مائده مطهری زاده مازندران، سالهاست به قطب کشاورزی کشور معروف و مشهور است و بدیهی است که از چنین استانی با ظرفیتهای بالای تولید انواع محصولات کشاورزی و غذایی، انتظار میرود در صادرات نیز دستِ برتر را داشته باشد؛ اما کمبود منابع مالی، مشکلات نقدینگی و سرمایه در گردش، معضلات حمل و نقل های دریایی، […]
مائده مطهری زاده
مازندران، سالهاست به قطب کشاورزی کشور معروف و مشهور است و بدیهی است که از چنین استانی با ظرفیتهای بالای تولید انواع محصولات کشاورزی و غذایی، انتظار میرود در صادرات نیز دستِ برتر را داشته باشد؛ اما کمبود منابع مالی، مشکلات نقدینگی و سرمایه در گردش، معضلات حمل و نقل های دریایی، زمین و هوایی، پایین بودن کیفیت محصول کشاورزی و ماندگاری اندک و تاخیر ترخیص کالا در بنادر کشورهای هدف خزری، عملی نشدن تعهد ارزی و توقف ثبت سفارش کالا برای تهاتر از جمله موانع پیش روی توسعه صادرات مازندران عنوان میشود.
مازندران طبق چشمانداز ترسیم شده در سال ۱۳۹۶ قرار بود تا سال ۱۴۰۰ به صادرات سه میلیارد دلاری برسد، اما به استناد آمارها میزان صادرات این استان رشد چندانی نداشت و در آستانه سال ۱۴۰۰ همچنان مانند چند سال اخیر است. مازندران هر سال هفت میلیون تن انواع محصولات کشاورزی تولید میکند که بخش قابل توجهی از این محصولات قابلیت صادر شدن به کشورهای همسایه را دارند. اما به دلایل مختلف طی سالهای اخیر مازندران به سهم واقعیاش از صادرات نرسیده است. صادرات سه میلیارد دلاری چشمانداز اقتصادی ترسیم شده برای مازندران از اواخر سال ۱۳۹۶ بوده است، اما طبق آمار رسمی گمرگ استان ارزش صادراتی مازندران با گسترش دیپلماسی که دولت سیزدهم عملیاتی کرد، طی سال گذشته به حدود ۵۰۰ میلیون دلار رسید.
صادرکنندگان در مسیر پر پیچ و خم صادرات با چالش ها و دست اندازهای زیادی مانند هزینه بالای حمل و نقل، وجود کالاهای قاچاق، بی توجهی و حمایت نشدن و عقب افتادگی فناوری، دچار هستند که تعامل سازنده بین بخش خصوصی و دولت می تواند برخی از این چالش را برطرف کند.
اگرچه حمایت دولت در قالبهای مختلف مانند توسعه دیپلماتیک و باز کردن راه برای صادرات، مهیا شدن امکان ذخیره سازی بیشتر با استفاده از فناوریهای نوین در کنار به سرانجام رسیدن ساخت و تجهیز پایانه صادراتی محصولات کشاورزی مازندران، تغییر یافت تا در نهایت نقش دلالان به حداقل ممکن کاهش یافته و یا پایشان از باغهای مرکبات قطع شود، اما اگر نسبت به صادرات محصولات کیفی مرکبات به بازار هدف و و مدیریت منابع مالی برای محصولات تولیدی بی توجهی شود، بار دیگر با مشکلات زیادی مواجه خواهیم شد.
درد و دلِ صادرکنندگان
وقتی پای درد و دلِ صادرکنندگان مینشینید، متوجه عمقِ مشکلات و موانع میشوید. برای نمونه در جلسه شورای گفتگوی دولت و بخش خصوصی که در مردادماه برگزار شده بود، شماری از صادر کنندگان محصولات کشاورزی مازندران نسبت به وجود رانت در ثبت سفارش صادرات انتقاد کرده و گفتند: در حالی تولیدات مازاد بر مصرف استان برای صادرات با چالشهای اساسی مواجه است که افرادی همان تولیدات داخلی را وارد و حتی مجوزهای ثبت سفارش را خرید و فروش میکنند.
خرید و فروش کارت بازرگانی همچنان بیداد میکند، صادرات هم همراه با بازگشت پول نیست و شرط صادرات با تهاتر کالا نیز عملیاتی نمیشود.
آنان همچنین گفتند: واردات هزاران تن محصولات کشاورزی به داخل کشور در حالی است که ثبت سفارش صادرات محصولات کشاورزی مازندران همچنان متوقف است. صادرکنندگان در مسیر پر پیچ و خم صادرات با چالشها و دست اندازهای زیادی مانند هزینه بالای حمل و نقل، بی توجهی و حمایت نشدن و عقب افتادگی فناوری و گمرگ دچار هستند که تعامل سازنده بین بخش خصوصی و دولت میتواند برخی از این چالش را برطرف کند. رییس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی مازندران با توجه به همین مسائل و مشکلات و با ذکر این نکته که از ۱۴۰۱ سند صادرات مرکبات مازندران تهیه شده است، طی روزهای اخیر گفت: در حالی که باغداران زمان برداشت، جلوگیری از رنگ افزایی و سبززدایی مرکبات را طبق این سند به درستی مورد اهتمام قرار میدهند، اما بازار صادرات مازاد بر مصرف این میوههای پاییزی استان همچنان با چالشهای تکراری سالهای گذشته مواجه است.
