معاون حفاظت و بهره برداری شرکت آب منطقهای گلستان از تخریب آببندانهای غیرمجاز در مسیر گرگانرود خبرداد و گفت: با این عمل توزیع آب عادلانه شده و دست اندازی به منابع آبی پایان مییابد. گلستان به دلیل برخورداری از چندین رشته رودخانه دائمی و شرایط توپوگرافی از استانهای مستعد در حوزه احداث آب بندان و […]
معاون حفاظت و بهره برداری شرکت آب منطقهای گلستان از تخریب آببندانهای غیرمجاز در مسیر گرگانرود خبرداد و گفت: با این عمل توزیع آب عادلانه شده و دست اندازی به منابع آبی پایان مییابد.
گلستان به دلیل برخورداری از چندین رشته رودخانه دائمی و شرایط توپوگرافی از استانهای مستعد در حوزه احداث آب بندان و یا سدهای کوچک محلی بوده و این سازههای آبی با هدفهای مختلفی طی سالیان گذشته احداث شده است.
هرچند بهرهبرداری از آببندانها نقش بسزایی در تأمین آب زراعت دارد اما احداث برخی از این سازهها به صورت غیرمجاز و بدون تحصیل مجوزهای لازم از دستگاههای متولی انجام شده، موضوعی که برای سایر آببندانهای دارای پروانه مشکلاتی را ایجاد کرده است. لذا بر این اساس طبق تصمیم مسئولان ارشد گلستان و مدیران متولی بنا شده تا آببندانهای غیرمجاز در مسیر گرگانرود تخریب شود
آب بندانهای غیرمجاز در چه سالی ساخته شده است؟
طی سنوات گذشته از حدود ۲۰ الی ۲۵ سال پیش، افرادی بدون داشتن مجوز اقدام به احداث مخازن آبی (آب بندان) در مسیر گرگانرود کردند. آنها باید طبق قانون به شرکت آب منطقهای مراجعه و اقدام به اخذ پروانه میکردند که این روند طی نشده است. طبق قانون توزیع عادلانه آب، اگر کسی به هر طریقی بخواهد از منابع آبی (زیرزمینی و سطحی) استفاده کند باید درخواست خود را ارائه کند. براساس نظرات کارشناسان در کمیسیون صدور پروانه بهره برداری و با توجه به اینکه فرد در چه زمان، مکان و به چه میزان آب میخواهد برداشت کند، این عمل بررسی میشود.
کمیسیون، متشکل از تعدادی کارشناس فنی در حوزه کشاورزی، آب و حقوق است که تصمیم میگیرند آیا اجازه برداشت آب و بهرهبرداری داده شود یا خیر؟
اقدامات مذکور، توسط افرادی که آببندانها را در مسیر گرگانرود ایجاد کردهاند، انجام نشده است. از همان ابتدا شرکت آب منطقهای اخطارهای لازم را حسب تکالیف قانونی خود صادر و بعد از آن هم از طریق مبادی قانونی نسبت به پیگیری موضوع اقدام کرد. در گذشته به دلایل متعدد اراده و اتفاقی نظر در خصوص تخریب و برنامهها وجود نداشت اما هم اکنون شرایط متفاوت شده است.
آببندانهای غیرمجاز استان چه تعداد بوده و حجم آنها چه میزان است؟
تعداد آببندانهای غیرمجاز که بنا داریم آنها را ساماندهی کنیم بیش از ۷۰ فقره بوده که حجمی معادل هشت میلیون مترمکعب آب را در خود ذخیره میکنند. در صورتی که امکان رهاسازی این حجم آب وجود داشته باشد، نگرانی بسیاری از کشاورزان و بهره برداران مجاز پایین دست مرتفع خواهد شد.
آببندانها غیرمجاز در کجا ساخته شدهاند؟
عمدتاً آب بندان های غیرمجاز استان بنا به دلایل مختلف در گذشته در بازه ای از رودخانه به طول ۳۰ کیلومتر در گرگانرود بنا شده و در صدد هستیم این مخازن را ساماندهی کنیم تا با مدیریت منابع، مشکلات بهره برداران مجاز پایین دست برطرف شده و هنگام سیلاب هم مشکلی ایجاد نشود.
