تعداد پرستاران باید ۳ برابر تعداد پزشکان یا ۲ برابر تعداد تختهای بیمارستانی بوده یا در ازای هر هزار نفر جمعیت، ۳ پرستار وجود داشته باشد.
متوسط جهانی نیروی پرستار به تعداد هر تخت ۵۶/۲ است. در کشور استرالیا، آمریکا و کانادا این رقم حدود ۷/۶ است و حتی در بعضی نقاط به ۷ هم میرسد، اما متاسفانه در کشور ما و در بعضی بیمارستانها، این نسبت ۵/۰ تا ۷/۰ بوده و همین باعث شده آنطور که شایسته است، خدمات پرستاری به بیماران ارائه نشود و همچنین، پرستاران به دلیلِ فشار کاری زیاد و ایستادن در شیفتهای کاری طولانیمدت خستگی و فرسودگی بسیاری را متحمل شوند.
استانداردهای جهانی نشان میدهد در بخش داخلی و جراحی، هر ۴ تا ۶ بیمار باید یک پرستار داشته باشند (که در کشور ما، هر ۱۲ بیمار یک پرستار دارند) .
اما غمانگیزترین بخشِ ماجرا، حقوق و دستمزدِ پرستاران در ایران است. فکر کنید یک پرستار با آن حجمِ بالایِ کار که باید به جای سه یا چهار پرستار فعال، کار کند و خدمت ارائه بدهد، به دستمزدش که میرسد، بسیار کمتر از پرستاران در سایر نقاط جهان حقوق دریافت میکند و حال آنکه در بدیهیترین حالت، باید به همان اندازه که خدمت میکند، دستمزد بگیرد. در تازهترین نظرسنجیها، متوسط حقوق پرستاران در سال ۱۴۰۳ در شهر تهران طبق نظر ۳۶۱ شرکتکننده، ۱۳٫۲ میلیون تومان بوده که نسبت به سال گذشته ۳۲ درصد رشد داشته است. ۲۵ درصد از پرستارهای شاغل در این شهر حقوق خود را کمتر از ۹٫۸ میلیون تومان گزارش کردهاند. میانگین حقوق پرستاری در شهرهای بزرگ طبق ۲۴۳ نظر، ۱۲ میلیون تومان ذکر شده که نسبت به سال قبل با میانه حقوق ۱۰ میلیون تومانی، ۲۰ درصد رشد داشته است. حدود ۱۰ درصد از پرستاران شاغل در شهرهای بزرگ بیش از ۲۱٫۱ میلیون تومان درآمد دارند و ۱۰ درصد از پرستاران در این شهرها کمتر از ۵٫۵ میلیون تومان در ماه کسب درآمد میکنند. میانگین حقوق افراد فعال در شغل پرستاری در شهرهای کوچک نیز با افزایش ۲۱ درصدی نسبت به سال ۱۴۰۲، به ۱۳٫۳ میلیون تومان رسیده است. ۷۵ درصد از پرستارهای شاغل در شهرهای کوچک سطح درآمد خود را بیش از ۱۰٫۲ میلیون تومان گزارش کردهاند. اما وقتی این میزان درآمد هر پرستار در ایران را با پرستاران سایر کشورها مقایسه میکنیم، بیشتر به این موضوع پی میبریم که علتِ سیلِ مهاجرتِ پرستاران از ایران چه بوده و برای آنها این حق را قائل خواهیم بود که برای تجربه یک زندگی بهتر، با رفاه و آسایش بیشتر، جلای وطن کنند و از ایران بروند، هرچند، کار برای کادر درمانی و بیماران در درون کشور بسیار سختتر و طاقتفرساتر میشود. برای نمونه نگاهی به درآمد پرستاران در چند کشور اروپایی میاندازیم:
میزان درآمد پرستاری در انگلیس
انگلیس، مقصد بسیاری از پرستاران موفق و باتجربه در سراسر جهان است که قصد مهاجرت دارند. بنابر جدیدترین آمارها، میانگین درآمد پرستاری در بریتانیا ۵۸,۲۲۲ یورو در سال است.
سطح درآمد پرستاری در ایرلند
با توجه به اهداف و استانداردهایی که به منظور بهبود کیفیت نگهداری و مراقبت از بیماران تعیین شدهاند، عملکرد قابل قبول اتحادیههای کارگری و سرمایهگذاریهای دولت ایرلند روی بخش بهداشت و درمان، سطح درآمد پرستاران در این کشور بالا است. بنابراین درآمد پرستاری حتی در کشوری مانند ایرلند نیز به طور متوسط سالانه ۵۸,۵۶۶ یورو است.
فنلاند
کشور فنلاند در سالهای اخیر به دلیل افزایش تقاضا برای جذب نیروی کار پرستاری و نرخ بالای بازنشستگی پرستارها با کمبود نیروی پرستار در مراکز مختلف بهداشتی و درمانی مواجه شده است. اصلیترین علت افزایش تقاضا برای استخدام پرستاران در این کشور، پیر شدن جمعیت فنلاند است. متوسط حقوقی که پرستاران به صورت سالیانه در کشور فنلاند دریافت میکنند، ۶۴,۱۱۱ یورو است.
