متاسفانه طی روزهای گذشته براساس اظهاراتِ سخنگوی اورژانس مازندران ۴ نفر از اعضای یک خانواده بر اثر گاز گرفتگی در بخش چمستان شهرستان نور جان باختند.

زکریا اشکپور گفت: خبر گاز گرفتگی با مونوکسید کربن در یک ویلای مسکونی در منطقه آهودشت چمستان نور به اورژانس اعلام شد که متاسفانه زمانی که تیم های اعزامی به محل رسیدند، مشخص شد چند روز از فوت مسموم شدگان گذشته است.

وی ادامه داد: این افراد که شامل مادر ۴۸ ساله ، پسر ۲۸ ساله ، دختر و عروس خانواده که ۲۱ و ۳۰ ساله بودند براثر گازگرفتگی جان خود را از داست دادند.

به گفته سخنگوی اورژانس مازندران این خانواده تهرانی از پنج شنبه هفته گذشته به این ویلا آمده بودند که پدر خانواده به دلیل بی‌پاسخ ماندن تماس‌های تلفنی‌اش به این محل آمد که با پیکر بی‌جان اعضای خانواده‌اش مواجه شد.

سخنگوی مرکز اورژانس مازندران از شهروندان خواست با توجه به شروع سردی هوا و استفاده از لوازم گرمازا اعم از بخاری گازی، پکیج و غیره، حتما از سلامت دستگاه‌ها و خروج کامل دود از دودکش‌ها اطمینان حاصل کنند.

طبق اعلام رسمی پزشکی قانونی مازندران از ابتدای امسال تاکنون ۱۸ نفر در اثر مسمومیت با گاز مونوکسیدکربن جان خود را از دست داده‌اند که ۹ نفر از آنان فقط طی ۲۰ روز آبان ماه جاری فوت شدند، حوادثی که فقط بی توجهی نسبت به رعایت نکات ایمنی در استفاده از وسایل گاز سوز عامل این نوع مرگ و میر اعلام شد.

بر اساس گزارش پزشکی قانونی مازندران از ابتدای سال جاری تا ۲۰ آبان ماه، ۱۸ نفر بر اثر مسمومیت با گاز مونوکسیدکربن دراستان جان خود را از دست دادند، این درحالی است که این تعداد فوتی در مدت مشابه سال قبل ۸ نفر به ثبت رسیده است.

نکته قابل توجه در گزارش فوت ناشی از گاز مونوکسید کربن این است که ۹ نفر از جانباختگان در ۲۰ روز ماه جاری همزمان با شروع سرما رخ داد که بر اساس اظهارات کارشناسان اگر در شروع استفاده از وسایل گازسوز به نکات ایمنی توجه نشود، گاز تهدیدی برای امنیت و آسایش همه افراد خانواده است.

طبق آمار رسمی پزشکی قانونی مازندران سال گذشته ۲۷ نفر (۱۷ مرد و ما بقی زن) در اثر مسمومیت با گاز مونوکسید کربن در استان جان خود را از دست دادند.

کارشناسان بهداشت، ایمنی و محیط زیست شرکت گاز مازندران تاکید می کنند که شعله های آبی گاز به همان میزان که ما را در فصل سرما گرم و محیط را برایمان آرام بخش می کند به همان اندازه نیز می تواند تهدید کننده جان و مالمان باشد و از این رو در استفاده از دستگاه های گازسوز رعایت نکات ایمنی نباید فراموش شود.

مهمترین توصیه شرکت گاز این است که مشترکان از تبدیل وسایل نفت سوز به گازسوز بپرهیزند، از نیروهای متخصص برای نصب وسایل گازسوز استفاده کنند و به استاندارد بودن دودکش و نصب اتصالات لوازم گازسوز اطمینان یابند.

آبی نبودن شعله بخاری، رطوبت زیاد اتاق و نامطبوع بودن فضای منزل نشانه خطر است و باید در این گونه مواقع ارتفاع دودکش و مسیر آن کنترل شود.

توصیه های شرکت گاز مازندران

سرپرست شرکت گاز مازندران نیز بر استفاده صحیح از گاز طبیعی تاکید کرد و گفت: برابر بررسی دقیق آمار و حوادث ناشی از سهل انگاری مشترکان در بکارگیری گاز طبیعی، متأسفانه عدم رعایت استانداردهای دودکش و شیلنگ بیشترین حادثه را در پی داشته است.

مایلی رستمی افزود: بکارگیری گاز طبیعی بدون رعایت نکات ایمنی حوادث جبران ناپذیری در پی داشته که نگاهی به حوادث گذشته نشان از سهل انگاری و عدم توجه به نکاتی است که در عین کوچک بودن، عدم رعایت آن جان چندین نفر را به کام مرگ کشانده است.

وی درخصوص استانداردهای شیلنگ و دودکش وسایل گازسوز تصریح کرد: جنس مناسب، عدم پاره گی، تعویض دوره ای، بکارگیری بست اطمینان، طول مناسب شیلنگ (از یک متر و ۲۰ سانتی متر بیشتر نباشد) و از استانداردهای الزامی شیلنگ و داشتن کلاهک H شکل، طول مناسب دودکش از سطح بام (یک و نیم متر)، تخصیص یک دودکش مجزا برای هر وسیله گازسوز، اطمینان از باز بودن مجاری دودکش از الزامات دودکش استاندارد می باشد.

