محمدباقر محسنی
روز گذشته و برابر سنت پسندیده هرساله، در هفته کتاب و کتاب‌خوانی، نمایشگاه کتاب با حضور ناشران زیادی در در سالن «سلمان هراتی» اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی مازندران واقع در میدان امام ساری) افتتاح شد، اتفاقی که در نگاه ما یکی از زیباترین مناظر معنوی شهر و از ارزشمندترین رویدادهای فرهنگی استان است.
در این نمایشگاه بیش از پنج هزار عنوان کتاب از ۱۵ ناشر استانی، سه کتابفروشی نامدار ساری، نمایندگی انتشارات نهادهای فرهنگی حوزه ستاد و بیش از ۲۰ ناشر کشوری در حوزه‌های کودک و نوجوان، آموزشی، بزرگسال و علمی تخصصی در ۲۴ غرفه حاضر شدند و محصولات خود را در معرض دید علاقه‌مندان قرار دادند. حضور مدیران استانی در مراسم افتتاحیه نیز از بخش‌های مهم این نمایشگاه بود و از آن زیباتر این بود که قیچی افتتاحیه را دادند دست سرکار خانم «فریده یوسفی» از فعالان خوشنام فرهنگی، معلم، نویسنده، شاعر و مدیر انتشارات شلفین تا روبان را باز و نمایشگاه را افتتاح کند. حضور فعالان فرهنگی هم در این نمایشگاه چشم‌گیر است، افرادی که گویا به چنین فضاهایی، اعتیاد دارند و زمانی که وارد چنین نمایشگاهی می‌شوند سطح هوشیاری‌شان به اندازه‌ای اوج می‌گیرد که به تعبیر زیبای سهراب سپهری، حتی صدای هوش گیاهان به گوش‌شان می‌رسد.
آنچه که در افتتاحیه و همچنین روزهای فعالیت چنین مکان ارزشمندی، دیده نشد یا ما ندیدیم حضور پررنگ دانشجویان و دانش‌آموزان بود در حالی‌که به باور ما لازم است با تدبیر اداره‌کل فرهنگ و ارشاد استان هر روز و هر ساعت، تعدادی از دانش‌آموزان مدارس و دانشجویان دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی مرکز استان در این نمایشگاه فرهنگ و دانش، تردد داشته باشند.
نکته مهم دیگری که بیش از هر سال به چشم می‌آید این است که قیمت کتاب‌ها و سایر محصولات فرهنگی ارائه شده در این نمایشگاه، از قدرت خرید مردم به شکل غیرقابل درکی پیشی گرفته و بسیاری از مراجعان، گویا با شور و شعف می‌آیند و کتاب‌های مورد علاقه خود را انتخاب می‌‎کنند و پس از آن‌که به قیمت پشت جلد آن نگاه کردند، با احتیاط کتاب را سر جایش می‌گذارند و آرام غرفه را ترک می‌کنند و پیش‌بینی می‌کنیم امسال علاقه‌مندان بیشتری به‌خاطر گرانیِ «یار مهربان»، افسردگی می‌گیرند و مثل ما در حسرت کتاب‌هایی که در غرفه‌ها دیدند اما نتوانستند آن را بخرند و شب در اتاق طاق‌باز دراز بکشند و بر سینه‌های خود بگذارند و سیر بخوانند، خواهند ماند.
از یکی از دانشجویان که از نمایشگاه خارج می‌شد پرسیدم چه کتابی خریداری کرد با تأسف عمیق گفت چند کتابی که نشان کرده بودم، دیدم، اما قیمت‌ها به قدری بود که با وجود تخفیف، موفق نشدم آن را خریداری کنم. با وجود این‌که کاملاً حق را به این دانشجوی جوان دانشگاه مازندران دادم و از این ماجرا، غمگین شدم اما تلاش کردم بخندم و به وی گفتم گران است، اما کتاب است، یار مهربان و به گرانی‌اش می‌ارزد!
نکته مهمی که نباید از نظر مدیران و دلسوزان دور بماند این است که جامعه ما روز به روز از کتاب فاصله می‌گیرد و به مطالب «ساندویچی» و پر از خبط و خطای فضای مجازی معتاد می‌شود و گویا آنان نیز هیچ طرح و تدبیری برای حل این معضل بزرگ فرهنگی، ندارند اما بهتر است درخصوص قیمت کتاب و سایر محصولات مرتبط فرهنگی، ابتکاری به خرج دهند و حمایت‌های ویژه برای دانش‌آموزان و دانشجویان و معلمان درنظر بگیرند تا فشارخونِ کتاب‌خوانی بیش از این افت نکند.
دور شدن جامعه به‌ویژه جوانان از کتاب و مطالعه موجب خواهد شد آینده جامعه در همه حوزه‌ها از شعر و موسیقی تا هنر و ادبیات به ابتذال، ساده‌اندیشی و سطحی‌نگری مبتلا شود.
امروز قدرت خرید قاطبه جامعه کاهش داشته است و جامعه ناچار است میان درآمد و هزینه در این شرایط، تعادل ایجاد کند و بدیهی است در چنین وضعیتی نخستین کالایی که از سبد خرید مردم حذف می‌شود کتاب و کالاهای فرهنگی است چون خانوارها نمی‌توانند خوراک و پوشاک و سایر نیازهای اولیه را از سبد خرید خود حذف کنند.
با وجود همه این صحنه‌های تلخ و شیرین، باز باور داریم کتاب‌هایی که در غرفه نمایشگاه سالانه کتاب به نمایش در می‌آیند و در معرض فروش قرار می‌گیرند باز هم به تعبیر سهراب سپهری در «پیغام ماهی‌ها» «روزنی هستند به اقرار بهشت» و نباید این نمایشگاه را از دست داد و توصیه ما به خانواده‌ها این است که پدر و مادر و پدربزرگ و مادربزرگ به همراه فرزندان و نوه‌های خود به این نمایشگاه بیایند و درصورت امکان برای عزیزان خود «کتاب» بخرند.