برنج از جمله کالاهای اساسی بود که از سال گذشته بازار آن نوسانات زیادی را تجربه کرده و رکوردهای جدید قیمتی برای آن ثبت شده است. از نگاه کارشناسان چند دلیل عمده برای بازار پرنوسان برنج و افزایش قیمت بی سابقه آن وجود دارد که کاهش ۲۰ درصدی تولید به دلیل تشدید خشکسالی از جمله […]
برنج از جمله کالاهای اساسی بود که از سال گذشته بازار آن نوسانات زیادی را تجربه کرده و رکوردهای جدید قیمتی برای آن ثبت شده است.
از نگاه کارشناسان چند دلیل عمده برای بازار پرنوسان برنج و افزایش قیمت بی سابقه آن وجود دارد که کاهش ۲۰ درصدی تولید به دلیل تشدید خشکسالی از جمله مهمترین عوامل موثر بر شرایط این روزهای بازار برنج محسوب میشود.
برنج از جمله محصولاتی است که در داخل کشور به ویژه مناطق شمالی ایران به وفور کشت میشود؛ محصولی که از نظر کیفیت منحصر به فرد محسوب میشود با این حال تولیدکنندگان داخلی رضایت چندانی از وضعیت خود ندارند.
درحالی که هزینههای بالای کشت برنج سبب نارضایتی شالی کاران شده از سوی دیگر شاهد عدم رضایتمندی مردم از قیمت گذاری این نوع برنجها هستیم تا جایی که گرانی آن باعث مصرف محصولات جایگزین برنج چون سیب زمینی و ماکارونی یا حتی استفاده از برنجهای خارجی شده است.
صرف نظر از چالشهای موجود در بازار برنج ایرانی که البته سیاستگذاریهای خوبی هم از سوی مجلس و دولت برای جلوگیری از کمبود آن اتخاذ شده، مدتی است که شاهد التهاباتی در بازار برنج خارجی هستیم.
از آنجا که همواره محصولات داخلی و خارجی رقبای یکدیگر محسوب میشوند هرچند که از نظر محصولی چون برنج، نوع ایرانی آن هم تایی ندارد اما افزایش قیمتها و گرانی برنج ایرانی مصرف برنج خارجی را بیشتر کرد با این وجود نوسانات ارزی سبب بروز مشکلاتی از نظر تامین برنجهای خارجی شد.
۵ آبان ماه بود که جهاد کشاورزی مازندران نرخ عمده فروشی انواع برنج تولیدی را اعلام کرد.
سازمان جهاد کشاورزی مازندران قیمت هر کیلوگرم برنج سفید طارم محلی و هاشمی ۸۷۴ هزار و ۴۴۴ ریال ،شیرودی ۴۱۷ هزار و ۷۷۸ ریال، ندا ۳۶۳ هزار و ۳۳۳ ریال و فجر با ۵۶۵ هزار و ۵۵۶ ریال اعلام کرده بود.
بنابر این گزارش قیمت شلتوک طارم نیز در بازار استان بین ۴۸۰ هزار تا ۵۰۰ هزار ریال، شیرودی ۲۳۰ هزار تا ۲۵۰ هزار ریال، فجر ۳۲۰ هزار تا ۳۳۰ هزار ریال و ندا ۱۹۰ هزار تا ۲۲۰ هزار ریال اعلام شده بود.
اما اکنون براساس آخرین گزارشها، قیمت عمده فروشی انواع برنج با شوک رکود ۴ ماهه به شالیکوبیهای مازندران سبب شد تا قیمت برنج تولیدی برای دومین مرحله، ۱۵ هزار تومان در هر کیلوگرم کاهش یابد، اما طبق بررسیهای صورت گرفته بازار خرید و فروش این محصول استراتژیک همچنان کم رونق و انبارهای کارخانههای استان مملو از برنج آماده فروش است.
طبق آمار اتحادیه شالیکوبی داران مازندران همچنان حدود ۷۰درصد انواع برنج تولیدی استان در شالیکوبیها انبار شده وجود دارد که گفته میشود نیمی از این محصول استراتژیک متعلق به کشاورزان و مابقی هم دراختیار تاجران است. کسادی و بی رونقی بازار برنج پس از گذشت ۴ماه از ورود نخستین برنج تولیدی و به خصوص حدود یک ماه از ورود برنج کیفی کشت دوم، بیسابقه است.