سرپرست شرکت گاز مازندران، سردرد، ضعف جسمانی، سرگیجه و بی قراری، تهوع و استفراغ، خمیازه کشیدن بیش از حد و کاهش دید از نشانه‌های عمومی مسمومیت‌ها برشمرد و افزود: حالت خواب آلودگی شدید، کسلی، خستگی و کاهش قدرت عضلانی از نشانه‌های اولیه مسمومیت در افراد به شمار می‌رود. چنانچه افراد در این مرحله متوجه چنین علایمی شدند، با خارج شدن از فضای آلوده می‌توانند از پیشرفت مسمومیت پیشگیری کنند.

مایلی رستمی بیان کرد: یکی از نکات بسیار ساده‌ای که خطرآفرین است؛ قرار گرفتن پرده، لباس، رختخواب، ظروف پلاستیکی و سایر اشیای قابل اشتعال در نزدیکی بخاری است که می‌تواند سبب وقوع آتش سوزی در منزل شود.عوامل موثر در گازگرفتگی

احتراقِ ناقص یا بدسوزی در انواع سوخت‌های فسیلی (اعم از گاز، نفت، گازوئیل، بنزین، زغال و چوب) در هر وسیله یا سیستم حرارتی شامل بخاری، شومینه، ‌آبگرمکن، موتورخانه مرکزی، پکیج، اجاق خوراک‌پزی، اجاق پیک‌نیک و … و همچنین خودروها، تولید گازی بی‌رنگ و بی‌بو اما مرگبار بنام گاز مونوکسید کربن یا CO می‌کند. این گاز خطرناک و مرگبار چنانچه توسط دودکش به خارج از محیط هدایت نشود، در محیط منتشر می‌شود و همه افرادی که در آن محیط هستند را مسموم کرده و می‌تواند به کام مرگ ببرد.

بیش از ۸۰% ‌حوادث گازگرفتگی و مرگ خاموش به دلیل مشکلات اساسی موجود در دودکش ساختمان یا دودکش وسیله حرارتی و سپس عدم ورود هوای تازه یا تهویه هواست.

مهم‌ترین علل انتشار گاز مونوکسید کربن عبارت‌اند از:

دودکش‌های ناسالم و ناایمن و فاقد کارکرد صحیح یا فاقد مکش مناسب، جدا شدن زانویی دودکش از دیوار یا وسیله حرارتی یا جدا شدن لوله‌های دودکش، استفاده از لوله‌های خرطومی، قابل‌انعطاف یا آکاردئـونی به‌عنوان دودکش، دودکش‌های فاقد کلاهکH سالم، طول افقی زیاد دودکش، مسدود شدن دودکش با نخاله ساختمان یا لانه پرندگان، دودکش‌های رهاشده در فاصله درز انقطاع بین ساختمان‌ها، دودکش‌های بیرون زده از پنجره‌ها و دیوارهای ساختمان‌ها بدون امتداد تا بالاتر از پشت‌بام و فاقد عایق، جلوگیری از ورود هوای تازه به محل نصب وسیله حرارتی با بستن دریچه‌های تأمین هوا و یا روزنه‌های ورود هوای تازه، استفاده از بخاری بدون اتصال دودکش آن یا قرار دادن دودکش در ظرف آب، استفاده از اجاق خوراک‌پزی، پیک‌نیک یا زغال برای گرم کردن فضای بسته و کوچک (خانه، اتاق، حمام، کانکس، چادر مسافرتی و یا خودرو)، استفاده از وسایل حرارتی فرسوده و قدیمی و یا فاقد استاندارد، اتصال هود به دودکش یا دودکش مشترک برای دو وسیله حرارتی، عدم انجام نصب و سرویس وسیله حرارتی توسط سرویس‌کاران مجاز.

اقدامات ایمنی

بنابراین بهتر است در جهتِ ایمن‌سازی بیشتر، برای نصب وسایل گازسوز از کارشناسان فنی استفاده کنید. وسایل گازسوز را در مسیر کوران هوا و جریان باد قرار ندهید. از شلنگ گاز استاندارد برای وسایل گازسوز استفاده ‌کنید که داری طول استاندارد باشد، نباید خیلی بلند و یا کوتاه باشد. حداکثر طول شلنگ گاز برای وسایل گازسوز ۱۲۰ سانتی‌متر است. قبل از روشن نمودن و استفاده از وسایل گازسوز به‌وسیله کف صابون از عدم نشتی گاز در اتصالات و محل بست‌ها اطمینان حاصل کنید و به‌هیچ‌وجه از کبریت یا هرگونه شعله دیگری برای این منظور استفاده نکنید. برای اتصال شیلنگ به‌وسیله گازسوز از بست فلزی استاندارد استفاده کنید. هرگز شیلنگ گاز را از زیر فرش و غیره عبور ندهید چون به آن آسیب وارد می‌شود و موجب نشت گاز و انفجار می‌گردد. هنگام روشن کردن وسیله گازسوز ابتدا کبریت را روشن و سپس شیر گاز را بازکنید. هر وسیله گازسوز در منزل باید دارای یک دودکش استاندارد و مجزا و مجهز به کلاهک باشد، همواره محل اتصال دودکش به وسایل گازسوز را بررسی و از استحکام و ثبات آن‌ها اطمینان حاصل کنید.

