مائده مطهری زاده
به رغم همه اطلاعرسانیها در مورد نحوه درست استفاده از وسایل گرمایشی، به خصوص بخاریها، مسمومیت با گاز مونواکسید کربن همچنان قربانی میگیرد.
پزشکی قانونی مازندران روز گذشته از افزایش۶۳ درصدی تلفات مسمومیت با گاز مونواکسیدکربن از ابتدای فروردین تا پایان آذر ماه سال جاری در استان خبر داد.
به گزارش روابط عمومی پزشکی قانونی مازندران، در ۹ ماهه امسال ۳۱ نفر بر اثر مسمومیت با گاز مونواکسیدکربن در استان جان خود را از دست دادند که از این تعداد ۲۵ نفر مرد و ما بقی زن بودند.
بنابراین گزارش آبان و آذر هر کدام با هفت نفر و فروردین با پنج فوتی به ترتیب بیشترین و شهریور ماه بدون فوتی گزارش شده است.
روابط عمومی اداره کل پزشکی قانونی استان مازندران به استناد آمارهای موجود ضمن هشدار نسبت به افزایش تلفات مسمومیت با گاز مونواکسیدکربن بر رعایت نکات ایمنی در نصب و به کارگیری وسایل گرمایشی در فصل زمستان تأکید کرد.
مدیرکل پزشکی قانونی استان ضمن درخواست از هموطنان که با رعایت نکات ایمنی و توصیههای ارائه شده مانع از وقوع مخاطرات جانی و حوادث تلخ برای خود و عزیزانشان شوند گفت: بهترین راهکار در هنگام برخور با بیمار مسموم با گاز مونواکسید کربن خارج کردن مصدوم از محیط حادثه است. وی افزود: در کمترین زمان ممکن باید بیمار را در هوای آزاد و در معرض اکسیژن قرار داده و فوری وی را به اولین مرکز درمانی رساند.
باز کردن پنجرهها و ایجاد تهویه در محیط از مسمومیت سایر افراد جلوگیری خواهد کرد.
آمار تلفات مسمومیت با گاز مونواکسیدکربن در کشور۲۲.۳ درصد رشد داشته است
این اخبار در حالی ست که سازمان پزشکی قانونی کشور هم با هشدار درباره افزایش تلفات گاز گرفتگی در فصول سرد سال، اعلام کرد: از ابتدای فروردین تا پایان شهریورماه امسال آمار تلفات مسمومیت با گاز مونواکسیدکربن در کشور۲۲.۳ درصد رشد داشته است. به گزارش سازمان پزشکی قانونی کشور، فقط در نیمه نخست امسال آمار تلفات مسمومیت با گاز مونواکسیدکربن در کشور رشد ۲۲.۳ درصدی ثبت کرد و از ۲۲۴ فوتی در نیمه نخست سال گذشته به ۲۷۴ فوتی در در مدت مشابه امسال رسید. در ۶ ماهه نخست امسال ۲۷۴ نفر بر اثر مسمومیت با گاز منوکسیدکربن در کشور جان خود را از دست دادند که از این تعداد ۱۹۲ نفر مرد و ۸۲ نفر زن بودند. افزایش ۲۲.۳ درصدی تلفات گازگرفتگی در نیمه نخست سال جاری در حالی از سوی سازمان پزشکی قانونی کشور اعلام شد که عمده مرگهای ناشی از مسمومیت با گاز مونواکسید کربن در نیمه دوم سال و عمدتا از ماه آذر به بعد که در اغلب نقاط کشور شاهد سردتر شدن هوا و به تبع آن استفاده از وسایل گرمایشی هستیم، رخ میدهد. آنچنان که بر اساس آمارهای سال گذشته از کل تلفات مسمومیت با گاز که برابر با ۹۱۳ نفر ثبت شده است، ۵۶۳ نفر تنها در چهار ماه پایانی سال جان باختهاند که حدود ۶۱.۷ درصد از تلفات یک سال را دربرمیگیرد.