متوسط درآمد پرستاری در آلمان چقدر است؟
پرستاران در کشور آلمان علاوه بر کسب درآمد بالا، از سایر تسهیلات شغلی مثل برنامه کاری شناور و منعطف و دریافت هزینه تعطیلات سالانه برخوردار هستند. به همین خاطر، آلمان نهتنها یکی از بهترین مقاصد برای پرستارها از نظر سطح حقوق و دستمزد است، بلکه از لحاظ برقراری تعادل میان زندگی کاری و زندگی شخصی نیز یکی از بهترین کشورها برای افراد فعال در این حرفه به حساب میآید. درآمد پرستاران در آلمان به طور متوسط ۶۴,۲۱۱ یورو در هر سال است.
سطح درآمد پرستاری در بلژیک بلژیک، یکی از بهترین مقاصد مهاجرت برای پزشکان بوده و همچنین پرستارها در این کشور دستمزد بالایی را در مقایسه با بسیاری از کشورهای اروپایی دریافت میکنند. این موضوع نشاندهنده توجه و سرمایهگذاری روی افزایش کیفیت نظام بهداشت و درمان بلژیک است. میانگین درآمد پرستاران در بلژیک ۶۶,۲۴۹ یورو در سال است.
هلند
در حال حاضر، هلند نیز مانند کشور فنلاند به دلیل افزایش جمعیت سالمندان نیاز زیادی به جذب نیروی کار پرستاری دارد. با این وجود، افزایش میانگین سنی هلندیها تنها عامل افزایش میزان تقاضا برای استخدام پرستاران در این کشور نیست. هلند، مقصد شهروندان دیگر کشورهای جهان برای زندگی بوده و موقعیت این کشور در قاره اروپا سبب شده که سیستم بهداشت و درمان هلند بیش از حد تصور تحت فشار باشد. در هلند درآمد پرستاری به طور میانگین سالانه ۶۷,۲۸۸ یورو است.
نروژ
سطح حقوق پرستاران در نروژ با توجه به کمبود حدود هفت هزار پرسنل پرستاری در این کشور بالا است. پیشبینی شده که ۲۸ هزار فرصت شغلی جدید برای افراد فعال در شغل پرستاری تا سال ۲۰۳۵ در نروژ ایجاد شود. میانگین حقوق سالانه پرستارها در نروژ ۶۷,۷۰۱ یورو است.
دانمارک
دانمارک به عنوان یکی از بهترین مقاصد مهاجرتی از لحاظ برقراری تعادل میان زندگی شخصی و کاری شناخته شده است. پرستاران در این کشور از درآمدی بالا به همراه سایر مزایای شغلی برخوردار هستند و کیفیت شرایط کار آنها به دلیل وجود نظام بهداشت و درمان قوی و منسجم در دانمارک بالا است.
علاوه بر این، دانمارک یکی از بهترین کشورها در سراسر دنیا از نظر کیفیت و سطح زندگی محسوب میشود. درآمد پرستاری به طور میانگین در این کشور ۸۵,۹۷۶ یورو در هر سال است.
لوکزامبورگ
افزایش نرخ مهاجرت پرستاران اروپایی به لوکزامبورگ به دلیل کیفیت زیاد زندگی و سطح بالای حقوق شغل پرستاری در این کشور است. متوسط درآمد پرستاران در این کشور ۹۱,۲۰۷ یورو در سال است.
سوئیس
پرستاران در سوئیس، بیشترین میزان حقوق را در مقایسه با سایر کشورهای اروپایی کسب میکنند. طبق آمار منتشرشده در سال ۲۰۱۹، ۱۸ پرستار به ازای هر هزار شهروند در این کشور اروپایی مشغول به کار بودند. این رقم تقریباً دو برابر میانگین تعداد پرستاران در کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری اقتصادی است. با توجه به کمبود نیروی کار پرستاری در این کشور، نزدیک به ۳۰ الی ۴۰ درصد پرستاران شاغل در نظام بهداشت و درمان سوئیس از کشورهای خارجی، به خصوص کشورهای اروپایی به این کشور مهاجرت کردهاند. میانگین سالیانه درآمد پرستاری در سوئیس ۹۶,۶۶۱ یورو است. خطاب به مسوولان ذیربط باید گفت:« شما خودتان کلاهتان را قاضی کنید! آیا این میزان تفاوت میان حجمِ کار و مسوولیت با حقوق و دستمزد دریافتی، برای مهاجرتِ پرستاران به خارج از کشور به اندازه کافی وسوسهبرانگیز نیست؟!»
حالا شما حساب کنید در هنگامهای مانند کرونا، دستِ خالی ماندنِ کادر درمان از پرستار، تا چه اندازه میتواند فاجعهبار و مرگآور باشد؟!
