دود سیاه همراه با بوی بسیار بد، تنها عوارضِ ناشی از به هوا رفتنِ سوختِ مازوت در نیروگاه شهید سلیمی نکا نیست. این سوخت، تمامِ شریانهای حیاتی را در منطقه نشانه رفته است؛ از سلامتِ چشمها، ریهها و پوست مردم گرفته تا زراعت و باغداری (اقتصاد کشاورزی) و به طور کلی محیط زیست. سالهاست مردمِ […]
دود سیاه همراه با بوی بسیار بد، تنها عوارضِ ناشی از به هوا رفتنِ سوختِ مازوت در نیروگاه شهید سلیمی نکا نیست.
این سوخت، تمامِ شریانهای حیاتی را در منطقه نشانه رفته است؛ از سلامتِ چشمها، ریهها و پوست مردم گرفته تا زراعت و باغداری (اقتصاد کشاورزی) و به طور کلی محیط زیست.
سالهاست مردمِ نجیبِ نکا و بهشهر، هزینهی تولید برق در این نیروگاه را با جان و زمینهایشان میپردازند و هرچه فریاد میکشند کسی صدایشان را نمیشنود.
نمایندگان حوزه انتخابیه نکا، بهشهر و گلوگاه هم طی سالیان اخیر، بارها موضوع را به صحن علنی مجلس کشانده و از وزرای نفت، خواستند تا هرچه سریعتر به مازوت سوزی در این نیروگاه پایان دهند، اما تاکنون هیچیک از وزرا در این زمینه اقدام عملی انجام ندادند و هر بار با توجیهاتی نخنما شده، از زیر بار مسوولیت خود در قبالِ سلامتیِ مردم منطقه شانه خالی کردند!
مسوولین نیروگاه شهید سلیمی نکا هم بارها در گفتوگو با خبرنگاران اعلام کردهاند که حذفِ مازوت از الگوی سوختِ نیروگاه، برای آنها به یک آرزوی دست نیافتنی تبدیل شده است.
آنها میگویند مازوت از قضا، علاوه بر مضرات متعددی که متوجه سلامت مردم و محیط زیست میکند، برای دستگاههای سوخترسان هم اصلا مناسب نیست و طولِ عمرِ آنها را کاهش داده و به سرعت، مستهلکشان میکند.
نیروگاه شهید سلیمی نکا، از جمله مهمترین نیروگاههای تولید برق کشور است که حالا در شرایطی که تابستان از قبل گرمتر شده و مصرف برق بالاتر، حضورش مهم است. این نیروگاه مدتهاست به جای سوزاندن گاز، از نفت کوره یا مازوت استفاده میکند. اتفاقی که از دهه هشتاد در بسیاری از صنایع بیش از پیش رایج شد. اما نیروگاه نکا در این سالها سوختن مازوت را بیشتر و بیشتر کرد. بهار سال ۹۵ بود که خبر آمد «خط انتقال سوخت مازوت نیروگاه نکا با شکایت اداره محیط زیست مازندران و بهدستور دادستان شهرستان پلمپ شده است». همان زمان رضا قاسمی، رییس وقت اداره حفاظت محیط زیست شهرستان نکا اعلام کرد: «نشت مازوت از لولههای انتقال در محدوده روستاهای تازهآباد و نوذرآباد این شهرستان، سبب آلودگی خاک منطقه شده که پس از شکایت اداره حفاظت محیط زیست و با اخذ دستور دادستانی نکا، خط انتقال مازوت نیروگاه نکا تا اطلاع ثانوی پلمپ و تعطیل شد. با توجه به زمان طولانی استفاده از این خط لوله از سال ۱۳۵۴ تاکنون، پوسیدگی لولهها و بازسازی نکردن آنها، نشت مازوت سالهای قبل اتفاق افتاده بود.» توقیف اما چندان طولانی نشد و بار دیگر نیروگاه استفاده از مازوت را از سر گرفت. در این سالها شکایت هم از این بابت کم نبوده و البته هشدارهای سازمان محیط زیست هم همواره برقرار بوده. برای مثال، سال ۹۸ محمودعلی رکنی، معاون وقت حفاظت محیط زیست مازندران درباره تداوم آلایندگی ناشی از مصرف مازوت نیروگاه برق نکا هشدار داد و اعلام کرد که باید مصرف سوخت مازوت این نیروگاه به صفر برسد و فقط از گاز طبیعی استفاده شود. او همان زمان به تعداد بالای شکایت مردم محلی، کشاورزان و دوستداران محیط زیست از این نیروگاه اشاره کرد و گفت: «به نظر میرسد با بهرهبرداری از خط لوله ۴۲ اینچ انتقال گاز دامغان – کیاسر – ساری مشکلی در تامین گاز مصرفی مورد نیاز نیروگاه نباشد، اما شرکت ملی گاز در تامین کامل این انرژی به نیروگاه به دلایل مختلف خودداری میکند.»