از دودکش‌های آجری به‌واسطه داشتن درز و احتمال نشت گاز منواکسید کربن استفاده نکنید. هرسال قبل از استفاده از بخاری از باز بودن مسیر دودکش‌ها و سالم بودن کلاهک‌ها مطمئن شوید.

از نصب آبگرمکن و بخاری گازی در مکان‌هایی که در آن هوا جریان ندارد خودداری کنید.

روی دودکش‌ها در پشت‌بام کلاهک استاندارد H نصب کنید.

به‌هیچ‌عنوان خروجی دودکش در کنار کولر و یا زیر پنجره نباشد، چراکه گازهای سمی وارد فضای خانه می‌شود.

از دستگاه‌های گازسوزی که نیاز به دودکش ندارند استفاده نکنید. این دستگاه‌ها صرفاً مخصوص اماکن عمومی هستند که تردد در آن اماکن صورت می‌گیرد. این دستگاه‌ها باید در محلی نصب شود که امکان تهویه به‌صورت طبیعی یا مکانیکی وجود داشته باشد.

از نصب هرگونه وسایل گرمایشی گازی، نفتی، برقی و آبگرمکن (حتی باوجود دودکش) در حمام خودداری کنید.

از قرار دادن انتهای لوله بخاری در ظرف آب خودداری کنید که این عمل موجب عدم خروج دود و گازهای سمی شده و مرگ‌آفرین خواهد بود، لوله دودکش باید به‌طور کامل به خارج از خانه و در هوای آزاد هدایت شود تا دود حاصل از احتراق وسیله گازسوز را به‌کلی از محل دور کنید.

قبل از نصب و روشن کردن بخاری، مکش مناسب دودکش‌ها را با قرار دادن شعله آتش (شعله کبریت یا شمع) روبروی لوله دودکش بررسی کنید؛ درصورتی‌که دودکش درست‌کار کند باید شعله آتش را به سمت خود بکشاند، در غیر این صورت قبل از استفاده و روشن کردن بخاری راه دودکش را بازکنید.‏برای اطمینان از باز بودن راه دودکش وسیله گازسوز می‌توانید وزنه‌ای نسبتاً سنگین با حجم کوچک را به یک طناب (با نخ مناسب) بلند وصل کنید و از دهانه خروجی ‏دودکش واقع در پشت‌بام آن را به طبقات پایین هدایت کنید. در صورت مشاهده وزنه در داخل دودکش آپارتمان راه آن باز است ‏و در غیر این صورت فوراً قبل از استفاده و روشن کردن وسیله گازسوز راه دودکش را بازکنید.‏

اگر پس از روشن کردن بخاری لوله بخاری سرد بود، نشانه عدم تخلیه محصولات ناشی از سوختن مانند گاز مونواکسید کربن است و افراد حاضر در محل، در معرض خطر گازگرفتگی قرار دارند؛ لازم است فوراً به بررسی و رفع علت آن اقدام کنید. در صورت امکان در محل سکونت از سیستم‌های آشکارساز و هشداردهنده نشت گاز مونواکسید کربن که دارای «تأییدیه یا نشان استاندارد» هستند استفاده کنید.

در فصل سرما از پوشاندن تمام درزهای درب و پنجره‌ها و دریچه‌های تأمین هوای تازه، به بهانه گرمترشدن خانه خودداری کنید و هرگاه در زمان روشن بودن و استفاده از وسایل گازسوز (بخاری، آبگرمکن، شومینه، پکیج، اجاق‌گاز و حتی موتورخانه مرکزی) احساس سنگینی هوا و سردرد و سرگیجه نمودید سریعاً در یا پنجره‌ها را بازکنید، از محیط خارج شوید و در صورت لزوم با اورژانس تماس بگیرید. پس از تعویض هوا به بررسی و چک وسایل گازسوز و سیستم گاز منزل اقدام کنید. دریچه‌های کولر را در فصول سرد سال ببندید این دریچه‌ها منبع تأمین هوا هنگام استفاده از بخاری نیستند، به علت قطر و ارتفاع بالاتر نسبت به دودکش‌های ناایمن، مکش قوی دارند و چنانچه منافذ ورود هوا به خانه بسته باشد، می‌تواند عملکرد دودکش‌ها را مختل کرده و باعث «پدیده مرگبار مکش معکوس دودکش‌ها» و سرد ماندن لوله بخاری شود.

پس از جمع‌آوری وسایل گازسوز علاوه بر اطمینان از بسته بودن شیرهای گاز خروجی، حتماً شیرها را با درپوش مسدود کنید.