تداوم کم رونقی و رکود بازار عمده فروشی برنج در شالیکوبیهای مازندران در حالی است که از بیست و پنجم مهرماه امسال یعنی پس از گذشته حدود سه ماه از ورود برنج کشت اول و در آستانه ورود برنج کشت دوم، قیمت برنج با کاهش حدود ۱۰ تا ۱۲ هزار تومانی در بازار عمده فروشی از ۱۰۰هزار تومان به ۸۷ تا ۹۰ هزار تومان درهر کیلوگرم رسید که تا حدودی نیز خرید و فروش رونق گرفت، طبق بررسیهای صورت گرفته شوک دوم کاهشی شدن قیمت برنج نیز از ۲ هفته پیش به دلیل نیاز کشاورزان به نقدینگی و طولانی شدن انبارداری به بازار عمده فروشی در شالیکوبیهای مازندران وارد شد و اکنون شالیکاران آمادگی عرضه محصولشان را با ۱۰ هزار تومان کمتر با قیمت ۷۵ هزار تومان تا ۸۰ هزار تومان را دارند.
از آن جایی که معمولا استقبال خرید از برنج کشت دوم به دلیل کیفیت و عطر و طعم بهتر بین مصرفکنندگان بیشتر است، این نوع برنج همواره بین ۱۰ تا ۱۵ درصد بیشتر از قیمت برنج کشت اول خرید و فروش میشود، بررسیها نشان میدهد که قیمت این محصول کیفی کشت دوم نیز به دلیل کاهشی شدن قیمت برنج کشت اول از ۱۰۰ تا ۱۰۵هزار تومان به ۸۵ هزار تومان رسیده است.
طبق آمار رسمی جهاد کشاورزی مازندران امسال ۲۱۵ هزار هکتار از شالیزارهای استان زیر کشت اول برنج رفت که از این سطح حدود یک میلیون و ۳۵۰ هزار تن شلتوک برداشت شد و همچنین کشاورزان با استقبال امسال ۱۰۵هزار هکتار از زمینهای کشاورزی خود را زیر کشت دوم بردند که به طور متوسط در هر هکتار ۲ تا ۳ تن شلتوک برداشت شده است. طبق آمار رسمی امسال حدود ۵۷ هزار هکتار از زمینهای شالیزاری استان نشاء مجدد و ۴۸ هزار هکتار به روش رتون زیر کشت رفته است.نگاه حساب و کتاب شالیکاران برای فروش امسال محصولشان بر این بوده که مصرف کننده برنج کیفی تولیدی مازندران قیمت ۱۳۰ تا ۱۵۰ هزار تومانی را سال گذشته لمس کرده است و برای قیمت ۹۰ تا ۱۰۰ هزار تومانی و شاید حتی بالاتر از این مبلغ آمادگی دارد به همین دلیل بیشتر کشاورزان که نتواستند محصولشان را با قیمت مورد نظر به صورت مستقیم بفروشند، زیرِ بارِ قیمت پیشنهادی ۸۰ تا ۸۵ هزار تومان خریداران عمده نمیرفتند، اما اکنون پس از گذشت چهار ماه که بازار کاملا راکد است و قیمتها نیز کاهشیتر شده است، تن به قیمت ۷۵ تا ۸۰ هزار تومان نیز دادند، اما اکنون خریدار ندارد.
شالیکوبی داران مازندران که عرضه کننده عمده برنج و واسطه خط اول میان خریدار و کشاورز محسوب میشوند، کاهشی شدن قیمت برنج را محسوس توصیف کردند و میگویند: در حال حاضر به رغم اینکه قیمت برنج کیفی طارم هاشمی و طارم محلی تا ۷۵ هزار تومان کاهش یافته و حتی کشاورزان نیز آماده عرضه محصولشان هستند، اما خریدار ندارد.
کارشناسان بازار برنج و شالیکوبیداران بر این اعتقادند که از طی یک دهه گذشته سابقه نداشته است که پس از گذشته ۴ ماه عمده محصول برنج در اختیار کشاورزان در انبارها باقی مانده باشد، اگرچه آنچه مشخص است این که بازار برنج مازندران که زمانی نبضاش دست دلالان بود و هر افزایش قیمتی پس از خرید دلالان و خالی شدن انبار کشاورزان رقم میخورد، طی سالها به تدریج به سمت دگرگونی رفت تا دست دلالان را قطع کند. اما این روزها بازار برنج به خاطر مشتریان خاص و عرضه و تقاضا متفاوت شده است.
