ë مائده مطهری زاده
هنوز با کرونا به خطِ پایانِ ابتلا نرسیده‌ایم که از شالیزارهای مازندران، بیمارانِ تب‌دار راهی بیمارستان‌ها و مراکز درمانی می‌شوند.
گویی کرونا به مرگ گرفته بود تا اکنون به تبِ شالیزار راضی شویم!
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مازندران در تازه‌ترین اظهارات خود از ابتلای ۸۰ نفر به تب شالیزار در استان خبر داده و گفته است: ۲ هزار و ۲۰۰ مازندرانی مشکوک به تب شالیزار از ابتدای اردیبهشت تا ۱۲ خرداد امسال شناسایی و ۱۲۰ نفر برای انجام آزمایش‌های بالینی در بیمارستان بستری شدند که نمونه ۸۰ نفر به به این بیماری مثبت شد.
علیپور می‌گوید: ۴۵ بیمار اکنون به دلیل ابتلا به تب شالیزار در بیمارستان‌های استان بستری هستند که خوشبختانه تمامی این افراد حال عمومی مساعدی دارند و جان باخته‌ای به دلیل ابتلا این بیماری گزارش نشده است.
گفتنی است شیوع بیماری تب شالیزار خطرناک در استان، این روزها در کمال ناباوری گوی سبقت را از کرونا به عنوان شایع‌ترین بیماری جمعی ماه‌های اخیر ربوده است.
براساس آمار دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ۲۱۵ نفر پارسال در مازندران به بیماری تب شالیزار مبتلا شده بودند.
در پنجم اردیبهشت ماه امسال بود که معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مازندران همزمان با آغاز زمان نشاء در شالیزارهای استان با ارایه آمار شناسایی ۳۰ بیمار مشکوک و تجویز بستری برای ۱۸ نفر و قطعی شدن ابتلای سه نفر به شیوع تب شالیزار در استان هشدار داد و از کشاورزان خواست در فعالیت کشاورزی برای در امان ماندن از این بیماری نکات بهداشتی را رعایت کنند.
اهمیت روند ابتلای اقشار مردم به ویژه کشاورزان به تب شالیزار در مازندران از این حیث دارای اهمیت است که بر اساس آمار دانشگاه علوم پزشکی مازندران میزان افراد مبتلا و بستری ناشی از این بیماری در اردیبهشت و خرداد ماه سال گذشته حدود ۲۰ نفر بود که این رقم با گذشت دو هفته از خردادماه جاری با افزایش بیش از ۲ برابری به ۴۵ نفر رسیده است.
تب شالیزار با اصطلاح علمی «لپتوسپیروز» که به عنوان یک بیماری مسری، بومی و فصلی در مازندران و دیگر استان‌های شمالی شناخته می‌شود هر ساله از اردیبهشت ماه و همزمان با گرم شدن تدریجی هوا و اوج گیری کشت برنج، شایع می‌شود و تا شهریور ماه و پایان زمان برداشت محصول، نگرانی‌ها در افزایش ابتلا به این بیماری در استان ادامه دارد.
علت اینکه از دوره زمانی اردیبهشت تا شهریور به عنوان آغاز و پایان نگرانی شیوع تب شالیزار یاد می‌شود، آن است که مشابهت بیماری تب شالیزار با آنفلوانزا، سرماخوردگی و کرونا باعث شده تا این بیماری توسط بیماران و خانواده‌هایشان جدی گرفته نشود و این بی‌خیالی گاهی به قیمت جان فرد مبتلا تمام می‌شود؛ مانند مرگ ۲ کشاورز مازندرانی در سال‌های ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ که در بابلسر و امیرآباد جان‌شان را از دست دادند و پزشکان علت مرگ هر دو کشاورز را تب شالیزار و جدی نگرفتن علائم آن و مراجعه دیرهنگام به مراکز درمانی اعلام کردند.
مسوولان دانشگاه علوم پزشکی مازندران معتقدند که تعداد دیگری از بیماران مبتلا به تب شالیزار در استان وجود دارند که به دلیل مشابهت این بیماری با آنفلوانزا یا کرونا تاکنون پیگیر درمان خود نشده‌اند و با خوددرمانی یا قرنطینه خانگی در حال طی کردن دوران نقاهت‌شان هستند.
بیماری تب شالیزار فقط کشاورزان و شالیکاران را درگیر نمی کند ، بلکه برخی صیادان، معدنچیان و قصابانی را که بدون رعایت مسائل بهداشتی با حیوانات در تماس هستند در معرض خطر این بیماری قرار دارند.

