مائده مطهری زاده
از روزی که خبر تعطیلی بازار فریدونکنار برای همیشه منتشر شد تا به امروز یک ماه هم نمیگذرد اما هنوز اخبار جسته و گریخته شکار پرندگان مهاجر به گوش میرسد، نظیر آنچه در یکی از آببندانهای شهرستان بابل رخ داد.
روز گذشته خبر رسید که تعدادی از شکارچیان در روزهای اخیر با رمز فریبی به نام قُرقشکنی، قصد کشتار و قتل عام پرندگان مهاجر در آب بندان «بصرا» واقع در بخش لاله آباد بابل را داشتند که با هوشیاری ماموران محیط زیست این شبیخون با دستگیری ۱۸ شکارچی و ضبط همین تعداد سلاح شکاری خنثی شد.
شکارچیان متخلف قبل از اینکه تیری از کمان رها کنند ماموران محیط زیست آنها را شناسایی و طرح شوم آنها را بر علیه پرندگان خنثی کردند. در این عملیات دستگیری که در خشکی، داخل آب و با استفاده از ظرفیت پهپاد انجام شد قبل از هر اقدام جدی افراد شناسایی و دستگیر شدند. در همین ارتباط، رییس اداره محیط زیست بابل بیان داشت: ۱۸ شکارچی و به همین تعداد سلاح شکاری از متخلفین که قصد شکار پرندگان را داشتند، کشف و ضبط شد. حسین حیدرپور با بیان اینکه، این تعداد از شکارچیان به بهانه قُرق شکنی قصد شکار پرندگان مهاجر را داشتند که قبل از اقدام موثر ناکام ماندند، ادامه داد: این شکارچیان از طریق زمینی، آبی و با استفاده از ظرفیت پهپاد شناسایی و سلاحهای آنها جمع آوری شد. رییس اداره محیط زیست بابل با بیان این مطلب که از صبح اول وقت قبل از طلوع خورشید نیروهای ما آماده باش کامل بودند، بیان داشت: تحت هیچ شرایطی اجازه نخواهیم داد که شکارچیان در آببندانهای بابل و مکانهایی که پرنده مهاجر حضور دارد فشنگ پرانی کنند.
حیدرپور افزود: اقدام به موقع محیط زیست سبب شد که تعداد قابل توجه شکارچیان قبل از اینکه دست آنها به ماشه رود سلاح آنها غلاف شد.
وی با بیان این مطلب که این شکارچیان در یک اقدام عجیب یک قبضه سلاح شکاری دستساز در اختیار داشتند، تاکید کرد: این سلاح که احتمال انفجار لوله تفنگ بسیار زیاد است برای شکارچی و اطرافیانش خطرساز است. این مقام مسوول تصریح کرد: این شکارچیان که قصد شکار در آب بندان بصرا از توابع بخش لاله آباد بابل را داشتند ناکام ماندند و همه تلاشهای مجموعه محیط زیست آن است که با برخورد قاطع با شکارچیان محیط آرامی را برای پرندگان مهاجر فراهم کند. برای نخستین بار کشف سلاح شکاری دست ساز که بسیار خطرناک است و هر لحظه احتمال انفجار دارد از این شکارچیان کشف شد. ایران کریدور پرندگان مهاجر است به طوری که سالانه حدود ۲ میلیون بال پرنده مهاجر از سیبری و غرب اروپا برای مهاجرت از کشور ما عبور میکنند و بخش زیادی از آنها وارد تالابهای ایران می شوند که در این میان مهمترین زیستگاههایی که تعداد زیادی از این پرندگان را در خود جای میدهد ازباران، سرخرود و فریدونکنار در شمال کشور است.
چندی پیش رییس گروه پرندگان سازمان حفاظت محیط زیست گفته بود که سالانه حدود ۲ میلیون بال پرنده مهاجر آبزی و کنار آبزی وارد زیستگاههای کشور میشود و سال گذشته نیز یک میلیون و ۶۰۰ هزار بال پرنده وارد شد، این سهم در زیستگاه ازباران ۲ هزار و ۶۴ بال، سرخرود ۲۳ هزار و ۲۵۰ بال و فریدونکنار ۲۶ هزار و ۵۴۱ بال است، در واقع سهم این سه زیستگاه از تمام زیستگاههای کشور بیشتر است. مسعود حسینی افزود: امسال برای شکار پرندگان هیچ مجوزی داده نشده و در مجموع بحث صدور مجوز شکار منتفی است؛ البته ۵ تا ۶ سالی است که سازمان محیط زیست مجوزی برای شکار پرندگان صادر نکرده است، اما چون در فریدونکنار بحث معیشت مطرح میشود مسائل خاص خودش را دارد. البته آمار دقیقی از شکار پرندگان وجود ندارد اما شواهد نشان میدهد که بسیار بسیار زیاد است چون پرندگان به روشهای مختلف شکار میشوند که در این روشها حرام گوشت و حلال گوشت هیچ فرقی ندارد و در دامهای هوایی یا شب دام و کِرِس روی زمین گرفتار میشوند و در نهایت از رستورانها و سفرهای برخی مردم سر در میآوردند، به عبارتی در فصل مهاجرت قتل و عام راه می افتد. بر این اساس بازار فروش و تجارت پرندگان وحشی در فریدونکنار سالها به چالشی برای دوستداران محیط زیست تبدیل شده بود و سازمان حفاظت محیط زیست اقدامات زیادی برای بسته شدن آن انجام داد تا اینکه در دولت سیزدهم محقق شد.