در گزارش پزشکی قانونی تاکید شده است؛ از آنجا که این روند در آمار تلفات مسمومیت با گاز سالهای دیگر نیز تکرار شده و همواره با رشد قابل توجه تلفات در نیمه دوم هر سال مواجه هستیم، سازمان پزشکی قانونی در آستانه ورود به چهار ماه پایانی سال از هموطنان درخواست میکند با رعایت نکات ایمنی و توصیههای ارائه شده مانع از وقوع مخاطرات جانی و حوادث تلخ برای خود و عزیزانشان شوند.
مونواکسیدکربن چگونه در محیط تولید میشود؟
رییس مرکز کنترل کیفی آزمایشگاههای سازمان پزشکی قانونی کشور در توضیح این مطلب و چگونگی مرگ بر اثر استشاق گاز منوکسیدکربن گفت: مونواکسیدکربن گازی بی رنگ، بی بو و فاقد اثرات تحریکی است به همین دلیل اگر در محیطی تولید شود به هیچ عنوان متوجه وجود آن نخواهیم شد. دکتر مریم اخگری با اشاره به اینکه بسیاری از مونواکسید کربن (CO) به عنوان قاتل خاموش یاد میکنند، افزود: مونواکسیدکربن قاتل خاموش است زیرا هیچ اثر ظاهری از حضور این گاز در محیط دیده نمیشود و به دلیل نداشتن بوی خاص، اثرات خورندگی در مخاطات ایجاد نمیکند. این کارشناس سازمان پزشکی قانونی کشور ادامه داد: مردم باید بدانند تمام وسایلی که پدیده احتراق در آنها رخ میدهد در صورت نبود اکسیژن کافی میتوانند به عنوان عامل تولید کننده گاز مونواکسیدکربن مطرح شوند؛ احتراق ناقص گاز شهری و سایر عواملی که به عنوان سوخت استفاده میشوند (مانند زغال و چوب که در شومینه مورد مصرف قرار میگیرند) از منابع تولید گاز مونواکسیدکربن هستند.
چگونه از مسمومیت با گاز مونواکسیدکربن پیشگیری کنیم؟
اخگری در خصوص راههای پیشگیری از مسمومیت با گاز مونواکسیدکربن گفت: بهترین راهکار برای پیشگیری از بروز مسمومیت با این گاز وجود جریان کافی هوا در محیط است. اگر در محیطی از وسیله گرمایشی استفاده میکنیم حتما باید جریان هوای کافی در آن فضا وجود داشته باشد. وی تصریح کرد: جریان هوای کافی علاوه بر اینکه باعث خارج کردن گازهای سمی از محیط میشود، به احتراق کامل سوختهای فسیلی نیز کمک میکند. روشن کردن گاز پیک نیکی و منقل در وسایل نقلیه سنگین یا در ساختمانهای نیمه کاره و استفاده از بخاریهای بدون دودکش که فاقد سنسور حساس به گاز مونواکسیدکربن هستند به ویژه در فضاهای کوچک که فاقد تهویه مناسب هستند از جمله مواردی است که میتوانند منجر به بروز مسمومیت با این گاز کشنده شود. وی استفاده از وسایل گرمایشی استاندارد، کنترل و رفع انسداد منافذ مسیر دودکش قبل از راهاندازی بخاری، شومینه و سایر وسایل گرمایشی بهترین راه پیشگیری از بروز مسمومیت با گاز مونواکسید کربن را عنوان میکند و ادامه داد: دقت و توجه به داغ بودن دودکش روشی برای آزمایش کارکرد مناسب دودکش است. اگر لوله دودکش بخاری سرد است دلیل آن خارج نشدن محصولات احتراق و گازهای سمی از دودکش است در این صورت باید ضمن رفع نقص، بهطور موقت با بازکردن قسمتی از در یا پنجره به تهویه هوا و خروج گازهای سمی از محیط کمک کنید. رییس مرکز کنترل کیفی آزمایشگاههای سازمان گفت: در صورت استفاده از وسایل گرمایشی مانند بخاری و شومینه، نباید تمامی روزنههای جریان هوا در منزل و به ویژه اتاق خواب مسدود شود. همچنین از نصب آبگرمکن در حمام و روشن کردن شعلههای اجاق گاز در آشپزخانه برای گرم نگه داشتن محیط داخل خانه، جدا خودداری شود.
