با آغازِ فصلِ گرمِ سال، افزایشِ مسافرتها و رونقِ گردشگری در استانهای شمالی، به ویژه مازندران، طبیعتِ زیبا و سرسبز شمال، آماجِ ردپاهای انسانی قرار میگیرد که ای کاش فقط رد پا بود! از رها کردن زبالهها تا ورود گروه گروه و بی ضابطه به مناطق بکر و کمتر شناخته شده، همه و همه باعث […]
با آغازِ فصلِ گرمِ سال، افزایشِ مسافرتها و رونقِ گردشگری در استانهای شمالی، به ویژه مازندران، طبیعتِ زیبا و سرسبز شمال، آماجِ ردپاهای انسانی قرار میگیرد که ای کاش فقط رد پا بود!
از رها کردن زبالهها تا ورود گروه گروه و بی ضابطه به مناطق بکر و کمتر شناخته شده، همه و همه باعث میشود تا طبیعت با سرعتِ بیشتری دچارِ تخریب و فرسایش شود.
در روزها و هفتههای اخیر، افرادِ زیادی تحت عنوانِ طبیعتگرد و بدون رعایت اصول و ضوابط گردش در طبیعت، واردِ حریمِ مناطق بکر مازندران، گیلان و گلستان شدهاند، در حالی که تنها هدفشان استوری کردنِ عکسهای سفر برای جذب فالوور بوده است!
آبشار اسکلیم در منطقه لفور سوادکوه، دشت دریاسر واقع در تنکابن، دشت آزو در نوای آمل، دشت شقایق و تپههای تاریخی خالد نبی در گلستان، از جمله این مناطق بودهاند که به یکباره با حجمِ عظیمِ مسافر و گردشگر مواجه شدند.
افراد، بدون رعایتِ هرگونه ضابطهای، شروع به گرفتن لایوهای اینستاگرامی و نمایش دادن خود، همراهان و مناظر اطراف کرده و به تنها چیزی که نمیاندیشند، مواظبت از طبیعت اطراف بوده است!
دشت دریاسر در یک روز، بیشترین میزانِ مسافر را به خود دیده است و فقط با مشاهده عکسها میشود فهمید چه بلایی بر سرِ این منطقه زیبا آمده است؛ با آبشار زیبای اسکلیم که با انتشارِ استوریهای یک طبیعتگردنما در عرضِ یک هفته، به مقصد اصلی گردشگری تبدیل شد.
همه این اتفاقات نشان میدهد که متاسفانه هیچگونه نظارتی بر روی فعالیتِ طبیعتگردها وجود ندارد و افراد در هر زمانی که دلشان بخواهد، با خانواده و دوستانشان طرح و برنامه سفر به این مناطق را میچینند و تمام!
این در حالی است که اگر بنا بود در کشورهای توسعه یافته نظیر اروپا و امریکا، نیز چنین بی قانونیای حکمفرما باشد، با آن حجمِ عظیمِ توریست، تقریبا چیزی از طبیعت برایشان باقی نمیماند که ما در صفحات مجازی، پستها و استوریهایشان را تماشا کرده و لذت ببریم.
رحیم رحمانی از فعالان عرصه طبیعتگردی که دورههای آموزشِ طبیعتگردی را در شرکت رادسفر مازندران گذرانده است، در این ارتباط به خبرشمال میگوید: همین مدتی پیش سفری داشتیم به دشت آزو در منطقه زیبای نوایِ شهرستان آمل. منطقه به شدت شلوغ بود و بیش از ۱۰۰ اتومبیل شخصی، چند مینی بوس و میدل باس که متعلق گروههای طبیعتگردی و کوهنوردی بود در آنجا پارک کرده و مشغول تفرج بودند. ما حتی اگر فرض را بر این بگیریم که این مینی بوسها احتمالا گروههای مجاز و دارای مجوز بودهاند، اما قطعا بقیه گروهها همگی به صورت غیرمجاز و بدون اخذ مجوز وارد منطقه شده بودند.
هرچند که حتی اگر به شکل غیرمجاز هم وارد منطقه شده بوده باشند، نمیشد که با این حکم، کسی را از حضور در این مناطق منع کرد. ولی باید بپذیریم که در جاهایی حساسیتهایی وجود دارد. نظیرِ دشت آزو، مثل دشتِ دریاسر تنکابن که در روزهای قبل، در کلِ مسیرِ دو کیلومتری منتهی به دشت، افراد مثل صف نانوایی پشت سر هم در حال طی مسیر بودند.
