مائده مطهری زاده
بشر از زمانهای بسیار دور همواره منابع طبیعی خود را صرف اقتصاد و صنایع تولید مواد غذایی کرده است. در واقع کشاورزی سنتی یک سبک ابتدایی از کشاورزی است که با استفاده از دانشهای بومی، ابزارهای سنتی و همچنین منابع طبیعی و کودهای آلی انجام میشود.
این نوع کشاورزی علاوه بر اینکه بازده زیادی ندارد میتواند تولید محصولات را در آینده با مشکلات بسیاری روبرو کند. چرا که در این روش، خاک فقیر میشود و به نوعی منابع طبیعی صدمات جبران ناپذیری را میبینند. با این حال شاید باورکردنی نباشد اما ۵۰ درصد از کشاورزی که در جهان انجام میشود به روش سنتی است. در ایران نیز کشاورزی سنتی هنوز نتوانسته جای خود را به طور کامل به کشاورزی مدرن بدهد. شاید یکی از دلایلی که کشاورزان این تغییر را تاکنون نپذیرفتند عدم آگاهی آنها از مزایای کشاورزی مدرن باشد. اما باید به شما بگوییم که در سالیان آینده کشاورزان چارهای جز کشاورزی به روش مدرن نخواهد داشت.
چرا که جمعیت جهان روز به روز در حال افزایش است و به همین دلیل نیاز به محصولات غذایی نیز روز به روز افزایش پیدا میکند همچنین به دلیل کمبود منابع طبیعی، نمیتوان مزارع را گسترش دارد.
کاشت محصولات و همچنین کشاورزی بدون تحقیقات گسترده، سبب کاهش مواد مغذی خاک میشود.
این اتفاق باعث میشود تا کشاورزان دیگر نتوانند گیاهان را در مزارع خود بکارند و مجبور میشوند تا برای کشت محصول به مکانهای دیگری بروند. به علاوه کشاورزان در این روش مجبور خواهند بود تا به شکل گسترده از کودهایی استفاده کنند که سبب آلودگی محیط زیست میشود. این آلودگیها میتواند اثرات جبران ناپذیری داشته باشد. به طور مثال خاک دارای باکتریها، قارچها و اکتینو باکترهای مفیدی است که میتواند برای سلامت خاک نقش بسیار مهمی را داشته باشند.
استفاده از سموم شیمیایی در حجم گسترده برای از بین بردن آفات تا حدود زیادی این باکتریها را از بین میبرد و سبب میشود تا هر بار کشاورزی و کشت محصول نیاز به مواد مغذی و کودهای بیشتری داشته باشد.
چنین اتفاقی میتواند ضربات سنگین مالی به کشاورز وارد کند و به نوعی اصلا مقرون به صرفه نخواهد بود. به علاوه محصولاتی که با این شیوه تولید میشوند کیفیت بالایی نخواهند داشت چرا که هم از آفت کشها و حشره کشها و هم از کودهای شیمایی در مقیاس بالا برای رشد آنها استفاده شده است. گذار از کشاورزی سنتی برای استانی نظیر مازندران که به عنوان قطب کشاورزی کشور، شناخته میشود، از نان شب هم واجبتر است اما متاسفانه خرده مالکی مهمترین مانع بر سر راه است. حالا استاندار مازندران میگوید: عبور از کشاورزی و تولید سنتی در روستاها یکی از ضروریتها برای توسعه و آبادانی بیش از پیش مازندران است. سید محمود حسینیپور در جمع دهیاران و اعضای شورای اسلامی ۸۵ روستای شهرستان محمودآباد افزود: توسعه زیرساخت مازندران یکی از دغدغههای جدی بود که در حال انجام است و در همین راستا عملیات اجرایی طرح ۱۰ هزار میلیارد ریالی زیرساخت برق مازندران در محمودآباد آغاز شد. وی اظهار داشت: توسعه زیر ساخت مازندران بنا به نیازها و زمینههای توسعه شهرهای مختلف در دستور کار قرار گرفته است. مقام عالی دولت در مازندران، با بیان اینکه عبور از کشاورزی و تولید سنتی یکی از ضروریتهای اصلی مازندران است، اضافه کرد: برای کاهش هزینههای تولید و کیفیسازی محصولات باید به سمت فناوریهای نوین و دانش بنیان گام برداریم. حسینیپور با بیان این مطلب که برای ایجاد اشتغال پایدار در روستاها، جوانان باید به میدان بیایند، اظهار داشت: نقش دهیاران در توسعه و اشتغال پایدار روستاها بسیار مهم است. استاندار مازندران ادامه داد: روستاهای شهرستان محمودآباد با توجه به ظرفیت ممتاز گل و گیاه تولیدی باید به نمایشگاه دایمی گل و گیاه در مازندران تبدیل شود. وی با بیان اینکه، تجارت مختص بخش خصوصی است و در بخش گل و گیاه محمودآباد باید سرمایهگذاران ورود کنند، بیان داشت: دولت با تمام ظرفیت ریل گذاری مناسب در توسعه صادرات گل و گیاه انجام خواهد داد.
مازندران بیش از ۲۱۵ هزار هکتار اراضی شالیزاری و بیش از ۱۳۰ هزار هکتار اراضی باغی را در خود گنجانده است و این در حالی است که طبق آمارها و پس از گذشت سالها از اجرای برنامههای مطالعاتی و اجرایی متعدد و تصویب و تخصیص تسهیلات نوسازی و تجهیز مکانیزاسیون اراضی و باغات حداکثر ۴۰ درصد از کل اراضی سطح زیر کشت باغی و شالیزاری خود را تحت مدیریت مکانیزه آبیاری قرار داده است و ۶۰ درصد از اراضی و باغات باقیمانده تا مکانیزه شدن سیستم مدیریت آبی راهی بس طولانی در پیش رو دارند. بهره برداری از این سیستم نیمبند زهکشی نیز با اما و اگرهای بسیاری مواجه است چرا که با وجود بیش از ۱۲ هزار فارغ التحصیل رشته کشاورزی در استان مازندران و بیکاری ۳۰۰ هزار نفری فارغالتحصیلان این حوزه در کل کشور، سیستم زهکشی کشاورزی کشور از وجود میرآبهای تحصیلکرده به عنوان بهره برداران فنی آن محروم بوده و مدیریت منابع آبی مزارع به شیوه کاملا سنتی در حال انجام است. کشاورزی مدرن یک راه حل مناسب در قرن ۲۱ است که به کمک آن میتوان کشاورزی کارآمدی را با استفاده از منابع محدود آبی، انرژی و همچنین محدودیت مکانی انجام داد. اما خوب شاید برای شما سوال ایجاد شده باشد که کشاورزی مدرن از چه زمانی شکل گرفته است؟ باید به شما بگوییم که در قرن ۱۸ و با انقلاب کشاورزی در انگلستان، تغییراتی در حوزه کشاورزی در این کشور به وجود آمد. در واقع در آن زمان آنها سعی کردند تا با استفاده از تکنیکهایی، تولید محصولات را در زمینهای زراعی کوچک افزایش دهند. برخی به این دوران، عصر جنگ کشاورزی نیز میگفتند. چرا که کشاورزان مجبور بودند تا با روشهای پیچیدهتری اقدام به کشاورزی کنند. از آن زمان تا به امروز کشاورزی مدرن جایگزین کشاورزی سنتی شده است.
همچنین امروزه به دلیل بحران منابع طبیعی مانند آب، این نوع کشاورزی توانسته نظر بیشتر افراد و کشاورزان به خود جذب کنند.
