تجربه حوادث گذشته نشان میدهد که مدیریت بحران در گیلان، نه یک ضرورت فصلی و مقطعی، بلکه یک «راهبرد حیاتی و مستمر» برای حفظ زیرساختها، اقتصاد بومی و جان شهروندان است. بسیاری از بحرانها نتیجه انباشت خرده معضلات و تصمیمگیریهای دیرهنگام است، لذا با برنامهریزی مدون میتوان جلوی بسیاری از حوادث را گرفت.
بحران معمولاً ناشی از وقوع یک حادثه ناگهانی نیست، بلکه نتیجه انباشت خردهمعضلاتی است که در صورت اتخاذ نشدن تصمیمات بهموقع، به بحرانهای جدی تبدیل میشوند. امروز حجم مسائل و چالشهای موجود در گیلان بهحدی رسیده که در صورت بیتوجهی، میتواند به بحرانهای جدی تبدیل شود. سراوان سالها به محل دفن زباله استان تبدیل شده و ساماندهی این مسئله نیازمند توجه و اقدامات جدی است. رودخانههای گوهررود و زرجوب از ظرفیتهای طبیعی ارزشمند گیلان به شمار میروند، اما متأسفانه به دلیل ضعف عملکردی و نبود مدیریت مناسب، به محل ورود آلایندههای خانگی و صنعتی تبدیل شدهاند و مسئولان میتوانند با تلاش و پیگیری برای رفع مشکلات استان گامهای اساسی بردارند. فاضلاب یکی دیگر از چالشهای مهم زیستمحیطی استان است و وضعیت آبهای زیرزمینی و حجم بالای آن استان را با چالش مواجه کرده است. با برنامهریزی منسجم برای پیشگیری و مدیریت بحران و تقویت نگاه پیشگیرانه و اتخاذ تصمیمات مسئولانه مدیران شهری پیش از وقوع حوادث میتوان آمادگی لازم ایجاد نمود.
برنامهریزی برای مدیریت بحران ضرورتی انکارناپذیر
حسین ساجدینیا، رئیس سازمان مدیریت بحران کشور، با تأکید بر ضرورت هماهنگی دستگاهها در مواجهه با حوادث گفت: هر دستگاه باید متناسب با مسئولیت خود برنامه مشخصی برای پیشگیری، امدادرسانی و بازسازی داشته باشد. وی با بیان اینکه دستگاههای اجرایی، شهرداریها و سازمانهای مرتبط باید در چارچوب این نقشه راه فعالیت کنند و هر مجموعه باید متناسب با مسئولیت خود، برنامه مشخصی برای پیشگیری، پاسخ و بازسازی داشته باشد، گفت: باید از ظرفیت مردم و گروههای مردمی در زمان وقوع حوادث بیش از گذشته استفاده شود؛ زیرا مردم نخستین گروهی هستند که در محل حادثه حضور پیدا میکنند. وی از نیاز ۲۰۰ هزار میلیارد تومانی کشور به تجهیزات امداد و نجات خبر داد و افزود: اطلس تجهیزات موجود را تهیه کردیم و امکانات و تجهیزات خوبی هم در بخش دولتی و هم در بخش خصوصی شناسایی شده؛ موکبهای کشور را نیز فعال کردیم تا در زمان بحران، خدمات رسانی کنند. ساجدینیا همچنین بر استفاده از ظرفیت بخش خصوصی تأکید کرد و گفت: بخش خصوصی ظرفیت قابل توجهی در حوزه تجهیزات، خدمات و امدادرسانی دارد و باید سازوکار استفاده هماهنگ از این ظرفیت در زمان وقوع بحران فراهم شود. رئیس سازمان مدیریت بحران به پیشبینی النینو در ۲۷ استان کشور اشاره و اضافه کرد: همه استانها آماده این احتمال هواشناسی باشند و حتما لایروبی را جدی بگیرند تا آسیب و خسارتی متوجه افراد و منازل مسکونی نشود.
تقویت زیرساختها و تجهیزات مدیریت بحران
هادی حقشناس، استاندار گیلان، با تأکید بر ضرورت تقویت زیرساختها و تجهیزات مدیریت بحران گفت: با توجه به احتمال وقوع حوادث طبیعی، ابزار مقابله با بحران باید از پیش فراهم باشد. حقشناس با اشاره به بارندگیهای اخیر در گیلان افزود: در یکی از بارندگیهای اخیر، طی تنها دو ساعت معادل ۵۰ درصد حجم بارش سالانه کشور در گیلان ثبت شد؛ این در حالی است که برخی استانها حتی یکسوم این میزان بارندگی را نیز تجربه نمیکنند. استاندار گیلان با تأکید بر ضرورت آمادگی استانهای شمالی بهویژه گیلان در برابر حوادث طبیعی بیان کرد: با توجه به اینکه گیلان همواره با بارندگیهای قابل توجه مواجه است، باید تجهیزات، امکانات و ابزارهای لازم برای مقابله با حوادث و مدیریت شرایط بحرانی از قبل پیشبینی و تأمین شود. حقشناس به ظرفیتهای طبیعی و زیستمحیطی گیلان نیز اشاره کرد و گفت: وجود حدود یک میلیون هکتار از جنگلهای هیرکانی در شمال کشور، در کنار ارزشمندی این منابع طبیعی، ضرورت آمادگی برای مقابله با حوادثی همچون آتشسوزیهای احتمالی را دوچندان میکند.
افزایش شهرنشینی نیازمند تقویت مدیریت بحران است
علی نصیری، رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، با اشاره به افزایش جمعیت شهرنشین در کشور گفت: افزایش شهرنشینی ضرورت تقویت مدیریت بحران را دوچندان کرده است. وی اظهار کرد: هر ساله با انجام سرشماری و افزایش جمعیت، متناسب با حجم جمعیت بر تعداد و ابعاد کلانشهرها افزوده میشود. نصیری با تأکید بر اهمیت مدیریت بحران در کلانشهرها افزود: مدیریت بحران باید در خدمت توسعه و سازندگی قرار گیرد و با اتخاذ رویکرد پیشگیرانه و پاسخمحور میتوان مسیر توسعه و پیشرفت شهرها را هموار کرد. نصیری با اشاره به ارتباط مستقیم افزایش شهرنشینی با تشدید مخاطرات و بحرانها گفت: مدیریت بحران امروز تنها به کاهش تلفات جانی محدود نمیشود و در کنار حفظ جان شهروندان، کاهش خسارات و زیانهای مالی نیز مورد توجه قرار گرفته است. وی بر نقش مؤثر شهرداریها در مدیریت بحران تأکید کرد و گفت: پیشگیری از بحران، تأمین تجهیزات و ایجاد ساختارهای مورد نیاز، نیازمند همراهی و مشارکت جدی شهرداریهاست و شهرداریها میتوانند با تقویت زیرساختها و انجام وظایف خود، بخش قابل توجهی از بار مدیریت بحران را کاهش دهند. در پایان باید گفت مدیریت بحران در گیلان نیازمند یک بازنگری عمیق در نگرش، بودجهریزی و هماهنگی بیندستگاهی است. حادثه هیچگاه خبر نمیکند، اما میزان خسارت آن رابطه مستقیمی با سطح آمادگی ما دارد. وقت آن رسیده است که از غافلگیری در برابر پدیدههای پیشبینیپذیر اقلیمی عبور کرده و گیلان را با برنامهریزی علمی و زیرساختهای پایدار در برابر حوادث بیمه کنیم.