در نهایت پاییز ۹۹، مدیر منطقه ۹ عملیات انتقال گاز از اتصال نهایی خط لوله ۴۲ اینچ دامغان – کیاسر – نکا به خطوط لوله ۳۰ اینچ شمال کشور خبر داد؛ اتصالی که البته هنوز نتوانسته گاز موجود برای نیروگاه نکا را تامین کند تا این نیروگاه دست از سوزاندن مازوت بردارد.
اکنون، چند روزی است که وضعیتِ وخیمِ سلامتیِ مردم در اثرِ انتشارِ گستردهی سوختِ مازوت در هوا، پایِ این دردِ مزمن را دوباره به میانِ رسانهها کشانده است.
عکسِ سفیدی چشمی که از شدتِ ورودِ آلودگی به درون آن، به قرمزی گراییده تا تصاویری که از اثر خاکسترِ مازوت بر روی گیاهان، برگ، سبزی و میوه در حیاط منزل یک شهروند محلی با میکروسکوپ استریو ثبت شده است تا تصویرِ داروی مصرفی روزانه چشم در میان مردم، همه و همه به خوبی گواهِ درد و رنج و مصیبتِ تاریخی بومیان منطقه از دست به گریبان بودن با این آلودگیِ کهنه و قدیمی دارد.
یکی از مردمِ محلی فیلمی را از فاصلهای دورتر با نیروگاه منتشر کرده که در آن میگوید: سوختِ مازوت به اندازهای زیاد شده است که اگر روزی بیست بار هم خانه را تمیز کنیم باز گَرده بر روی وسایل مینشیند و سپس لنز دوربیناش را به سمتِ پارچه نمناکِ آغشته به گرده مازوت میگیرد تا نشان دهد حتی گردهها درشتتر از قبل شدهاند و این یعنی فاجعه به اوج خود رسیده است.
پاسخ معاون محیط زیست انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران
ایرنا نوشت:« اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران در چند سال اخیر بارها نسبت به این وضعیت اعتراض کرد. اما کماکان نتیجهای حاصل نشد. معاون محیط زیست انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران هم یکی از مسئولانی است که دغدغه جدی برای جلوگیری از این روند دارد.»
علیاکبر یداللهی به خبرنگار ایرنا میگوید:« طرح حذف مازوت را در قالب کارگروه ماده ۱۴ قانون هوای پاک از سال ۱۳۹۶ آغاز کردیم. تمام دستگاههای ذیربط هم دعوت شدند و برای مسوولان مربوطه از اهمیت موضوع و این که مصرف مازوت سلامت مردم و طبیعت و کشاورزی را به خطر انداخته گفته شد. گفتیم سیستم کنترل آلودگی هوا را باید نصب کنند. گفتند با آلمانیها مذاکره کردند و آنها رقمی بسیار کلان را خواستند. اما چون بودجه لازم تامین نشد، این طرح را هم نتوانستند اجرا کنند. در حالی که ما معتقدیم با کمتر از ۲۰ میلیارد تومان میتوان این سامانه را در نیروگاه نصب کرد.»