به گفته رحمانی، براساس دورههای آموزشِ طبیعتگردی، آنچه باعث تخریب طبیعت میشود، ظرفیت بُرد است.
ظرفیت بُرد به این معناست که دشتی مثل دریاسر یا آبشار اسکلیم، ظرفیت اینکه در یک روز بیش از ۵۰ نفر بخواهند به آنجا سفر کنند را ندارند. چون پاکوبها، خراب میشود، گلها و گیاهان از بین میروند، یا به طور مثال در مورد آبشار اسکلیم، باعث میشود تا سازههای آهکی بر اثرِ عبور و مرور بی ضابطه در معرضِ تخریب قرار بگیرند، راه رفتن چه با کفش چه بدون کفش، به دلیلِ تحمیلِ فشار و وزنِ بدن، باعث تخریب این آبشار میشود، در حالی که تشکیل یک سانتیمتر از آنها بیش از یک سال زمان میبرد.
رحمانی ادامه داد: در بینِ روستاهای مختلف که مناطق بکری را در درون خود جای دادهاند، برخی روستاها بی تفاوت هستند و برخی روستاها نیز با ابتکار عمل و برای حفظ و حراست از پدیده زیبای طبیعی خود، دست به به ابتکار عمل زدهاند. برای نمونه دهیاری آزو کار جالبی کرده بود.
بنری را نصب کرده بودند که بر روی آن نوشته شده بود: تا اطلاع ثانوی، ورود گردشگران و طبیعتگردها به دلیلِ فراهم نبودنِ امکانات و زیرساختها نظیر سرویس بهداشتی و از بین رفتنِ گلها و … به منطقه ممنوع است. این کمهزینهترین کاری بود که میشد برای محافظت از منطقه انجام داد و من هم با دیدنِ این بنر، بسیار خوشحال شدم و حتی تصمیم گرفتم که از منطقه بیرون بروم، اما فقط این من نبودم، جمعیتِ عظیمی که در آنجا برای خودشان بیتوته کرده بودند را چه کسی باید از منطقه خارج میکرد؟!
این طبیعتگرد و راهنمای گردشگری، اضافه کرد: به طور مثال در کشوری مانند آمریکا با وجودِ آن همه طبیعتِ بکر و زیبا که وسعت آن چندین برابر ایران است، افراد برای طبیعت گردی، باید حتما از مدتی قبل در سایت مخصوصی ثبت نام کرده و اعلام کنند که میخواهند در فلان زمان از فلان منطقه بازدید کنند و یا در فلان آبشار یا دره یا کوه و … کمپ بزنند و البته روال کار در بسیاری از کشورهای دیگر دنیا هم اینگونه است؛ اما متاسفانه در ایران هنوز به این سطح از آگاهی نرسیدهایم و شما نگاه میکنید که مردم به هر کجا که بخواهند به راحتی سفر میکنند بدون آنکه با اصولِ گردش در طبیعت آشنا باشند.
به بیانِ رحمانی، اوپِرت هم در سالهای اخیر وضعیت بسیار نامساعدی پیدا کرده است. از اوایلِ تابستان تا اوایل پاییز، هر روزه به ویژه در روزهای تعطیل بالایِ ۲۰۰ ماشین در آنجا پارک میکنند و از ماشینهای آفرود تا پراید را میتوانید در آنجا ببینید!
در سفر به آبشار اسکلیم، از جوانانِ دغدغهمندِ لفور شنیدم که میگفتند: ما خودمان اطلاع رسانی میکنیم اما فایدهای ندارد، حتی بنرهای هشدارمان هم از دستِ گردشگران مصون نیست و آنها را میکَنند.
او میگوید: این یک واقعیت است که متاسفانه مردم اصلا با ضوابط و مقررات طبیعت گردی آشنا نیستند و هرکس هر طور دلش خواست با طبیعت رفتار میکند.
بعضیها حتی باند و اسپیکر به همراه برده و در طبیعتِ بکر که فقط باید صدایِ پرندهها و سایر زیستمندان به گوش برسد، آلودگی صوتی ایجاد میکنند.
