارند، شدت بیماری آن‌ها از قبل بیشتر و شدت بیماری افرادی که دچار مشکلات قلبی‌وعروقی هستند نیز بیشتر می‌شود، تمام این موارد، عوارض کوتاه‌مدت آلودگی هوا است.
تحقیقات نشان داده که آلایندگی هوا با سوخت مازوت، عوارض درازمدت نیز دارد؛ ایجاد برونشیت مزمن و بروز انواع سرطان‌های دستگاه تنفسی و درگیری سیستم‌های دیگر بدن از مهم‌ترین این موارد است.