رییس سازمان جهاد کشاورزی مازندران طی روزهای گذشته با اشاره به افزایش ۲۰ درصدی در عملکرد برنج، گفت: پیشبینی میشود تولید شلتوک امسال استان به یک میلیون و ۳۰۰ هزار تُن برسد. حسن عنایتی، درباره آخرین وضعیت برداشت برنج در شالیزارهای استان اظهار کرد: تاکنون عملیات برداشت برنج در ۲۵ هزار هکتار اراضی شالیزاری مازندران […]
رییس سازمان جهاد کشاورزی مازندران طی روزهای گذشته با اشاره به افزایش ۲۰ درصدی در عملکرد برنج، گفت: پیشبینی میشود تولید شلتوک امسال استان به یک میلیون و ۳۰۰ هزار تُن برسد.
حسن عنایتی، درباره آخرین وضعیت برداشت برنج در شالیزارهای استان اظهار کرد: تاکنون عملیات برداشت برنج در ۲۵ هزار هکتار اراضی شالیزاری مازندران انجام شده است.
وی با اشاره به افزایش سطح برداشت به صورت مکانیزه افزود: امسال شاهد بیشترین برداشت مکانیزه در استان هستیم، بهطوریکه ۹۹.۵ درصد برداشت در شالیزارها به صورت مکانیزه بوده است.
رییس سازمان جهاد کشاورزی استان مازندران در ارتباط با عملکرد و تولید برنج نسبت به سال گذشته، اضافه کرد: امسال محصول نسبت به سال گذشته ۲۰ درصد افزایش
یافته است.
عنایتی یادآور شد: پیشبینی ما این است امسال یک میلیون و ۳۰۰ هزار تن شلتوک از شالیزارهای مازندران برداشت شود.
وی همچنین گفت: مازندران از بیشترین سطح زیرکشت برنج در کشور برخوردار است که ۲۵ هزار هکتار از شالیزارها از ۱۴ شهرستان به صورت کشت قراردادی برنج است.
اما یکی از مهمترین حلقههای زنجیرهی تولید برنج شالیکوبیها هستند.
پرداخت کارمزد شالیکوبیها در تبدیل شالی به برنج سفید خط پایان هزینه تولید برای شالیکاران است؛ هزینه ای که امسال علاوه بر افزایش، برخلاف عرف سالهای متمادی؛ شالیکوبیها به جای دریافت کارمزد نقدی، برنج سفید را طلب می کنند، شرایطی که مورد اعتراض برخی از کشاورزان است.
صدور فاکتور پرداخت کارمزد شالیکوبی در حالی سبب شوکه شدن شالیکاران مازندران شده است که کشاورزان امسال هزینه سنگینی را به خاطر افزایش بی رویه قیمت انواع نهادههای کشاورزی از جمله کود، سم، قطعات یدکی ماشین آلات، پلاستیک و همچنین دستمزد کارگران متقبل شدند. از طرفی هنوز قیمت فروش محصولشان مشخص نیست و درواقع خرید و فروش همچنان پس از گذشت سه هفته از شروع برداشت، راکد است.
طبق اعلام رسمی اتحادیه شالیکوبی داران مازندران امسال به ازای هر کیلو تبدیل شالی به برنج سفید در شالیکوبیهای سنتی ۱۳۰۰ و در واحدهای صنعتی مدرن و پیشرفته ۱۴۵۰ تومان تعیین شده است، متوسط تولید شالی رقم کیفی طارم محلی و طارم هاشمی که ۷۰ درصد برنج تولیدی مازندران را تشکیل می دهد بین پنج هزار تا پنج هزار و ۵۰۰ کیلوگرم است که اگر پنج تُن را در کارمزد ۱۳۰۰ تومان شالیکوبیهای سنتی محاسبه کنیم برابربا ۶میلیون و ۳۰۰هزار تومان و در شالیکوبیهای پیشرفته به هفت میلیون و ۲۵۰ هزار تومان رسیده است.
بررسی تاریخی از کارمزد شالیکوبیهای استان مازندران نشان می دهد که کارمزد تبدیل هر تُن شالی با رطوبت حدود ۳۰ درصد در شالیکوبیها در سال ۱۳۹۸، برای واحدهای سنتی ۳۲۱ هزار تومان و مدرن ۳۴۵ هزار تومان بود، این رقم در سال ۱۳۹۹ در واحدهای سنتی ۵۵۸ هزار تومان و در شالیکوبیهای مدرن نیز ۶۰۰ هزار تومان تعیین شد، پارسال به ازای هر تُن شالی در شالیکوبیهای سنتی و صنعتی استان به طور متوسط ۷۰۰ تا ۸۵۰هزار تومان کارمزد دریافت شده است.