مثلا از خالد نبی هم در فصلِ پیکِ مسافرتها در اواخر اردیبهشتماه خبر میرسید که روستاییان زیادی از سرازیر شدن سیلِ گردشگران به منطقه ناراحت و نگران هستند، به ویژه آنکه افراد با بی مبالاتی وارد زمینهای کُلزایشان میشدند! مردم خیلی راحت، وارد دشتهای شقایق میشدند، فقط به این خاطر که بروند و عکسی و خاطرهای ثبت کنند، غافل از اینکه همان یک لحظه
بی دقتی برای ثبت عکس میتواند حیاتِ شقایقهای زیبا را به خطر بیندازد.
به گفتهی رحمانی، برای ضابطه مند کردنِ گردشگری طبیعت، همه باید پای کار باشند، از دهیاریها و فرمانداریها گرفته تا استانداری و سایر دستگاههای اجرایی نظیرِ منابع طبیعی و میراث فرهنگی.
تا از این به بعد، تمامی سفرها و بازدیدها از طبیعت، به ویژه مناطق بکر و کمتر شناخته شده، با هماهنگی قبلی و با مجوز صورت گیرد.
غفاری معاون جنگلِ اداره کل منابع طبیعی مازندران – ساری در این خصوص به خبرشمال گفت: قطعا همه مناطق بکر، قابلیت گردشگری و طبیعتگردی ندارند، اما در موارد خاصی مانند اسکلیم رود، طرحی را تهیه کردهایم که در مرحله آگهی قرار دارد. به طور مثال، در موردِ چشمه باداب سورت هم این طور بود. در ابتدا افراد بدون ضابطه وارد میشدند و چشمه پلکانی با آنهمه زیبایی، به سرعت رو به تخریب گذاشت، اما در حال حاضر، بعد از تهیه طرح و آگهی و تعیین متولی و مجری، اوضاع چشمه خوشبختانه رو به بهبود است.
در جاهایی شبیه به این هم باید چنین اقداماتی صورت گیرد تا هم طبیعتگردی، ضابطهمند شود و هم به طبیعت آسیبی نرسد.
غفاری پذیرفت که طبیعتگردی حتما باید تحت مدیریت باشد، تا عدهای با نگاه فرصت طلبانه با گرفتن عکس و گذاشتنِ پست و استوری در اینستاگرام، به دنبالِ جذب فالوور نباشند، آن هم به قیمت تخریب طبیعت!
با آفرود سواران در گیلان برخورد میشود
خوشبختانه در روزهای گذشته، رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی استان گیلان نیز از برخورد با خودروهای آفرود سنگین و سبک تخریب کننده محیط زیست، جنگلها و مراتع خبر داد.
سرهنگ امیر طالبی در تشریح این خبر اظهار داشت: مطابق دستور دادگستری کل گیلان مبنی بر برخورد با خودروهای آفرودی تخریب کننده جوانههای جنگلی و روییدنیهای مراتع، برخورد با هر خودرو تخریب کننده جنگلها و مراتع در دستور کار پلیس راهنمایی و رانندگی استان قرار گرفته است.
وی افزود: با رانندگان خاطی که جنگلها و مراتع را جولانگاه تفریح خود قرار دادهاند و موجبات ضرر و زیان به منابع ملی کشور میشوند بر اساس قانون برخورد و خودرو افراد متخلف به پارکینگ انتقال داده خواهد شد.
رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی استان گیلان در پایان عرصههای منابع طبیعی را سرمایههای ارزشمند ملی و از نیازهای اساسی و بیبدیل نسل حاضر و آینده دانست و خاطرنشان کرد: با توجه به اهمیت بالای این عرصهها، صیانت، حراست و مراقبت از این منابع وظیفه همگانی است و ورود به طبیعت باید به دور از آسیب رساندن به آن انجام شود.
طرح برخورد با آفرودسواران در سوادکوه و غرب استان
سال گذشته بود که فرمانده انتظامی سوادکوه از اجرای طرح برخورد با خودروهای آفرود و تغییر وضعیت داده شده در این شهرستان خبر داده بود.
سرهنگ عبدالله اکبری در تشریح این خبر اظهار داشت: با توجه به انجام تغییرات غیرقانونی در ظاهر خودروها و انجام حرکات نمایشی آفرودی در این شهرستان موضوع در دستور کار ماموران قرار گرفت.
وی افزود: در اجرای این طرح ماموران انتظامی و پلیس راهنمایی و رانندگی این شهرستان در اقدامی عملیاتی ۱۳خودرو که در آن تغییرات وضعیتی ایجاد شده بود را شناسایی و توقیف کردند.