é علائم تب شالیزار
تب شالیزار به طور کلی از طریق تماس با آب، غذا و خاکی که با ادرار حیوانات وحشی و اهلی آلوده شده باشد، به افرادی که با این عناصر در تماس هستند، منتقل می‌شود و در حالت عادی و در صورت محافظت و مراقبت این بیماری منتقل نمی‌شود، اما اگر پوست زخمی و جراحت دیده یا اعضای مخاطی بدن مانند چشم، بینی و دهان در معرض و تماس با عناصر آلوده قرار گیرد، بیماری به فرد منتقل می‌شود. این بیماری طیف وسیعی از علائم را بروز می‌دهد. علائم اولیه آن مشابه آنفلوانزا یا کرونا است و به همین دلیل هم تشخیص اولیه آن حتی توسط پزشک در صورت انجام نشدن آزمایشات لازم مشکل است در حالی که در بسیاری از موارد، تشخیص ندادن درست و به موقع سبب پیشرفت بیماری و دشوار شدن درمان آن می‌شود. علائم این بیماری گاهی با «مننژیت» هم اشتباه گرفته می‌شود به خاطر اینکه با تب، لرز و سردرد شدید همراه می‌شود. سرفه خشک، تب، سردرد، درد عضلانی، تهوع و استفراغ و لرز، درد شکم، صدای غیرطبیعی ریه، درد استخوان، ورم ملتحمه (التهاب و قرمزی چشم)، بزرگ شدن غدد لنفاوی، بزرگ شدن طحال و کبد، سفتی ماهیچه‌ها و بثورات جلدی از جمله علائمی است که اگر در این فصل سال به سراغ فردی آمد فوری باید به پزشک مراجعه کند و تحت درمان قرار گیرد. مهم ترین علامت این بیماری تب بالا به صورت ناگهانی، دردهای عضلانی به ویژه درد کمر، سردرد، ساق پا و پشت چشم است، البته در ۹۰ درصد موارد فرد بیمار بدون هیچگونه عارضه‌ای بهبود پیدا می‌کند ولی ۱۰ درصد از بیماران به نوع شدید تب شالیزار مبتلا می‌شوند که در این وضعیت عوارض بعدی مانند گرفتگی کبدی، زردی چشم، تنبلی و نارسایی کلیه، دفع نامناسب، بالارفتن سموم بدن، کاهش پلاکت خون، گرفتگی ریوی و خونریزی مغزی به سراغ بیمار می‌آید.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مازندران از تب شالیزار به عنوان شایع‌ترین بیماری استان در فصل بهار امسال با توجه به افزایش بستری و ابتلاها نام برد و گفت: تب شالیزار بیماری بومی است که امسال با افزایش قابل توجه بستری موج نگرانی را در بین اقشار مردم ایجاد کرده است.
دکتر عباس علیپور افزود: شالیکاران برای در امان ماندن از تب شالیزار باید نکات بهداشتی را باجدیت رعایت کنند و در زمان ورود به اراضی کشاورزی چکمه و دستکش استفاده کنند.
وی آب‌های راکد سطحی در شالیزار را اصلی‌ترین عامل ایجاد بیماری تب شالیزار دانست و تصریح کرد: کشت برنج به صورت طبیعی نیاز به آب دارد بنابرین شرایط لازم برای رشد باکتری «لپتوسپیرا» در شالیزار فراهم می‌شود.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مازندران اضافه کرد: شیوع این بیماری در حیوانات با علائم خفیف همراه است و حیوان آلوده از طریق ادرار کردن در آب باکتری لپتوسپیرا را دفع و به انسان منتقل می‌کند؛ البته انتقال مستقیم بیماری از حیوان به انسان امکان‌پذیر نیست.
وی با بیان اینکه تب شالیزار در هوای خنک و سرد شایع نیست، گفت: تماس با آب‌های سطحی موجب فراگیری این بیماری می‌شود و تنها کشاورزان در معرض خطر نیستند و ماهی‌گیران و در برخی موارد شناگرانی که در آبندان و استخرهای مصنوعی و طبیعی پا به آب می‌زنند هم نیز باید مراقب باشند.
علیپور به برخی شباهت‌های تب شالیزار با آنفلوآنزا و کرونا اشاره کرد و افزود: این بیماری دارای سه مرحله است و ابتدا فرد دچار تب و سردرد می‌شود و سپس بدن‌درد می‌گیرد، اما قرمز شدن چشم‌ها مهم‌ترین علامت بیماری است و در برخی از مواقع درد شکمی و تهوع و استفراغ نیز وجود دارد. وی با بیان اینکه تب و بدن‌درد جزو علایم مشترک با کرونا است، اضافه کرد: باکتری عامل بیماری تب شالیزار در آب زندگی می‌کند و آب راکد و مزارع بهترین فضا برای رشد آن است لذا کشاورزان هنگام کار در شالیزار با پای برهنه و پوست دست زخمی نباشند، زیرا باکتری به بدن آنان انتقال پیدا می‌کند.