شالیکاران مازندران زنجیره گرانیها را برای تولید برنج امسال همانند دیگر نهادههای کشاورزی درآخرین مرحله تولید این محصول استراتژیک لمس کردهاند، هزینهای که سبب میشود تا کشاورزان برنجشان را حتی اگر بخواهند آذوقه و مصرفی خودشان را از شالیکوبیها خارج کنند، باید متقبل شوند.
موضوع دیگری که سبب اعتراض و نگرانی شالیکاران شده است، دریافت برنج به جای کارمزد نقدی است، اگرچه چگونگی محاسبه کارمزد شالیکوبیها در واحدهای سنتی و صنعتی با متغیرهای مختلف همواره سبب سردرگمی کشاورزان بوده است و حتی بیشتر شالیکاران اصلا از چگونگی محاسبه آن سر در نمی آوردند و تغییر کارمزد از وجه نقد به گرفتن برنج سفید به عنوان کارمزد شالیکوبی کاملا واضح و شفاف است، اما این که به ازای هر تُن تبدیل برنج سفید؛۵۰ کیلو گرم برنج آماده مصرف برای کارمزد دریافت شود با توجه به قیمت فعلی برنج سفید هزینه کارمزد به مراتب بیشتر میشود.
مشاهدات و بررسیهای میدانی از چند واحد شالیکوبی در شهرستانهای بابل، آمل و فریدونکنار نشان میدهد این وضعیت در حالی است که برنج نو مازندران پس از گذشت حدود سه هفته از رونمایی شدن، همچنان بدون قیمتگذاری و خرید و فروش انبار میشود و به نوعی بازار برنج استان در حالت انتظار قرار گرفته است.
طبق آمار و اظهارات دست اندرکاران اتحادیه شالیکوبی داران مازندران در حال حاضر روزانه بین چهار تا پنج تُن برنج سفید پس از تبدیل در منطقه مرکزی و غرب استان در شالیکوبیها انبار میشود و به رغم وجود مشتری برای خرید، اما شالیکاران محصولشان را با قیمت فعلی عرضه نمیکنند، به گفته آنان اختلاف میان کشاورزان و تجار بر سر تعیین قیمت برنج جدید استان حدود ۱۰ هزار تومان در هر کیلو گرم است، یعنی شالیکاران هر کیلو برنج کیفی را ۱۰۰ هزار تومان قیمتگذاری می کنند، ولی خریداران که عمدتا تجار و شالیکوبیداران هستند روی قیمت حدود ۹۰ هزار تومان با قید خرید نقدی اصرار دارند.
شماری از شالیکاران مازندران ضمن گلایه از افزایش چندین برابری کارمزد شالیکوبیها میگویند که تمامی هزینههای امسال برنجکاری چهار تا پنج برابر شد و انتظارشان این است که قیمت برنج سفید هم به همین میزان بالا برود، اگرچه ممکن است تهیه آن برای بسیاری از مصرف کنندگان سخت شود.
یکی از شالیکاران بخش لاله آباد بابل با بیان اینکه پارسال برنج طارم کیفی خود را حدود ۳۵هزار تومان فروختم اما همین برنج در بازار کشور تا ۱۴۰ هزار تومان هم خرید و فروش شد، گفت: امسال قیمت برنج با توجه به هزینههای چند برابری نهادههای کشاورزی و دیگر اقلام مصرفی خانوادهها، باید تا ۱۵۰ هزار تومان شود، قیمتی که برای مصرف کنندگان بسیار بالا است، اما باید به خاطر داشته باشیم که با توجه به اینکه تنها راه درآمد کشاورزان از محل فروش محصولشان است و ارزش که زمینها پیدا کرده است، باید قیمت برنج نیز به این رقم برسد .
سید سیف الله علی نیا با بیان اینکه قیمت هر گونی خالی برای شالی امسال از یک هزار تومان سال ۱۳۹۹، پارسال به ۲هزار تومان و امسال به حدود پنج هزار تومان رسیده است، افزود: کشاورز باید برای هرهکتار شالی طارم محلی ۹۰ کیسه به ارزش ۴۵۰هزار تومان تهیه کند.
وی کارمزد حدود هشت میلیون تومانی واحدهای شالیکوبی برای تبدیل محصول یک هکتار را بسیار بالا و سنکین توصیف کرد و ادامه داد: در این شرایط کشاورز باید محصولش را ۱۵۰ هزار تومان بفروشد، قیمتی که با توجه به هزینه تولید و گرانیهای دیگر اقلام مصرفی، حق شالیکاران برای امر و معاش یکسالهشان است .