فرمانده انتظامی شهرستان سوادکوه از برخورد با خودروهای ایجاد کننده آلودگی صوتی در ادامه این طرح نیز خبر داد و گفت: با بیش از ۲۳خودرو که آلودگی صوتی داشتند نیز برخوردهای قانونی لازم صورت گرفت.
وی تصریح کرد: خودروهای مورد نظر متوقف و رانندگان آن ها به مرجع قضایی معرفی شدند.
اکبری در خاتمه با اشاره به بند ۹۸ ماده یک آیین نامه راهنمایی و رانندگی،خاطرنشان کرد: هر گونه تغییر در وضعیت ظاهری خودرو نقص فنی محسوب و در صورت مشاهده خودروی مورد نظر متوقف خواهد شد.
با آفرودسواران در عرصههای منابع طبیعی برخورد قانونی میشود
فرمانده یگان حفاظت اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری غرب مازندران نیز در تابستان سال گذشته بیان اینکه با آفرودسواران در عرصههای منابع طبیعی برخورد قانونی میشود، گفت: راههای فرعی و غیرضروری جنگل مسدود میشود. سرهنگ محسن مرادی صادق در حاشیه بازدید از جنگل پیمبور کلاردشت اظهار کرد: مسدود کردن مسیرهای غیرضروری در حفاظت از این جنگل ارزشمند، موثر است.
وی با بیان اینکه ورود ماشینهای آفرود به مناطق جنگلی ممنوع بوده و در صورت مشاهده برخورد قانونی صورت میگیرد، گفته بود: طی هماهنگی به عمل آمده با مراجع قضایی در حال حاضر در صورت ورود خودروهای آفرود به عرصههای منابع طبیعی، خودروهای مربوطه توقیف و به پارکنیگ منتقل میشوند و مالکان خودرو به دادگاه معرفی خواهند شد.
مرادیصادق حفظ و نگهداری جنگل را وظیفه همه دستگاههای اجرایی و شهروندان خواند و ابراز داشت: جنگلها یکی از ثروتهای ملی است که حفاظت و بهرهبرداری اصولی از آن وظیفه همگانی به شمار میرود و هرگونه آسیب به آن و سهلانگاری در محافظت از آن برای نسلهای آینده مشکلساز خواهد بود.
وی در پایان گفت: تبلیغات شرکتهای گردشگری برای برگزاری تور آفرود در مناطق جنگلی خلاف قانون است و از مردم خواست در صورت مشاهده این گونه تبلیغات، موضوع را با شماره ۱۵۰۴ و ۱۳۹ در میان بگذارند.
تاریخچه برخورد با آفرود سواران در کشور
اما اگر بخواهیم به سابقه اخبارِ طرحِ برخورد با آفرودسواران مراجعه کنیم به نقلِ خبرِ برخورد قضایی با آفرودسواران توسط معاون امور جنگل سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور در مردادماه سال ۹۸ میرسیم.
آنجا که معاون وقتِ امور جنگل سازمان جنگلها، با بیان اینکه تمامی عرصههای جنگلی و مرتعی کشور تحت مدیریت این سازمان است، گفت: سازمان جنگلها بینظمی در جنگل را نمیپذیرد و با آفرود سواری در جنگل برخورد قضایی میکند.
عباسعلی نوبخت در اینباره اظهار داشت: اکنون در شرایط توقف بهرهبرداری از جنگلهای شمال قرار داریم و از پایان سال ۹۶ بهرهبرداری از جنگل به طور کلی متوقف شده است و جنگل با زادآوری و رویش و زایش گونههای گیاهی مواجه شده است و برای اینکه این تجدید حیات آسیب نبیند اجاره ورود خودرو به جنگل را نمیدهیم.
وی ادامه داد: مدیران مناطق چهارگانه شمال در خصوص آفرود سواری در جنگل به دلیل آسیبهای وارده به جنگل حساسیت ویژهای دارند و هر کانون و سازمانی بخواهد اتومبیلرانی در جنگل راهاندازی کند متخلف شناخته شده و برایش پرونده تخلف صادر میشود.
در هر حال، آنچه که مشخص است، آن است که طبیعتگردی علاوه بر آموزش، نیازمندِ قانونگذاری و تهیه و تدوین و ابلاغِ بخشنامه و صدور مجوز براساس ضوابط است و آنطور که رحمانی فعال حوزه طبیعتگردی، این مهم به دست نمیآید مگر با کمک و همراهی و مسوولیتپذیری تمامیِ نهادها و ارگانهای اجرایی مرتبط.
