کویر لوت، یکی از دو نقطه اول زمین به لحاظ درجه حرارت بالا به ویژه در تابستان‌های داغ است و این برهوت خدا، موهبتی بود که می‌توانستیم با ایجاد شبکه‌های بزرگِ خورشیدی، سهمِ سوخت‌های فسیلی را در تولید برق و انرژی در کشور، کمتر و سهمِ انرژی‌های پاک و تجدیدپذیر را بیشتر کنیم. کاری که چین با صرفِ هزینه‌های هنگفتِ نصبِ پنل‌های خورشیدی بر روی آبهای خود کرد، ما در کویر لوت، به راحتی و با صرفِ هزینه‌ای به مراتب کمتر می‌توانستیم انجام دهیم.
حالا بعد از نزدیک به ربع قرن، مسوولان در ایران یکباره به فکر افتاده‌اند تا با نصبِ ضربتیِ پنل‌های خورشیدی در هرکجای ایران، به جنگِ ناترازی انرژی بروند. آیا می‌توان میزانِ ضرر و آسیب به اقتصاد و نظام آموزشی مملکت که ناشی از قطع برق‌های متعدد حاصل از اهمال‌کاری‌های بی حد و حصر مسوولان است محاسبه کرد؟!
امروزه با توجه به شیب تند استفاده از منابع انرژی تجدیدناپذیر (فسیلی)، مانند نفت و گاز و مشکلاتی که استفاده از این انرژی ها بوجود آورده است مانند تغییرات اقلیم، آلودگی هوا و تخریب محیط زیست و افزایش میزان گازهای گلخانه‌ای که باعث گرم شدن کره زمین می‌شوند. استفاده از انواع انرژی تجدیدپذیر ضروری می‌باشد. به عبارت دیگر، بیش از هر زمان جهان امروز ما با وابستگی شدید به سوخت‌های فسیلی، علی‌الخصوص نفت و زغال سنگ در معرض تهدید قرار دارد. از سوی دیگر میزان سوخت‌های فسیلی محدود است و در نهایت به اتمام خواهند رسید یا زمانی فرا می‌رسد که استخراج باقی مانده آن بسیار گران تمام خواهد شد. در این شرایطی منابع انرژی تجدیدپذیر جایگزین‌های پاکی برای سوخت‌های فسیلی هستند. البته آن ها هم بدون مشکل نیستند اما آلودگی بسیار کمتر و گازهای گلخانه‌ای کمتری تولید می‌کنند و درعین حال این منابع، پایان ناپذیرند و برای سالیان متمادی و نسل‌های بعدی قابل استفاده خواهند بود. این منابع انرژی تجدیدپذیر عبارتند از: انرژی خورشیدی، انرژی بادی، انرژی زیست توده، انرژی برقآبی، هیدروژن، انرژی زمین گرمایی، انرژی اقیانوسی، جزر و مد و… .
پیشرفت تکنولوژی در زمینه تجهیزات انرژی‌های تجدید پذیر، افزایش تیراژ تولید تجهیزات و کاهش قیمت جهانی آنها دلایلی هستند که سبب خواهند شد، هر سال درصد نفوذ سهم این گونه از انرژی‌ها در میزان انرژی مورد نیاز کشورها بیشتر شود. برخی از کشورهای توسعه یافته به گونه‌ای هدف گذاری نمودند که نرخ استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر را بطور چشمگیری افزایش دهند. به عنوان نمونه استرالیا در نظر دارد که تا سال ۲۰۳۰ میزان تامین انرژی الکتریکی از منابع انرژی تجدیدپذیر را به بیش از ۸۲ درصد برساند. براساس اعلام سازمان جهانی انرژی میزان تامین انرژی از منابع تجدید پذیر از ۲۱ درصد در سال ۲۰۲۱ به ۴۴ درصد در سال ۲۰۵۰ خواهد رسید. بخش قابل توجه آن از خورشید و باد تامین خواهد شد.
اما بازگردیم به ایران. سال ۹۵، ماه‌های پایانی دولت یازدهم بود که هیات وزیران وزارتخانه‌ها، مؤسسات دولتی و نهادها و شرکت‌های دولتی را به تأمین ۲۰ درصد برق مصرفی ساختمان‌های خود از انرژی‌های تجدیدپذیر ملزم کرد. بر پایه این گزارش، وزارتخانه‌ها، مؤسسات دولتی، نهادهای عمومی غیردولتی و شرکت‌های دولتی موظف‌اند تا مدت دو سال (تا سال ۹۷) حداقل ۲۰ درصد از برق مصرفی ساختمان‌های خود را از انرژی‌های تجدیدپذیر تأمین نمایند.
اما دولت‌های مختلف حتی بعد از سال ۹۵ هم در اجرای این مصوبه تاخیر کردند تا اینکه بار دیگر ماده ۵ قانون خدمات کشوری همه دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده پنج را ملزم کرد تا از ابتدای سال ۱۴۰۳ حدود پنج درصد از برق مصرفی خود را از طریق انرژی‌های تجدید پذیر و پاک تامین و در طی مدت چهارسال این عدد را باید به ۲۰ درصد برسانند.
ماده پنج قانون خدمات کشوری سازمان‌ها و اداراتی را که مشمول اجرای این مصوبه دانسته شامل کلیه وزارتخانه‌ها، مؤسسه های دولتی، نهادهای عمومی غیردولتی، شرکت‌های دولتی و کلیه دستگاه‌هایی شرکت ملی نفت ایران، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، بانک مرکزی، بیمه‌های دولتی و … معرفی کرده است.
اکنون مازندران نیز برای آنکه از قافله این طرحِ ضربتی عقب نماند، تسهیلات ویژه‌ای را برای سرمایه‌گذاران این بخش در نظر گرفته است.