وی اشاره مختصری به برگزاری جلسات متعدد در هر سال میکند و میافزاید: خاطرم هست ۱۷ شهریور ۱۴۰۰ هم جلسهای در این زمینه داشتیم و مواردی مانند سیستم فاضلاب، حذف مازوت و کنترل آلودگی هوا را مطرح کردیم. باز هم موضوع جدی گرفته نشد. بعد هم مدیرعامل نیروگاه تغییر کرد. البته مدیری روی کار آمد که خوشبختانه نگاه محیط زیستی دارد. از او برنامه خواستیم که با شیبی ملایم مازوت را حذف کنیم. میگوید تحقق این هدف در اختیار استان نیست.
پیگیری برای حل معضل مازوتسوزی نیروگاه نکا تا سطح دستگاههای تراز ملی نیز انجام شد.
یداللهی به ایرنا میگوید: برای حل معضل حتی در سطح وزارتخانه هم جلسه گذاشتیم. نکته مهم این است که میگویند گاز نداریم تا به نیروگاه تزریق کنیم. اما شرکت گاز مازندران هر وقت این نکته مطرح شود که یک واحد صنعتی قرار است در این استان فعال شود و به گاز نیاز دارد اعلام میکند که مشکلی برای تأمین گاز وجود ندارد.
معاون محیط زیست انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران میافزاید: همین روز –دوشنبه ۶ تیر- جلسهای در خانه صنعت و معدن مازندران برگزار شد که شاهد این تناقض بودیم. اعلام شد که یک شرکت تقاضای دریافت یک میلیون متر مکعب گاز دارد. نماینده شرکت گاز در جلسه اعلام کرد که امکان تأمین گاز برای این شرکت وجود دارد. حرف ما این است که اگر گاز هست چرا به نیروگاه داده نمیشود؟ اگر هم گاز کم داریم چرا برای صنایع جدید مجوز صادر میشود؟ طرح اجرا میشود و بعد که گاز به اندازه کافی نبود، اگر حفاظت محیط زیست قصد جلوگیری از مازوتسوزی آن را داشته باشد عامل پیشگیری از توسعه معرفی میشود.
این مسوول خاطرنشان میکند: حتی انتظار نداریم کل نیروگاه فعلا گازسوز شود. دستکم از چهار کوره یکی در سال جاری گازسوز شود. سال بعد یک خط دیگر را گازسوز کنند و به مرور پیش برویم. حرف ما این است که اقلا یک برنامه ارائه کنند تا طبق همان برنامه برای حذف مازوتسوزی تعهد ایجاد شود. مساله این است که حفاظت محیط زیست به تنهایی نمیتواند در این زمینه ورود کند. همه دستگاههای مرتبط و دستگاه قضا باید پای کار باشند تا این مشکل مهم برطرف شود.
قاطعانه پیگیر هستیم
غلامرضا شریعتی، نماینده مردم بهشهر، نکا و گلوگاه در مجلس شورای اسلامی در همین باره به «خبرشمال» میگوید:« ما در همین رابطه چندین دیدار با آقای اردکانیان و سپس با آقای محرابیان وزرای محترم سابق و فعلی نیرو داشتیم و چندباری هم با شخصِ رییس جمهور و وزیر محترم نفت مکاتبه کرده و تذکراتی را در خصوصِ رفع مشکل سوختِ نیروگاه به آنها یادآور شدیم. در هفته جاری هم در روز یکشنبه، نامه دیگری پیرامونِ عدم استفاده از سوختِ مازوت به وزیر محترم نیرو نوشتیم. اینها پیگیریهایی است که تاکنون انجام شده است.»
شریعتی ادامه داد:« مسلماً مصرف سوختِ مازوت بر روی سلامت مردم و محیط زیست و زراعت و باغداری اثرات جبرانناپذیری داشته است و این درخواست جدی را هم بنده و هم نمایندگان پیشینِ مجلس از رؤسای جمهور و وزرای وقت داشته و هنوز هم داریم.»