وی با اعلام این نکته که یک هفته پیش برداشت شالی را انجام دادم و به ازای هر ۲۰ گونی یک گونی دستمزد کمباین دادم، ادامه داد: اگرچه این میزان دستمزد همانند سال قبل است اما اگر ارزش آن را محاسبه کنیم حدود ۶ برابر سال قبل است. یعنی به ازای هر هکتار درو مکانیزه شالی با کمباین، باید ۴ گونی دستمزد بدهیم که برابر با ۱۶۰ کیلوگرم برنج سفید است و اگر قیمت برنج سفید را ۹۰ هزار تومان محاسبه کنیم، به ازای هر هکتار برداشت مکانیزه برای کشاورز حدود ۱۴میلیون و ۵۰۰هزار تومان هزینه میگیرد.
وی با ذکر این نکته که اکنون سومین روزی است که یک تُن از محصولم آماده فروش و عرضه است، توضیح داد: در حالی که فاکتور کارمزد حدود هشت میلون تومانی را از شالیکوبی دریافت کردم، اما قیمت ۱۰۰هزار تومانی مورد نظر خود را هنوز به فروش نرساندم و درواقع مشتری ۹۰ هزار تومان قیمت می دهد.
این کشاورز ضمن تاکید بر این نکته که شالیکاران عاشق کار و زمین کشاورزی خود هستند در عین حال هشدار داد که اگر امسال به بازار فروش برنج توجه جدی نشود و هزینههای سنگین تولید با قیمت مناسب برنج جبران نشود، به طور یقین با توجه به افزایش چندین برابری قیمت زمینهای کشاورزی، حفظ این اراضی از سوی کشاورز که مشتریان زیادی نیز پای آنان خوابیده است، دشوار و قابل تردید است.
افسوس شالیکاران از افزایش صعودی قیمت برنج طی سال گذشته که به جیب دلالان و واسطهها رفت است سبب شد تا شالیکاران امسال محصولشان را با احتیاط بیشترعرضه کنند، موضوعی که نیاز به نقدینگی آنان برای پرداخت کارمزد شالیکوبیها آنان را درحال حاضر دچار مشکل کرده است.
اظهارات صاحبان چند شالیکوبی در شهرستانهای بابل و آمل نشان میدهد که بازار خرید و فروشی برنج نو کاملا راکد است و هیچکس حاضر به اعلام قیمت نیست و ظاهرا همه منتظر اتفاق خاصی برای اعلام قیمت برنج هستند.
در این شرایط همچنان بین پرداخت نقدی کارمزد شالیکوبیها و یا دریافت برنج به جای وجه نقد بین کشاورزان و صاحبان واحدهای شالیکوبیها اختلاف نظر وجود دارد و از طرفی تا زمانی که برنج خرید و فروش نشود، شالیکاران کارمزد را پرداخت نمیکنند به جز اینکه بخواهند محصولشان را از انبار واحدهای شالیکوبیها خارج کنند.
از آن جایی که طی یک سال گذشته افزایش قیمت برنج همواره صعودی بوده است و ارزش پول به نسبت کالا بسیار افت پیدا کرد، امسال شالیکوبی داران گرفتن محصول تولیدی را برای تبدیل شالی به برنج سفید خواستار شدند و زیر بار وجه نقد نمیروند.
موضوعی که شالیکوبی داران را اذیت کرده و بر لزوم گرفتن برنج سفید به جای کارمزد تقدی تاکید دارند، این است که قیمت ۳۳ تا ۳۵هزار تومانی برنج سفید طی یک سال گذشته تا حدود پنج برابر یعنی به ۱۲۰ تا ۱۵۰ هزار تومان در بازار کشور افزایش یافت که اگر به جای کارمزد نقدی برنج سفید دریافت می کردند به همان اندازه می توانستند سود ناشی از افزایش قیمت برنج را دریافت کنند.یعنی صاحبان کارخانه از افزایش قیمت برنج در بخش کارمزد های نقدی منافعی نبردند به همین دلیل امسال آنان دریافت برنج سفید را به عنوان کارمزد خواستار شدند.
مازندران حدود یکهزار و ۲۰۰ واحد شالیکوبی دارد که علاوه بر تبدیل شالی به برنج سفید، به عنوان محل خرید و فروش برنج به صورت عمده نیز شناخته میشوند.
گلایه کشاورزان از افزایش کارمزدها در حالی است که چند تن از شالیکوبی داران مازندران نیز دلیل بالا رفتن کارمزدها را ناشی از افزایش بی رویه قیمت قطعات و دستمزد کارگری در شالیکوبیها عنوان می کنند و می گویند: به دلیل برداشت مکانیزه و رطوبت بالا، شالی باید تا ۲ برابر بیشتر از زمان عادی در فرخشک کنها باشد و این هزینههای بخشهای مختلف انرژی آب، برق، گاز و همچنین کارگر و فرسودگی قطعات را افزایش
میدهد.