وی با اشاره به بررسیهای صورت گرفته از صحنه فوت افراد مسموم با گاز co، تاکید کرد: در بررسی صحنه فوت افراد مسموم با گاز مونواکسیدکربن دیده شده که افراد به منظور جلوگیری از نشت گاز در محیط لوله خروجی دودکش در ظرف آب قرار میدهند. توصیه میشود از قراردادن لوله خروجی بخاری داخل ظرف آب جدا خودداری کنید. این روش موجب جذب گاز سمی در آب نخواهد شد. وی در خصوص روشن نگهداشتن وسایل نقلیه مانند اتومبیل و موتور در فضای بسته مانند پارکینگ نیز هشدار میدهد.
ارتباط مستقیم تغییرات جوی با افزایش تلفات گازگرفتگی
کارشناس سازمان پزشکی قانونی کشور با تأکید بر ارتباط مستقیم تغییرات جوی و افزایش مرگ و میر ناشی از گازگرفتگی، تصریح کرد: تغییرات ناگهانی جوی مانند کاهش دما، بارشهای پیش بینی نشده و عدم آمادگی هموطنان برای استفاده از وسایل گرمایشی استاندارد ارتباط مستقیم با افزایش آمار مرگ و میر با این کشنده خاموش دارد. وی ادامه داد: آنچنان که آمارهای سازمان نشان میدهد عمده تلفات مسمومیت با گاز مربوط به نیمه دوم سال و همزمان با سردشدن هوا است. در سال ۱۴۰۱ در کل کشور ۹۱۳ نفر بر اثر مسمومیت با گاز جان خود را از دست دادند که ۶۸۹ نفر آن مربوط به نیمه دوم سال است. در سال ۱۴۰۰ نیز از ۸۳۹ مرگ ثبت شده بر اثر گازگرفتگی، ۶۵۶ مورد مربوط به نیمه دوم سال است.
علایم مسمومیت با گاز مونواکسید کربن چیست؟
اخگری با اشاره به اینکه عملکرد بافتهایی نظیر مغز و قلب به اکسیژن کافی در خون وابسته است و در مسمومیت با مونواکسیدکربن بیشترین آسیب در این دو ارگان حیاتی وارد میشود، گفت: نکته مهم در مسمومیت با گاز مونواکسید کربن غلظت گاز موجود در محیط و میزان مواجهه فرد با این گاز است. هر چه غلظت گاز در محیط بیشتر و مدت زمان مواجهه طولانیتر باشد مسمومیت با این گاز شدیدتر خواهد بود. وی یادآوری کرد: علائمی که در مراحل ابتدایی مسمومیت با مونواکسید کربن برای فرد رخ میدهد، مانند حالت خستگی ناشی از فعالیت روزانه است و ممکن است فرد آن را به عنوان حالت طبیعی تلقی کند. معمولا تظاهرات بالینی در فرد مسموم با گاز مونواکسیدکربن با علایم غیراختصاصی نظیر تهوع و استفراغ شروع شده و فرد دچار خواب آلودگی و لتارژی یا بیقراری، درد و ضعف عضلانی میشود؛ درصورت تداوم تماس با این گاز فرد دچار کاهش سطح هوشیاری، کما، تشنج، ایست قلبی و در نهایت مرگ خواهد شد.