تعطیلی بازار پرنده فروشان فریدونکنار که در اوایل چله زمستان امسال بعد از کش و قوسهای فراوان انجام شد موجی از خوشحالی را برای دوستداران محیط زیست و شهروندان به ارمغان آورد و مردم دیگر دوست ندارند خبرهای شوک آور در خصوص شکار پرندگان مهاجر بشنوند. سالها دوستداران محیط زیست و حامیان حیات وحش پیگیر و خواستار تعطیلی بازار غیرمجاز پرندگان فریدونکنار بودند تا بلکه با حذف فیزیکی قطعه پایانی پازلِ کشتار پرندگان مهاجر در مازندران گامی برای کاهش فعالیت شکارچیان برداشته شود. دوستداران محیط زیست و شهروندان عاشق پرندگان خوش رنگ، بر این باور هستند که دیگر زمان آن فرا رسیده که در همه خانوادهها این فرهنگ نهادینه شود که پرندگان مهاجر سالهای طولانی به وسعت تاریخ با عبور از یک خط پروازی به مازندران میرسیدند و در شرایط فعلی وظیفه همگان است که این میراث ارزشمند را برای فرزندانمان حفظ کنیم. گرمایش زمین و پسرویهای آب خزر که تعداد پرندگان مهاجر در مازندران را تا ۷۰ درصد کاهش داد در این مقطع حساس شکار پرندگان مهاجر تیر خلاصی بر این ظرفیت ممتاز پرندهنگری مازندران است.
شکار پرندگان مهاجر به روش سنتی (دوما) اشکالی ندارد
اما در کنار ممنوعیت همه روشهای بی رحمانه شکار و کشتار پرندگان مهاجر، تنها یک روش سنتی شکار به نام «دوما» است که همچنان مورد وثوق سازمان حفاظت محیط زیست است.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست چندی پیش در اثنای انتشار خبرِ تعطیلی بازار پرندگان فریدونکنار اظهار داشت: ما با جوامع محلی جلساتی برگزار کردیم و به آنها اطمینان دادیم که محیط زیست با روش سنتی دوماچال مشکلی ندارد و میتوانند به عنوان یک روش ارتزاق فصلی به آن نگاه کنند و در نهایت توجیه شدند که قرار نیست مانع شکار آنها به این روش بشویم، حتی با همکاری شورای تامین با چند نفر از افرادی که به شکل غیرمجاز و وسیع شکار میکردند و حاضر به تمکین نبودند برخورد صورت گرفت، آنها هم توجیه شدند و نهایتا باعث شد این بازار جمع شود و مدتی هم مدیریت شد.
مهمترین ویژگی این روش صید در این است که پخش دانه به منظور جذب و صید پرندگان در آن کاربردی ندارد. در این روش صید که تنها روش قانونی و قدیمی صید پرندگان مهاجر است، صیاد با پرواز دادن اردکهای دستآموز و جلب توجه پرندگان وحشی به سمت دامی با نام دوما، بدون نیاز به استفاده از دانه تعداد مشخصی از مرغابیها را خواهد گرفت.
برای اجرای روش سنتی صید، صیادان با شروع فصل سرما و کوچ پرندگان ابتدا با زهکشی و نگهداری آب در محدودههایی از شالیزارهای منطقه، به واقع یک اکوسیستم دستساز برای تجمع پرندگان فراهم کرده و سپس امنیت محلهای تجمع پرندگان را با حفظ پوشش درختان در اطراف این عرصهها و برقراری سکوت کامل و جلوگیری از آمد و شد، تأمین میکند.
در این روش صرفا اردک سرسبز و به ندرت اردک خوتکا صید میشود و این برداشت از گونههای مذکور تهدیدی برای جمعیت این پرندگان را در پی نخواهد داشت. صید پرندگان با این روش در طی روز انجام میشود.