é این بیماری دو مرحله ای است: مرحله اول، بیماری در خون نهفته است و مرحله تب دار بیماری است و مرحله دوم مرحله نقاهت است در مرحله دوم است که کبد و کلیه درگیر این بیماری می‌شوند.
میزان سالانه عفونت جهانی این بیماری دو صدم درصد در هر یکصد هزار نفر در آب و هوای معتدل و ۱۰ تا صد درصد در هر یکصد هزار نفر در آب و هوای گرمسیری است.

é براساسِ یافته‌های محققان و متخصصان:
حدود ۱۵ تا ۴۰ ٪ موارد از ابتلا به تب شالیزار می‌تواند بدون علامت باشد.
البته معمولا ۹۰٪ موارد با علامت خفیف بروز می‌کند که بدون مشاهده زردی (ایکتر) می‌باشد و شامل سر درد -تب -لرز -درد عضلات، استخوان و بروز درد چشم همراه با قرمزی آن و ملتحمه(از روز سوم و مشخصه بیماری است) می‌باشد. همچنین می‌تواند اسهال(۴ تا ۷ روز) و استفراغ و بروز قرمزی (راش)هایی در سطح پوست بروز کند و در مواردی هم بزرگی کبد، طحال، لنفادنوپاتی، فارنژیت، گلو درد، مشکلات قلبی عروقی، راش‌های ماکولو پاپولر در تنه و جلوی ساق پا.
مرحله دوم: مشخصه آن وجود باکتری در ادرار و ظهور آنتی بادی IGM در سرم خون است و از علایم آن: تب، لرز و علایم التهاب پرده های مغز (مننژیت)، سندرم گیلن باره، اختلال بینایی، فلج اعصاب مرکزی، آنسفالت، ضعف، سفتی عضلات است و البته باز بدون ایکتر. موارد بدون ایکتر کشنده نیست.

é درمان لپتوسپیروز
درمان آنتی بیوتیکی بیشترین ارزش را موقعی که بین ۴ روز اول بیماری لپتوسپیروز شروع شود را دارد ولی متاسفانه تشخیص لپتوسپیروز ندرتاً به سرعت انجام می‌‎گیرد.

é درمانهای آنتی بیوتیکی به شرح زیر است:
الف ) در موارد خفیف
داکسی سایکلین ۱۰۰ میلی گرم خوراکی دو بار در روز به مدت ۷ روز
آمپی سیلین ۷۵۰ ـ ۵۰۰ میلی گرم هر ۶ ساعت به مدت ۷ ـ ۵ روز
آموکسی سیلین ۵۰۰ میلی گرم هر ۶ ساعت به مدت ۷ ـ ۵ روز
ب ) در موارد متوسط تا شدید
پنی سیلین جی ۱/۵ میلیون واحد هر ۶ ساعت وریدی به مدت ۷ روز
آمپی سیلین ۱ ـ ۵/۰ گرم هر ۶ ساعت وریدی به مدت ۷ روز
در موارد حساس به پنی سیلین، اریترومایسین ۵۰۰ میلی گرم وریدی هر ۶ ساعت به مدت ۷ روز
کنترل مایعات و درمان صحیح آن برای پیشگیری از نارسایی کلیه مهم می‌باشد اگر نشانه‌های نارسایی کلیه ظاهر شود، جایگزینی سریع مایعات در طی ۴۸ تا ۷۲ ساعت با مراقبت دقیق بیماران ممکن است مفید باشد.

é پیشگیری از لپتوسپیروز
اما از آنجایی که همواره پیشگیری به مراتب، کم هزینه‌تر و امن‌تر و بهتر از درمان است، باید گفت که در این مورد خاص نیز، جلوگیری از ایجاد فاضلاب در محل زندگی دام‌ها و خشک نمودن آنها از مهم‌ترین راه‌های جلوگیری از بیماری لپتوسپیروز و انتشار آن است. همچنین باید از چرای دام‌ها در مراتع باتلاقی که با ادرار دام‌های بیمار یا جوندگان آلوده شده است جلوگیری شود و از تماس جوندگان با منابع غذائی و انبارهای علوفه و آلودگی مواد غذایی با ادرار و مواد دفعی آنها پیشگیری گردد. باید دام‌های تلف شده و جفت و جنین دام‌های بیمار به خوبی دفن شده و یا از بین برده شوند تا باعث آلودگی محیط و منابع غذایی و آب نشوند.
رعایت بهداشت فردی و شستن مرتب دست‌ها آسانترین و کم هزینه ترین کار است. اگرچه گفته می‌شود سابقه شناسایی بیماری تب شالیزار در ایران به حدود سال ۱۳۶۵ برمی‌گردد، ولی شناسایی آن در استان مازندران مربوط به سال ۱۳۸۲ است و از آن سال به بعد هم اطلاع رسانی به صورت گسترده از طریق شبکه بهداشت و درمان و مراکز بهداشت روستایی و رسانه‌ها در دستور کار قرار گرفت تا کشاورزان و سایر افرادی که در معرض ابتلا قرار دارند، در دوره زمانی نگران کننده بیشتر مراقبت کنند.