این آب بندان ها چه خسارتی را به منابع آبی استان و بهرهبرداران اطراف وارد میکنند؟
وجود آببندانها از دو منظر قابل بررسی است؛ نگاه اول موقعیت آببندانها بوده که در بستر رودخانه احداث شده است.
در سالهای پرآب و ترسالی هنگامی که با جریانات سیلابی روبرو میشویم، وجود این آببندانها و دیوارههای آنها باعث میشود که در عبور جریانات خلل ایجاد شود.
از منظر دوم با توجه به میزان برداشت آب از این مخازن، به ویژه در سالهای خشکسالی، سبب میشود که بهره برداران پایین دست به خصوص کشاورزان سد وشمگیر نتوانند به اندازه کافی از آب استفاده کنند در نتیجه در زراعت دچار مشکل میشوند.
نحوه تعامل سایر دستگاههای متولی چگونه است؟
با توجه به تصمیماتی که اخیراً در جلسات استانی اتخاذ شده مبنی بر اینکه این آببندانها از مسیر رودخانه گرگانرود جمع آوری و مزاحمتهای آنها مرتفع شود و با توجه به اینکه این آببندانها مبنای قانونی هم ندارند، تلاش کردیم موضوع با دستگاههای اجرایی همکار در این طرح اطلاع رسانی شود.
همینطور از طریق رسانههای جمعی و استانی و صداو سیما تلاش کردیم صاحبان این آببندانها از موضوع آگاه شده و همکاری لازم را با ما داشته باشند.
فارغ از این مسئله با صاحبان آببندانها هم جلساتی جداگانه با حضور کارشناسان و مدیران ذیربط برگزار شده و به آنها فرصت دادیم که دیدگاه و مطالب خود را عنوان و اسناد خود را ارائه کنند.
کدام دستگاهها در این عمل نقش دارند؟
با توجه به ماهیت آببندانها یکی از سازمانهایی که در این زمینه نقش دارد «شیلات» است؛ از همان ابتدا که استان به این نتیجه رسید آببندانها باید برچیده شود این آمادگی را ایجاد و حتی ماشین آلات را با نیت شروع عملیات اجرایی اعزام کردیم ولی از آنجایی که همکاران شیلات به این تشخیص رسیده که افراد بهرهبردار اقدام به رهاسازی ماهی در این مخازن کردهاند، از ناحیه مقامات استانی تصمیم بر این شد که تا زمان صید به این افراد فرصت داده شود؛ لذا تا پایان آذر و دی ماه به این افراد فرصت داده شد. شیلات به عنوان همکار در این عملیات، ملزم به این شد که پرورش دهندگان را ترغیب کند که در زمان مقرر ماهیان را از مخازن صید کرده و شرایط را برای اجرای عملیات ساماندهی آببندانها فراهم کنند.
برای اطلاع رسانی چه اقداماتی انجام شد؟
علاوه بر اطلاع رسانی در صداوسیما و رسانهها، در سه مرحله از باب تذکر برای بهره برداران، از طریق نصب بنر در روستاهایی که این افراد مستقر هستند و چاپ صدور اطلاعیه با همکاری مقام قضائی در شهرستان، اقدام شد. اخیراً هم اطلاعیهای با همکاری دادستانی گنبدکاووس تنظیم و از طریق همکاران آب منطقهای شهرستان به بخشداری مرکزی این شهرستان و روستاهای مختلفی که این آببندانها در آنجا احداث شده، ارسال شده است.
پیشگیری و نظارت بر منابع آبی استان چگونه است؟
اکیپها گشت و بازرسی آب منطقهای نظارت مستمری در مسیر رودخانهها داشته و از منابع آبی مراقبت میکنند. در صورت شناسایی متخلفان براساس وظایف قانونی اکیپهای ما در چند مرحله تذکر داده و در صورت استمرار این عمل و بی توجهی این افراد، به مرجع قضایی معرفی میشوند.
