/ مائده مطهری زاده مناطق تحت حفاظت سازمان محیط زیست ایران، مناطق با ارزش زیستمحیطی است که توسط سازمان حفاظت محیط زیست ایران مدیریت میشوند. این سازمان، مناطق حفاظتشده ایران را در قالب ذخیرهگاههای زیستکره، مناطق چهارگانه (پارکهای ملی، آثار طبیعی ملی، پناهگاههای حیات وحش، مناطق حفاظتشده) و مناطق شکارممنوع تحت حفاظت دارد. تا اردیبهشت […]
/ مائده مطهری زاده
مناطق تحت حفاظت سازمان محیط زیست ایران، مناطق با ارزش زیستمحیطی است که توسط سازمان حفاظت محیط زیست ایران مدیریت میشوند. این سازمان، مناطق حفاظتشده ایران را در قالب ذخیرهگاههای زیستکره، مناطق چهارگانه (پارکهای ملی، آثار طبیعی ملی، پناهگاههای حیات وحش، مناطق حفاظتشده) و مناطق شکارممنوع تحت حفاظت دارد.
تا اردیبهشت ماه ۱۴۰۳، مساحت مناطق تحت حفاظت ایران ۱۹ میلیون و ۵۰۰ هزار هکتار (۱۹۵٬۰۰۰ کیلومتر مربع) یعنی حدود ۱۱٫۸ درصد از خاک کشور بوده است.
مناطق چهارگانه سازمان حفاظت محیط زیست ایران عبارتند از، ۲۶ پارک ملی و چشمانداز طبیعی دارای اهمیت ملی و جهانی، ۳۵ اثر طبیعی ملی، پدیده یا مجموعه گیاهی جانوری کمنظیر، ۴۲ پناهگاه حیات وحش و زیستگاه نمونه جانوران وحشی و ۱۵۰ منطقه حفاظتشده و اراضی ویژه زیستمحیطی که همگی با درجات مختلف اهمیت، نیازمند حفاظت، حراست و صیانت است.
از این میان، ۲۰ منطقه حفاظت شده، ۲ پارک ملی، ۵ پناهگاه حیات وحش و زیستگاه نمونه جانوران وحشی، سهم مازندران است.
اما حالا داریوش مقدس معاون حفاظت محیط زیست مازندران از کمبود نیروهای محیط بانی میگوید.
به گفته او، از تعداد ۵۴۷ پست محیط بانی، حدود ۲۳۰ پست، دارای محیط بان هستند ولی ۳۱۷ پست محیط بانی مصوب، خالی از محیط بان است.
مقدس میگوید در حال حاضر فقط توانستیم ۱۸ محیط بان جذب کنیم و امروز بیشتر از همیشه
نیازمند گزارشهای مردمی و فعالان محیط زیست هستیم.
۱۰ پاسگاه محیطبانی به دلیل کمبود نیرو در مازندران تعطیل است
خردادماه امسال بود که مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران کمبود نیرو را از دغدغهها بیان کرد و گفت: کمتر از ۱۰ پاسگاه محیطبانی به این دلیل تعطیل هستند.
عطاالله کاویان در آئین تجلیل از محیطبانان نمونه مازندران با بیان اینکه در استان ۲۱ منطقه تحت مدیریت محیط زیست وجود دارد, گفت: ۵۰۰ نیرو وظیفه حفاظت و حراست است عرصههای تحت پوشش را به وسعت ۵۰۰ هزار هکتار بر عهده دارند.
وی کمبود نیرو را از جمله دغدغهها ذکر کرد و گفت: برخی از پاسگاههای محیطبانی به دلیل کمبود نیرو غیرفعال هستند و با آن که ۴۷ نیروی اجرایی بازنشسته شدند اما برای جایگزین آنان ۱۶ نیرو جذب شده است و در حال حاضر نیز ۱۱ نیرو در حال جذب است.
مدیر کل حفاظت محیط زیست مازندران با بیان اینکه ۵۰ پاسگاه محیطبانی فعال در استان وجود دارد، گفت: کمتر از ۱۰ پاسگاه به دلیل کمبود نیرو تعطیل هستند و در فصل تابستان علاوه بر پاسگاهها چادرهای محیطبانی و گاوبانکی موقت نیز برپا میشود.
وی نوسازی ناوگان محیط زیست را به دلیل گستردگی و صعب العبور بودن مناطق تحت پوشش لازم برشمرد و گفت: در سه سال گذشته بیشترین میزان اعتبارات یگان حفاظت و از اعتبارات سفر اول ریاست جمهوری ۸ میلیارد تومان دریافت کردیم.
مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران با اظهار اینکه ۶ پاسگاه محیطبانی در حال احداث است، افزود: برای تجهیز و تکمیل این پاسگاههای محیطبانی ۲۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز داریم.
وی بر لزوم ورود خیران در حوزه محیط زیست تاکید کرد و گفت: اعتبارات استانی ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون تومانی تخصیصی پاسخگو نیست.
کمبود ۴ هزار محیطبان در کشور
فرمانده یگان حفاظت سازمان محیط زیست نیز خردادماه امسال گفت: هم اکنون ۳۷۰۰ محیط بان در سطح کشور وجود دارد. اما برای استاندارد سازی حداقل به ۷۸۰۰ محیط بان نیاز داریم.
سرهنگ جمشید محبت خانی در مراسم تجلیل از محیط بان نمونه کشور مجموعه پاسگاه های محیط بانی کشور را ۶۴ مورد اعلام و اظهار کرد: این تعداد پاسگاه رسالت حفاظت و مراقبت از ۱۳ درصد کل مساحت کشور را بر عهده دارند، اما حداکثر استقرار محیط بان در این پاسگاه سه نفر است.
محبت خانی محیط بانی را شغلی مقدس و همراه با اخلاص تعریف کرد که در سخت ترین شرایط بهترین عملکرد را در نقاط مختلف از خود به جای می گذارد.
به گفته او هر کدام از محیط بان ماهانه ۳۶۰ ساعت فعالیت دارند که در نوع خود بسیار چشمگیر است.
محبت خانی با بیان اینکه مناطق حفاظت شده تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست به دقت رصد می شود، یادآور شد: در این عرصه محیط بانان به عنوان اسطوره های مقاومت در مراقبت از عرصه های ملی نقش محوری دارند.
او خرید ۱۲۰۰ دستگاه موتور سیکلت، اخذ مجوز برای خرید ۱۰۰ دستگاه خودرو که تاکنون ۲۵ دستگاه خریداری شده است، تجهیز محیط بانی ها به ۵۰۰ دستگاه دوربین چشمی و آموزش ۱۸۰۰ نفر ساعت را از مهمترین فعالیت های یگان حفاظت سازمان حفاظت محیط زیست ذکر کرد.
محبت خانی انتخاب محیط بان نمونه را دارای مراحل مختلف ذکر و اظهارکرد: معیارهای مختلفی همچون فرهنگی، اجتماعی، شرایط ظاهری، شرایط سختی منطقه، امکانات رفاهی در این خصوص سنجیده می شود.
تنوع زیستی، اقدام برای جلوگیری از انقراض گونهها و تخریب محیط زیست، تنها یک شعار نیست، بلکه نقشه راهی است که سالها توسط محیطبانان اجرایی شده است؛ اما کمبود نیرو و امکانات در عرصه حفاظت از محیط زیست، موضوعی است که باید بیشتر به آن پرداخته شود تا با رفع چالش کمبود نیرو شاهد رفع سایر معضلات باشیم.
محیطبانها در ایران به واسطه اقلیم منحصربهفرد این سرزمین، شرایط خاصی را تجربه میکنند و ممکن است در مناطق حفاظت شده کشور از دمای ۲۰- درجه (بخشهایی از فیروزکوه) تا بالای ۵۰ درجه (بخشی از کویر در تابستان) را در فصلهای مختلف تجربه کنند؛ این در حالی است که شرایط کم و بیش مشابهی در استانهای مختلف وجود دارد.
در کشور ایران برای نظارت هر ۱۰ تا ۱۱ هزار هکتار منطقه حفاظت شده، بهطور متوسط یک محیطبان وجود دارد، در حالی که استاندارد جهانی برای هر یک هزار هکتار عرصه خشکی یک نفر نیرو و برای هر ۵۰۰ هکتار عرصه تالابی و آبی یک نفر را پیشنهاد کرده، این بدان معنا است که در کشور اغلب محیطبانان مجبور به اضافه کار و پذیرش مسئولیت مضاعف هستند، زیرا کمبود نیرو و امکانات در عرصه حفاظت از محیطزیست، موضوعی است که باید بیشتر به آن پرداخته شود، این مسئله از این نظر اهمیت دارد که محیطبانان مجبور هستند روزها یا شاید هفتهها در محل خدمت و به دور از حداقل امکانات باشند.