بررسیها نشان میدهد که تاجران واقعی و حتی دلالان نیز از خرید برنج کیفی با قیمت ۷۵ تا ۸۰ هزار تومان خودداری میکنند، چرا که وضعیت بازار این محصول با توجه به فراوانی ارقام خارجی با تنوع قیمتها آنان را در خرید و عرضه آن در بازار مردد کرده است.
کاهش محسوس قیمت برنج در شالیکوبیها
یکی از صاحبان شالیکوبی در بابل و آگاه به بازار برنج مازندران ضمن تایید کاهشی شدن قیمت برنج گفت: طی دو هفته اخیر قیمت برنج کیفی کشت اول تا مرز ۷۵ هزار تومان کاهش یافت ولی برخلاف برخی اظهارنظرها که مدعی هستند برنج در اختیار کشاورزان نیست و سودش را دلالان میبرند، اکنون برنجهای موجود در انبارهای کارخانهها متعلق به کشاورزان و آماده عرضه است، اما تقاضا به صفر رسیده است.
احمد قربانی با توضیح اینکه خودش اطراف روستای ایمن آباد بخش لاله آباد بابل چهار واحد شالیکوبی وجود دارد که در حال حاضر موجودی برنج آماده عرضه در هر یک از این واحد حدود تا ۳۰۰ تن برنج سفید که ۶۰ درصد از آن متعلق به کشاورزان است، افزود: کشاورز اکنون آماده عرضه تمامی محصولش است و به رغم کاهش ۱۰ تا ۱۵هزار تومانی قیمت به دلیل نیاز به نقدینگی آماده عرضه برنج است.
وی با بیان اینکه امسال بعضی از کشاورزان محصولشان را پس از آغاز برداشت به طور متوسط ۹۵تا ۱۰۰ هزار تومان فروختند، ادامه داد: تا ۲ هفته پیش برنجهای طارم هاشمی و محلی ۸۵ تا ۸۷ هزار تومان قمیت داشت و حتی کم و بیش خرید و فروش نیز شده است، اما اکنون در هر کیلو ۱۲ تا ۱۵هزار تومان کاهش یافت ولی خرید و فروشی نمیشود.
وی ادامه داد: بعضی از شالیکاران که مشتری ۹۵تا ۱۰۰هزار تومان داشتند به صورت مستقیم بخشی از محصولشان را فروختند اما در مجموع هنوز ۶۰ تا ۷۰ درصد محصول شالیکاران در انبار ها وجود دارد.
این کارشناس بازار برنج مازندران دلیل نبود تقاضا برای خرید را ترس تاجران از کاهشیتر شدن قیمت برنج عنوان کرد و گفت: امسال برنج کیفی تولیدی مازندران با قیمت ۹۵ تا ۱۰۰ هزار تومان وارد بازار شد و تاجرانی که برنج را با این قمیت خریداری کرده بودند و به امید اینکه بتوانند با سود قابل توجه پس از مدتی عرضه کنند، اکنون پس از گذشت چند ماه شاهد کاهش ۲۰ تا ۲۵هزار تومانی قیمت به نسبت گذشته هستند که با چالش مواجه شدند.
وی دلیل دیگر بی رونقی بازار برنج کیفی مازندران را وجود انواع برنج خارجی در بازار عنوان کرد و گفت: در حال حاضر تمامی واحدهای شالیکوبی استان نیز مملو از برنج سفید آماده عرضه است ؛ شرایطی که به لحاظ امنیت حفظ و نگهداری برای این محصول استراتژیک خطرناکتر شده است.
رییس پایانه صادراتی برنج کشور مستقر در آمل نیز ضمن تایید کاهشی شدن قیمت برنجهای تولیدی مازندران، وضعیت انباشت بیش از حد برنج در انبارهای شالیکوبیهای استان را بحرانی توصیف کرد و گفت: به دلیل اشباح شدن برنجهای خارجی در کشور، به رغم کاهشی شدن قیمت برنجهای تولیدی اما خرید و فروش انجام نمیشد و بازار در رکود کامل قرار دارد.
اسماعیل یزدان پناه با ذکر این نکته که تا ۲ هفته پیش بعضی از کشاورزان محصول کشت اول را با قیمت ۸۰ تا ۸۵ هزار تومان به نسبت درصد شکستگی عرضه و فروختند، افزود: اینکه ۷۵ درصد برنج تولیدی استان پس از گذشت ۱۲۰ روز همچنان از استان خارج نشود، در یک دهه اخیر بیسابقه است.وی با بیان اینکه سال گذشته در چنین روزهایی تا ۶۵ درصد برنج تولیدی استان خارج شده بود ولی اکنون فقط ۳۰درصد انواع برنجهای تولیدی استان به خارج از استان عرضه شده است، بیان داشت: معتقدم اگر جهاد کشاورزی به صورت کارشناسی در تعیین قیمت ارقام کیفی ورود پیدا نکند، در کشت و کار این محصول مهم استراتژیک با مشکل جدی مواجه خواهیم شد.
