مرحوم علامه طباطبایی در کتاب «قرآن در اسلام»، دین زرتشت را از جمله ادیان آسمانی معرفی می‌کند و مشابه چنین نظراتی را بسیاری از مفسران و صاحب‌نظران نیز داشته‌اند و بر این اعتقاد هستند که اجداد ما در ایران باستان، همواره «یکتاپرست» بودند.
برخی نیز پا فراتر گذاشته و مدعی شدند «ذوالقرنین» پادشاه عادلی که در قرآن نامش آمده است همان «کوروش بزرگ» است و حتی مولانا جلال‌الدین که اهل تسنن و حنفی مذهب بود نیز در شعری گفت: «زین همرهان سست‌عناصر دلم گرفت// شیر خدا و رستم دستانم آرزوست» و در تفسیر این بیت که خود نیز گویا است، «امام علی(ع)» نماد انسان کامل اسلامی و «رستمِ دستان» نماد انسان کامل ایرانی معرفی می‌شود. در همین زمینه بسیار گفته‌اند جملاتی که در برخی کتیبه‌های باستانی نوشته شده و پادشاهی را هدیه و امانتی از سوی «اهورامزدا» می‌داند نیز شباهت بسیاری با آموزه‌های بنیادین قرآنی دارد که فرموده است: «تُعِزُّ مَن تَشاءُ وَ تُذِلُّ مَن تَشاءُ»- ریشه هر عزت و ذلتی از جانب خداوند است-. عمده جشن‌ها و آیین‌های باستانی ایران نیز عاری از مظاهر و عناصر الحادی، فسادخیز و کفرآلود است و به همین دلیل بسیاری از این جشن‌ها در دوره اسلامی، با محتوای قرآنی تعارض نداشته و مورد تأیید بزرگان دین قرار گرفت مانند جشن نوروز که در دوره اسلامی نه تنها منسوخ نشد بلکه با قرار گرفتن قرآن در صدر سفره هفت سین، استمرار یافت و هنوز هم سفره نوروز حول کتاب خدا شکل می‌گیرد.
درخصوص جشن شب یلدا نیز وضعیت به همین گونه است هرچند در اساطیر ایران باستان، این شب، میلاد خورشید معرفی شده اما بُن‌مایه شب یلدا، «امیدواری» است. این آیین تلاش داشت به باورمندان خود بگوید حتی در طولانی‎ترین و احتمالاً سردترین شب سال، نباید از ظهور خورشید امید بُرید و دستِ تمنا به سویش دراز نکرد.
امیدواری در دین اسلام هم به اندازه‌ای مقدس و مورد توصیه بزرگان بوده که در احادیث معصوم، «ناامیدی بزرگترین گناه» شمرده شد.
از نظر شکل اجرای این سنت نیکو نیز می‌دانیم که با محوریت خانواده و تکریم بزرگان خاندان برگزار می‌شود و بسیاری از جوانان که در شهر یا خارج از استان زادگاه خود زندگی می‌کنند در این شب تلاش دارند به زادگاه خود برگردند و به دیدار پدر و مادر و پدربزرگ و مادربزرگ بروند و بی‌راه نیست اگر بگوییم خانواده کانون اصلی جشن یلدا است.
شریعت اسلام نیز به خانواده، حفظ حرمت بزرگان و «صله‌رحم» تأکید ویژه داشته است و حتی امام جعفرالصادق(ع) در همین زمینه فرمودند: «معاشرت و رفت و آمد با خویشاوندان، حساب روز قیامت را بر انسان آسان می‌کند».
از نظر روانشناسی اجتماعی نیز به ثبوت رسیده است که جامعه‌ای که آحاد آن جامعه با دوستان و نزدیکان نسبی و سببی خود بیشتر می‌نشینند و با آنان غذا می‌خورند و حرف می‌زنند، از سلامت روان بالاتری برخوردارند. مجموعه موارد گفته شده موجب شد مراسم شب یلدا نیز در دوره اسلامی ادامه یافت و حتی در برخی وجوه، زنده‌تر از دوره پیش از اسلام به حیات خود بر پیکره فرهنگ عمومی جامعه ادامه داد.
هماهنگی بین سنت‌های ایران باستان و دستورهای دین اسلام در موارد بسیاری موجب شد این سنت‌ها مورد تأیید اسلام قرار بگیرد و شب یلدا که شب امیدواری، دیدار با خویشاوندان، شیرین‌کردن کام خود و دیگران و قصه‌گویی و شعرخوانی است هنوز هم با گذشت سده‌ها و قرون همچنان ادامه دارد و شاهد هستیم برخی مراسم عقد و عروسی خود و برخی نیز مراسم آشتی‌کنان را در این شب برگزار می‌کنند.
در چنین شرایطی این‌که برخی نگاه مشکوک به چنین جشنی داشته باشند، نهایتِ بی‌انصافی است.
طی چند روز گذشته در شبکه‌های اجتماعی از قول برخی نهادها نقل شد که نام شب یلدا در تقویم مناسبت‌های جمهوری اسلامی تغییر کرد و نام عجیب و نامأنوسی با عنوان «روز ترویج فرهنگ میهمانی و پیوند با خویشان» برای آن انتخاب شد و همین موجب اعتراض و در مواردی نیز استهزاء شد.
لازم است به استحضار افرادی که درخصوص شب یلدا دغدغه دارند برسانیم که این شب و آیین‌های مخصوص آن نه تنها هیچ تعارضی با سبک زندگی ایرانی اسلامی ندارد که بعضاً با بسیاری از اهدافی که این طرح قرار است به آن برسد، خویشاوندی دارد به این اعتبار که حرمت خانواده، صله‌رحم، امیدآفرینی و سلامت روان در آیین‌های ملی چون یلدا بهتر به دست خواهد آمد.