نماینده مردم بهشهر، نکا و گلوگاه، اضافه کرد:« همه تلاشِ ما بر این استوار است که نیروگاه بتواند به جایِ سوختِ مازوت از سوختِ پاک یعنی گاز استفاده کند اما متاسفانه تاکنون هیچ یک از این پیگیریها نتیجهای در بر نداشت، با این حال، ما با همه توان و ظرفیتمان سعی داریم تا وزیر محترم را به استفاده از سوختِ گاز در نیروگاه شهید سلیمی نکا مجاب کنیم، تا این آلودگی به حداقل ممکن برسد. وظیفه ماست که صدای مردم بوده و مدام هم این مساله مهم را به عنوان مطالبه روزمره در حال پیگیری باشیم.»
وزیر فعلی نفت هم راه پیشینیان را میرود!
دکتر علیمحمد شاعری، نماینده سابق مردم نکا، بهشهر و گلوگاه نیز که قانونِ هوایِ پاک را به کمکِ سایر نمایندگان مربوطه در مجلس دهم به تصویب رسانده بود، در همین ارتباط به خبرشمال گفت:« سوختِ مازوت سالیانِ سال است که بهداشت، سلامت، اقتصاد و کشاورزی مردم منطقه را به مخاطره انداخته و متهم ردیف اول هم در این ماجرا، وزارت نفت است. متاسفانه وزارت نفت به بهانه تحریم و عدم فروشِ سوختِ مازوت، این سوختِ سنگین را به نیروگاهها از جمله نیروگاهِ شهید سلیمی نکا تحمیل کرده است. من در دوره دهم، دقیقا به همین دلیل، طرحِ استیضاحِ آقای زنگنه وزیر وقتِ نفت را مطرح کردم و ایشان بعد از آن استیضاح متعهد شدند که مصرفِ سوختِ مازوت را در نیروگاه، به حداقل برسانند اما متاسفانه به تعهد خودشان عمل نکردند و سوختِ مازوت همچنان بر روی زندگی و سلامت مردم و محیط زیست سایه انداخته است.»
براساس برآوردها، سالانه تقریبا یک میلیارد لیتر سوختِ مازوت در نیروگاه شهید سلیمی نکا سوزانده میشود و محصولات کشاورزی و سلامت شهروندان ما را به خطر میاندازد.
به گفته شاعری، متاسفانه براساس اعلام رسمی وزارت نفت، تکنولوژی تبدیل سوخت مازوت به سایر فرآوردههای نفتی از یکسو و امکانِ صادرات سوختِ مازوت نیز به دلیل تحریمها فراهم نیست. این در حالی است که براساس اصل پنجاهم قانون اساسی، انجامِ هر فعالیت اقتصادی که سلامتِ مردم را به خطر بیندازد، ممنوع است.
در قانون هوای پاک مصوبه مجلس دهم نیز وزارتخانههایی نظیرِ صمت، نفت، نیرو و سایر سازمانها از انجامِ فعالیتهای مضر به حالِ آب و هوا و محیط زیست و سلامت مردم، برحذر داشته شدهاند.
شاعری ادامه داد: متاسفانه تاکنون سازمان محیط زیست هم نتوانست وزارتخانههای نفت و نیرو را در این زمینه متقاعد کند و شاهد آن هستیم که این دو وزارتخانه همچنان بر الگوی غلطِ بکارگیری سوخت مازوت در خط تولید برق نیروگاه نکا، پافشاری میکنند و شوربختانه وزیر فعلی نفت آقای اوجی نیز مسیرِ همتایان پیشین خود را طی میکند.
شاعری در پایان گفت: به اعتقاد من تمامی فعالین محیط زیست، رسانهها و مردم باید پای کار بیایند و مطالبات خود را به طور جدی از طرق قانونی
پیگیری کنند.