حقوق پرستاران در حالی تابع مقررات اداره استخدامی پرداخت میشود که این میزان دریافتی متناسب با سختی کار آنان تعریف نشده است
اکنون مدیرکل توانمندسازی و بهبود سرمایههای انسانی وزارت بهداشت با بیان اینکه حقوق پرستاران متناسب با سختیکار آنان نیست و باید فرمول اضافهکارِ پرستاران و دیگر قوانین مرتبط با حقوقشان بازنگری شود، گفت: این مساله باعث شده با مهاجرات پرستاران و کمبود نیروی پرستاری در کشور مواجه شویم که کاهش کیفیت بخش درمان را در پی دارد.
عباس عباسزاده در حاشیه سومین کنگره جراحان عروق که روزهای ۹ و ۱۰ آبان در سینما آمفیتئاتر هتل پارسیان رامسر برگزار شد پیرامون چالشهای بخش درمان و نقش پرستاران در کیفیت خدمات سلامت اظهار کرد: حقوق پرستاران در حالی تابع مقررات اداره استخدامی پرداخت میشود که این میزان دریافتی متناسب با سختی کار آنان تعریف نشده است. وی در تشریح بیشتر مشکلات پرستاران یادآور شد: سالها است که بازنگری فرمول اضافه کارِ پرستاران انجام نشده و متوسط اضافهکار آنان کمتر از ۳۰ هزار تومان برای هر ساعت است که این میزان جوابگوی کارِ سختِ آنان نیست. او بخش دیگر دریافتی پرستاران را مربوط به کارانه دانست و یادآور شد: کارانه در راستای تعرفهگذاری خدمات پرستاری است و پرداختیها در این قسمت بیشتر از آنکه مربوط به مبلغ باشد، ناشی از معوقات است. به این معنی که بسیاری از معوقات سال ۱۴۰۲ پرستاران هنوز تسویه نشده که به کمبود منابع شرکتهای بیمهگر بازمیگردد. البته محاسبه کارانه هم نواقصی دارد. او اعمالِ فوقالعاده خاص در حقوق پرستاران با همکاری سازمان استخدامی و سازمان برنامهبودجه، منطقی شدن فرمون اضافهکار، بازنگری آییننامه تعرفهگذاری خدمات پرستاری مربوط به وزرات بهداشت و تصویب آن از سوی هیات وزیران را و معوقات را از راهکارهای رفعِ چالشهای پرستاران و به دنبال آن افزایش کیفیت خدمات سلامت برشمرد.
کمبود پرستار عارضه بخش درمان کشور
این عضو هیأت علمی دانشگاه شهید بهشتی گفت: باوجود تمامی پیشرفتهایی که در زمینه آموزش پرستاری داریم، در خدمات بالینی با چالشهای بسیاری مواجه هستیم که به مردم آسیب وارد میکند.
به گفته او ما به نسبت افزایش تخت و افزایش خدمات سلامت ما نتوانستیم نیروهای متناسب به این بخش را جذب کنیم. چراکه بسیاری از کشورهای دنیا به پرستار نیاز دارند و شرایط مالی مناسبی را برای حضور پرستاران فراهم میکنند، به همین دلیل با مهاجرت گسترده نیروی پرستار مواجه هستیم. او با بیان اینکه نیاز است اقداماتی در جهت جذب و ماندگاری پرستاران در کشور انجام دهیم، تصریح کرد: البته برنامههایی در دست اقدام است، اما چون زمانبر شده قدری موجب نگرانی جامعه پرستاری شده که امید میرود با اجرای قانون تعرفه گذاری خدمات پرستاری به صورت کامل و اصلاح پرداخت نظام پرستاری همچنین افزایش نرخ اضافهکار که گفته میشود به زودی عملیاتی میشود، این چالشها برطرف شود. وی این اقدامات را موثر در جذب پرستار و انگیزه بخشی به آنان توصیف کرد و ادامه داد: شرایط مالی مناسب بر کیفیت فعالیت پرستاران تاثیر گذار است. بخش پرستاری نقش موثری در نتیجهبخش بودن جراحیها دارد عباسزاده نقش بخش پرستاری را مکمل بخش درمان به ویژه نتیجهبخش بودن جراحی توصیف و یادآور شد: همین مساله باعث شد که کنگره سالیانه جراحی عروق و خدمات پرستاری به صورت توأمان انجام برگزار شود. او وضعیت پرستاری در کشور را در سطح بالایی توصیف کرد و ادامه داد: بالغ بر ۲۰۰ مرکز آموزش پرستاری در کشور در حال فعالیت است و حدود دوهزار عضو هیأت علمی آموزش پرستاران را بر عهده دارند. عباسزاده میزان پذیرش سالانه بخش پرستاری را ۱۰ هزار نفر اعلام و اظهار کرد: در مجموع ۵۰ هزار دانشجوی پرستاری در ۲۱۲ مرکز آموزشی در حال تحصیل هستند.
- نویسنده : مائده مطهری زاده