نتایج تحقیقات نشان داده است که تعداد محیطبان در مناطق مختلف تحت مدیریت سازمان حفاظت محیطزیست تفاوتهای چشمگیری باهم دارند، اما هیچ منطقهای نیست که با مشکل کمبود نیرو دستوپنجه نرم نکند.
اهمیت افزایش ۲ برابری تعداد محیطبانان در مناطق حفاظتی
اسماعیل کهرم، کارشناس و کنشگر محیطزیست، با اشاره به اینکه هم اکنون بیش از ۳۳۰۰ محیطبان از مناطق حفاظتی محیط زیست کشور حفاظت میکنند، اظهار میکند: با وسعت منطقههای مراقبتی حدود ۹ هزار محیطبان نیاز است که به راحتی و خیال آسوده بر نواحی محافظت داشته باشند، اما با نبود نیروهای کافی محیطبانان هنوز مأموریت فعلی تمام نشده با مشاهده نور غیرعادی در چهار تا پنج کیلومتری جنگلها باید با وجود خستگی به مأموریت و گشتزنی جدید بروند.
وی میافزاید: اگر با حمایتهای قانونی و رفع مشکلات، تعداد نیروهای محیطبان حتی دو برابر محیطبانان فعلی یعنی شش هزار نفر هم افزایش پیدا کند، میتوانیم با حفاظت گستردهتر از مناطق حفاظتی محیطزیست با خیال آسوده و به دور از تنشهای وارده به محیطبان در نگهداری سرزمین خودمان گامهای محکمی برداریم و نگهبانان طبیعت هم با مسئولیت بیشتری زندگی خواهند کرد.
کارشناس و کنشگر محیطزیست با بیان اینکه حقوق محیطبانها کفاف زندگی آنها را نمیدهد، میگوید: شغل محیطبانان جزو مشاغل پرخطر شناخته شده که باید روزهای طولانی به دور از خانواده و شهر در مناطق حفاظتی محیط زیست به مراقبت از منابع طبیعی و حیاتوحش مشغول باشند، اما با دو برابر کار و فعالیت شبانهروزی، حقوق آنها نصف حقوق کارکنان دولتی است.
وی اظهار میکند: شغل محیطبانی شغل سخت و پرخطری است، چرا که محیطبانان باید در سرما و گرما و در برخورد با متخلفان از محیطزیست کشور حفاظت کنند، اما نبود حمایت قانونی از این افراد مشکلات بسیاری را برای آنها ایجاد کرده است.
کهرم میافزاید: سالهای گذشته طی حمایتهایی از محیطبانان تا حدودی حقوقهای آنها هم ردیف حقوق کارمندان دولتی تعیین شده است، اما این در حالی است که قشر محیطبانی مظلوم واقع شده و از حمایتهای قانونی چندانی نیز برخوردار نبوده است و آن طور که باید مورد حمایت قرار میگرفتند، پشتیبانی نشدهاند.
وی پیرامون دیگر مشکلات درباره محیطبانان میگوید: اگر اتفاقی برای محیطبانان در حین خدمت در برخورد با متخلفان رخ دهد، نبود حمایت قانونی از آنها روند رسیدگی به پرونده آنان را با دشواریهایی همراه میکند، چنانچه افسری در هنگام خدمت، فرد خاطی دزد یا سارق را مصدوم کند و یا سبب کشتن او شود همانند محیطبانان مورد محاکمه قرار نمیگیرند، اما محیطبانانی داشتیم که با وجود انجام وظیفه و برخورد با متخلفان به دلیل نبود حمایت قانونی با مشکلات بسیاری روبهرو شدهاند.
کارشناس و کنشگر محیط زیست با تاکید بر لزوم حمایت جدی مجلس و دولت از محیطبانان خاطرنشان میکند: امید است هم مجلس و هم دولت توجه بیشتری به موضوع محیط زیست داشته باشند و حمایتهای بیشتری از محیطبانان کنند.
بر این اساس، لازم است از محیطبانان که با تلاش مضاعف از منابع خاک و طبیعی کشور محافظت میکنند، حمایتی همهجانبه شکل گیرد تا مشکلات موجود از کمبود نیرو گرفته تا حمایت حقوقی از این حافظان محیط زیست که خطر را برای حفظ حیات وحش و محیط زیست به جان میخرند، بیش از پیش مورد توجه مسئولان ذیربط قرار گیرد.