وی ادامه داد: در حالی اکنون کشاورزان مازندران آمادگی دارند تا محصول کیفی طارم محلی و هاشمی را با قیمت فعلی ۷۵تا ۸۰ هزار تومان بفروشند، اما خریدار نیست، چراکه فروشگاههای بزرگ زنجیرهای، شرکتها و حتی برخی از وزارتخانهها، برنجهای مورد نیاز خود را از ارقام خارجی تامین کردند.
این کارشناس اقتصادی و از دست اندرکاران بازار برنج مازندران با ذکر این نکته که حباب قیمت برنج ۱۳۰ تا ۱۵۰ هزار تومانی که توسط مصرفکنندگان در شهرهای بزرگ طی سال گذشته خریداری شد، سبب شد تا کشاورز و خریدار در انتظار بمانند، گفت: به رغم اینکه وزارت جهادکشاورزی مقوله خرید برنجهای قراردادی را امسال در برنامه داشته است، اما هنوز نرخ پیشنهادی دولت مطرح نشده است.
وی افزود: امسال برخلاف سال قبل فروشگاههای بزرگ زنجیرهای نیز همچنان منتظر کشف قیمت هستند، اگرچه برنج طارم محلی و هاشمی از قیمت ۹۵ هزار تومان اکنون به ۷۵ تا ۸۵ هزار تومان کاهش یافته است، اما همچنان در خرید مردد هستند.
وی طولانی شدن ماندگاری برنج در دست کشاورزان برای امنیت غذایی این محصول در کشور را بحرانی توصیف کرد و گفت: از آنجایی که زمان کشت وکار برنجکاری هر ساله زودتر انجام میشود، فروش به موقع محصول از سوی کشاورزان برای تامین نقدینگی ضروری است.
یزدان پناه به اهمیت حفظ زمینهای کشاورزی در مازندران اشاره کرد و اظهار داشت: کشاورز هر ساله با نگاه به قیمت محصول و قیمت زمین، صرفه یا ضرور زیانش را میسنجد و اگر قیمت محصول به صرفه نباشد، تصمیم به فروش زمین یا تغییر کاربری میگیرد.
وی افزود: شالیکاران شمال به خصوص مازندرانیها تنها از طریق فروش محصول برنج خود ارتزاق میکنند و امروز شالیکاران به خصوص فرزندان آنان آشنا به بازار برنج در همه نقاط کشور هستند و محصولشان را طبق قیمت روز و وضعیت عرضه و تقاضا میفروشند، صد البته قیمت فروش محصولشان را با دیگر اقلام از جمله گوشت و روغن نیز مقایسه میکنند.
کاهش ۵۰ درصدی تعهدات ارزی برای صادرات برنج مازندران
معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار مازندران گفت: تعهدات ارزی برای رونق بازار فروش و صادرات محصولات کشاورزی از جمله برنج و مرکبات تا ۵۰ درصد کاهش یافت.
حسن خیریانپور افزود: استانداری و جهاد کشاورزی مازندران برای حمایت از صادرات مرکبات و برنج در شرایط کنونی ۵۰ درصد تعهد ارزی را در ستاد تنظیم بازار کاهش دادند تا صادرکنندگان با انگیزه بیشتری در این حوزه گام بردارند.
وی ادامه داد: در کنار کاهش تعهدات ارزی، خرید تضمینی برنج و مرکبات با همراهی شرکتهای تعاون روستایی در دستور کار است تا با اجرای این طرح برای فروش این محصولات کشاورزی استان اقدامات جدیتری صورت گیرد.
معافیت۵۰ درصدی تعرفه تعهدات ارزی برای صادرات مرکبات و برنج ویژه صادرکنندگان در پی سفر بیست و هشتم مهرماه گذشته وزیر جهاد کشاورزی به مازندران در جهت حمایت از تولید کنندگان در ستاد تنظیم بازار تصویب شد.
معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار مازندران تصریح کرد: دولت برای تامین بازار فروش برنج شالیکاران برنامه جدی دارد چراکه در آذرماه ۱۴۰۰ حدود ۷۰ درصد برنج تولیدی سال از استان خارج شده بود، اما این رقم اکنون به ۳۰ درصد هم نمیرسد.