*حمایت از سرمایه‌گذاران ساخت نیروگاه‌های خورشیدی در مازندران در دستور کار استانداری قرار گرفته است در همین راستا، سرپرست معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری مازندران گفت: با توجه به تاکید دولت و برنامه هفتم توسعه بر توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر، حمایت از سرمایه‌گذاران ساخت نیروگاه‌های خورشیدی در مازندران در دستور کار استانداری قرار گرفته و برای همکاری کامل با بخش خصوصی در این زمینه برنامه‌ریزی شده است.
عبدالرضا دادبود در حاشیه جلسه کارگروه ویژه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی که در استانداری مازندران برگزار شد، در گفت وگو با خبرنگاران اظهارکرد: برنامه‌ریزی برای رفع ناترازی برق و ایجاد نیروگاه‌های خورشیدی با جذب سرمایه‌گذاری‌های کلان به طور جدی در دستور کار قرار گرفته و با دستور استاندار کارگروه ویژه‌ای برای تسهیل و تسریع اجرای طرح‌های تولید برق از انرژی خورشیدی آغاز به کار کرده است.
وی افزود: سیاست دولت در زمینه رفع ناترازی‌های انرژی به ویژه ناترازی در حوزه برق، متمرکز بر ایجاد نیروگاه‌های خورشیدی است که در قانون برنامه هفتم نیز به آن اشاره شد. استان ما نیز از جمله استان‌هایی است که نسبت به سایر استان‌ها در ناترازی برق وضعیت مطلوبی ندارد و لازم است که رفع این ناترازی با حمایت از اجرای طرح‌های تولید برق از انرژی خورشیدی در مازندران انجام شود.
سرپرست معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری مازندران خاطرنشان کرد: کارگروه ویژه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی مازندران که به دستور استاندار تشکیل شده، راهکارهای رفع موانع پیش روی تولید برق از انرژی خورشید در همه بخش‌ها اعم از خانگی و نیروگاهی را بررسی می‌کند و به دنبال تسهیل و تسریع فرآیند تولید برق از انرژی خورشیدی در مازندران است. دادبود اظهار کرد: این کارگروه تا کنون ۲ جلسه برگزار کرد که مصوبات جلسات به صورت روزانه بررسی و پیگیری می‌شود و امیدواریم با تدابیری که اندیشیده شده در بخش‌های مختلف صنعتی، اداری، اصناف، تجاری و توسعه نیروگاه‌های بزرگ‌مقیاس خورشیدی بتوانیم دستاوردهای مناسبی داشته باشیم.
این مسئول تصریح کرد: از همه اشخاص حقیقی و حقوقی که علاقه‌مند به سرمایه‌گذاری در حوزه ساخت نیروگاه‌های بزرگ‌مقیاس هستند و امکان و اهلیت فنی و اقتصادی در این زمینه دارند دعوت می‌کنیم تا طرح‌های خود را به معاونت عمرانی استانداری، دفتر فنی استانداری یا شرکت برق منطقه‌ای مازندران ارائه کنند. ما متعهد هستیم که در نخستین فرصت امکانات و به ویژه فضای مناسب را در اختیار سرمایه‌گذاران قرار دهیم تا با مشارکت بخش خصوصی بتوانیم توان تولید برق از انرژی خورشیدی را در استان افزایش دهیم و به کاهش ناترازی‌های برق در استان کمک کنیم.
سرپرست معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری مازندران گفت: بررسی پیشنهادهای سرمایه‌گذاران در نخستین فرصت در دستور کار کارگروه قرار می‌گیرد و پس از تایید طرح و اهلیت شرکت‌ها یا افراد سرمایه‌گذار، مراتب تصمیم‌گیری برای ایجاد بسترهای لازم ایجاد نیروگاه اتخاذ می‌شود و کمک‌های لازم در این بخش صورت می‌گیرد.
قابلیت‌های کشاورزی، صنعتی و گردشگری مازندران در جایگاهی از اهمیت قرار دارد که دولت چهاردهم برای تامین زیرساخت‌های انرژی تجدیدپذیر و جبران ناترازی برق در این خطه از شمال کشور، از همه سرمایه گذاران در این حوزه خواست طرح‌های خود را به استانداری مازندران معرفی تا از آنان در بخش‌های مختلف حمایت شود. استان مازندران با توجه به ظرفیت‌های کشاورزی، گردشگری و صنعتی فعال نیاز فوری به تامین انرژی پایدار دارد تا همه بخش‌های آن در فصل گرمای سال بدون تعطیلی در مدار تولید و رونق قرار داشته باشد.
مازندران که در شرایط فعلی در تولید ۱۲ محصول کشاورزی رتبه نخست کشور را دارد نقش مهمی در امنیت غذایی کشور دارا می‌باشد ناترازی انرژی در این استان می‌تواند برای دراز مدت برای تولید کشور آسیب زا باشد. در ماه‌های اخیر در مازندران اقدامات امید آفرینی در تولید انرژی خورشیدی ایجاد شد اما این امر باید با شتاب بیشتری در همه شهرهای مازندران عملیاتی شود. بهره برداری از اولین پنل خورشیدی ترکیبی در شهرستان بابل که برای یک داروخانه در بخش گتاب این شهرستان افتتاح شد بارقه ای از امید را در این استان افزایش داد که استفاده از انرژی تجدیدپذیر در مناطق روستایی مازندران هم ورود پیدا کرده است. این خطه از شمال کشور به خاطر وِیژگی‌های طبیعی خود که سرشار از جنگل، مرتع و دشت است رونق انرژی‌های تجدیدپذیر بیشتر از استان‌های دیگر مورد تاکید صاحبنظران قرار دارد.