علی تقی پور به همکاری مطلوب اداره کل حمل نقل و راهداری، گمرکات و حفظ نباتات با صادر کنندگان مازندران اشاره کرد و ادامه داد: بزرگترین و مهمترین چالش لاینحل صادرکنندگان استان گمرک آستارا است که اصلا همکاری ندارد. وی کارشکنی گمرک آستارا برای صادرکنندگان مازندران را بسیار جدی و اساسی توصیف کرد و ادامه داد: در حالی که شرکتهای حمل و نقل بین المللی در استان وجود دارد اما این شرکتها فاقد خودرو هستند و صادر کنندگان با افراد شخصی قرارداد حمل و نقل را منعقد میکنند. وی اظهار کرد: به دلیل مشکلات ترخیص کالا در گمرک آستارا و خواب خودروها همراه با هزینه حمل، از سوی دیگر به دلیل اینکه یخچالهای خودروهای سنگین برای صادرات محصولات کشاورزی مازندران مناسب نیست و فساد پذیری محصولات را افزایش میدهد
، ضرر و زیان صادرکنندگان بالا میرود. وی پیشنهاد کرد که یک مامور گمرک همراه با ایجاد کیوسک در پایانه آستارا برای صادر کنندگان مازندران با هزینه اتاق بازرگانی استان مازندران عملیاتی شود.
رییس اتاق بازرگانی، صنایع و معادن کشاورزی مازندران با بیان اینکه بخش عمده صادرات غیر نفتی این استان را محصولات کشاورزی و یا تولیدات صنعتی مرتبط با آن تشکیل میدهد، گفت: صادرکنندگان همچنان که خود را نسبت به صدور کالاهای داخلی برای ارزآوری و حمایت از تولید متعهد میدانند در مقابل نسبت به کشور هدف صادراتی و تجار این کشورها نیز تعهدات اخلاقی و تجاری دارند که هر گونه خللی در این ارتباط میتواند اعتماد سوزی را به دنبال داشته باشد.
تقی پور با بیان اینکه در چند سال اخیر دولت برای رونق صادرات کالاهای غیر نفتی در کشور دیپلماسی اقتصادی خوبی را به راه انداخته است، در عین حال افزود: مهمترین نظام مسایل تولید کنندگان و صادرکنندگان استان کمبود نقدینگی و سرمایه در گردش است.
وی عملی نشدن تعهد ارزی صادر کنندگان را ناشی از دو نرخی بودن قیمت ارز دولتی با نرخ آزاد دانست. ادامه داد: از سوی دیگر با توقف ثبت سفارش برای عملی شدن تهاتر کالا مشکلات بیشتر شده است.
صادرات یک هزار و ۲۵۵ تن مرکبات
با وجود همه این مشکلات و چالشها، گهگاه خبرهای خوبی هم از صادرات محصولات کشاورزی به گوش میرسد که امیدها را برای برای روزهای روشن بیشتر میکند. به طور مثال، طی روزهای اخیر سرپرست معاونت توسعه بازرگانی و صنایع سازمان جهاد کشاورزی مازندران از صادرات یک هزار و ۲۵۵ تن مرکبات شامل نارنگی پیشرس و کیوی از استان به کشورهای مختلف جهان خبر داد. سید محمد جعفری با اشاره به آغاز صادرات مرکبات در مازندران از صادرات یک هزار و ۲۵۵ تن مرکبات شامل نارنگی پیشرس و کیوی از استان خبر داد و گفت با توجه به شرایط خوب تولید و اقدامات مدیریتی که در تولید محصولات باغی در استان انجام شده ما ظرفیت این را داریم که برای صادرات ۵۰۰ هزار تن مرکبات برنامهریزی کنیم.
او با اشاره به اینکه در ابتدای فصل صادرات مرکبات هستیم، افزود: تا امروز صادرات ۴۸ محموله نارنگی پیش رس انجام شده است.
سرپرست معاونت توسعه بازرگانی و صنایع سازمان جهاد کشاورزی مازندران گفت: همچنین از اول مهر، صادرات محصول کیوی نیز آغاز شده و پیش بینی میکنیم بیش از میزانی که در سال گذشته وضعیت صادرات در کشور آغاز شده بتوانیم مباحث صادراتی را در استان انجام دهیم. جعفری افزود: صادرات محصولات کشاورزی استان با صدور برگه سلامت از اول مهر انجام شده، و به این ترتیب، محصول نارنگی ۴۸ محموله و ۹۸۰ تن بوده و محصول کیوی نیز ۱۳ محموله، ۲۷۵ تنی بوده است. او با اشاره به سایر اقدامات حوزه مرکبات گفت: پیگیری مباحث غرفه در میادین میوه و تره بار و همکاری با واحدهای تامین و توزیع کننده مرکبات در کشور انجام شده تا بازار مرکبات در کشور را به ثبات برسانیم. مازندران با تولید سالانه بیش از هفت میلیون و ۵۰۰ هزار تن انواع محصولات کشاورزی حدود ۱۱درصد ارزش افزوده و هفت درصد تولیدات بخش کشاورزی کشور را در اختیار دارد. مسوولان امر در مازندران یکی از اولویتهای خود را توسعه این بخش اعلام کرده و اینک با پیگیری مسوولان ملی و استانی تلاش بر این است تا این ظرفیت استان بیش از پیش شکوفا شود. در این بین برنجکاری یکی از مهمترین فعالیت کشاورزی در مازندران و منبع مهم درآمد کشاورزان استان است و با تولید بیش از یک میلیون تن، ۴۲ درصد برنج مورد نیاز کشور از این استان تامین میشود. همچنین طبق آمارهای رسمی، مجموع باغهای مرکبات مازندران ۱۱۲ هزار هکتار است که از این میزان ۱۱۰ هزار هکتار ارقام بارده هستند. همچنین از مجموع باغات مرکبات مازندران ۸۰ هزار هکتار زیر کشت ارقام مختلف پرتقال، ۳۰ هزار هکتار ارقام مختلف نارنگی و بقیه زیر کشت محصولاتی از جمله نارنج و لیمو قرار دارند.