یکی از صاحبان شالیکوبی واقع در روستای ولیکرودپشت فریدونکنار با اظهار اینکه تعیین دستمزد شالیکوبیها امسال اصلا منطقی نیست و صد درصد ضرر است، گفت: اگرچه افزایش کارمزد نسبت به سال قبل برای کشاورزان بسیار بالا نشان داده میشود، اما وقتی خط تجهیزات و قطعات تبدیل شالی به برنج سفید از ۲۴۵هزار تومان چهارسال پیش اکنون به سه میلیارد تومان رسیده است، به نسبت کارمزد فعلی اصلا منطقی نیست.
علیزاده با اعلام اینکه در هر شالیکوبی متوسط ۱۲ تا ۱۴ کارگر با دستمزد بالا که البته کار سنگین جابجایی گونیهای شالی و برنج سفید را انجام میدهند، مشغول به کار میشوند، افزود: اینکه کارمزد حدود هشت میلیون تومانی برای تبدیل شالی هر هکتار در نظر گرفته شود، کاملا غیر منطقی و ضرر است.
وی با اشاره به این نکته که مقایسه کارمزد شالیکوبی داران به نسبت دستمزد کمباین داران بسیار کم است، توضیح داد: هر دستگاه کمباین نهایت با ۶۰۰میلیون تومان سرمایه گذاری و با ۲ کارگر هستند که درآمدشان در هر هکتار حدود ۱۵میلیون تومان است، اما ارزش سرمایه گذاری یک واحد شالیکوبی مدرن در ۲هزار متر مربع زمین، بیش از ۲۰ میلیارد تومان با اشتغال ۱۵ کارگر است که کارمزد آن در هر هکتار به ۱۰ میلیون تومان هم نمیرسد.
وی در خصوص گرفتن برنج سفید به ازای کارمزد نقدی شالیکوبیها توضیح داد: پارسال در بازه زمانی تیر تا پایان مرداد که پیک فعالیت شالیکوبیداران است قیمت برنج ۳۳ تا حدود ۴۰ هزار تومان بود که اگر کارمزدها را به جای نقدی برنج سفید دریافت میشد، با افزایش پنج برابری قیمت برنج، شالیکوبیداران نیز از سود بالا رفتن قیمت برنج بهره میبردند، یعنی شالیکوبی داران در پنج مرحله ارزش پولی را که در قبال دریافت کارمزد نقدی دریافت کردند، متضرر شدند.
وی که به بازار برنج مازندران نیز اشراف و آگاهی کامل دارد درباره قیمت برنج نیز گفت که روزانه حدود چهار تن شالی در شالیکوبیهای این منطقه تبدیل به برنج سفید می شود ولی کشاورزان حاضر به فروش محصولشان با قیمت پیشنهادی خریداران عمده نیستند.
علیزاده متوسط قیمت پیشنهادی خریداران را ۹۰هزار تومان برای برنج کیفی طارم اعلام کرد و بیان داشت: قیمت مورد نظر شالیکاران ۱۰۰هزار تومان است که بعضی از آنان که نیاز به نقدینگی ضروری دارند حاضر به فروش محصولشان هستند.
مدیر زراعت برنج جهاد کشاورزی مازندران نیز با اظهار اینکه امسال ۲۱۵هزار و ۳۰۰ هکتار از زمینهای کشاورزی استان زیر کشت برنج رفته است که هم اکنون نیمی از شالیکاران مازندران در حوزه آبریز هراز واقع در آمل، بابل، فریدونکنار، بابلسر و محمودآباد سخت مشغول درو شالی هستند، گفت: براساس مصوبه کمیسیون نظارت بر اصناف کشاورزی استان برای تبدیل هر کیلو شلتوک به برنج سفید در شالیکوبیهای مدرن مبلغ ۱۴ هزار و ۵۰۰ ریال و برای تبدیل هر کیلو شلتوک به برنج سفید در شالیکوبیهای سنتی مبلغ ۱۳ هزار ریال تعیین شد.
خلیل حقیقی با تاکید بر این نکته که هر گونه اضافه دریافتی در این بخش، مصداق گرانفروشی خواهد بود و برابر قانون برخورد خواهد شد، افزود: براساس همین مصوبه، دستمزد کمباین داران در شرایط عادی، شالی سرپا به ازای هر هکتار مبلغ ۵۰ میلیون ریال و در شرایط باتلاقی و شالی خوابیده به ازای هر هکتار مبلغ ۵۵ میلیون ریال تعیین شد.
وی با بیان اینکه بیشتر کشاورزان با کمباین داران توافقی عمل میکنند، توضیح داد: گرفتن برنج سفید به عنوان کارمزد شالیکوبیها هم توافق بین کشاورز و صاحبان واحدهای شالیکوبیهاست.
