سرویس اجتماعی
محیط زیست، همه زندگی ماست. هرکجای آسمان و زمین را که بنگریم پای از دایره محیط زیست فراتر نمیگذاریم. دایرهای به وسعتِ زیستن.
ولی ما در طول این سالها که از عمرمان گذشته چقدر با محیط زیست و زندگیمان مهربان بودهایم؟ چقدر به فکرش بودهایم؟ تا چه اندازه از اهمیتِ سلامت و بهداشت محیط زیست اطلاع داریم؟ اساسا از محیط زیست چه میدانیم؟
این سوالات و بیشتر، همان پرسشهایی است که اگر در ذهنمان شکل گرفته باشد، به دنبالِ پاسخ آنها برمیآییم و پاسخ آن هم نهایتا به عمل و عکسالعمل مثبت و موثر و مفید ما در جهتِ حفظ و حراست از محیط زیست میانجامد.
در جهان امروز محيط زيست به يكي از مباحث مهم و تاثيرگذار جهان هستي مبدل شده است؛ زيرا هر گونه تغيير در روند چرخه حيات ميتواند محيط زيست انساني را دچار دگرگونيهاي بسياري کند.
ما انسانها در قرنی زندگی میکنیم که محیط زیست کره زمین بیش از هر زمانی دیگری به آرامش برای تجدید قوا نیازمند است؛ در سالهای اخیر زیستگاههای بسیاری به بهانه توسعه صنایع از بین رفتهاند و زیستمندان بیشماری از صفحه حیات وحش زمین به کلی محو شدهاند.
زنگ خطر برای انسان کنونی مدتهاست که به صدا درآمده اما استفاده غیراصولی از منابع طبیعی همچنان رو به افزایش است؛ بر اساس آمارهای رسمی منتشر شده از سوی پژوهشگران عرصه محیط زیست روزانه ۴۵ هزار هکتار از جنگلهای جهان برای سودهای کم بازده اقتصادی از بین میروند.
به عنوان مثال بسياري از كشورهاي توسعه يافته جهان به دليل انتشار گازهاي گلخانهاي سبب گرم شدن هواي اطراف جو زمين شدهاند تا امروز چالش تغييرات اقليمي و گرمايش جهاني به يكي از نگرانيهاي اهالي زمين تبديل شود.
در اين بين سهم كشورهاي در حال توسعه نيز در تغييرات زمين كاملا قابل لمس است.
به عنوان مثال ايران تاكنون نزديك به ۸۰ ميليون نفر جمعيت داشته كه بر اساس پيش بينيهاي صورت گرفته تا ۲۵ سال آينده به مرز يك صد ميليون نفر خواهد رسيد؛ اين افزايش جمعيت در سرزميني كه تنها هفت درصد پوشش جنگلي مناسب داشته و از طرفي بيش از ۹۰ درصد آن خشك و نيمه خشك است يك برنامه جامع و راهبردي را هم از سوي مسئولين و هم از سوي مردم طلب ميكند.
اين در حالي است كه مردم ميتوانند در بهبود شرايط محيط زيست كشور سهم عظيمي بر عهده داشته باشند كه در اين راستا ميتوانند با عملكرد مناسب خويش شرايط را براي يك محيط زيست ايده آل فراهم آورند.
در سالهاي اخير پژوهشهاي فراواني در زمينه كاهش مخاطرات زيست محيطي صورت گرفته و راهكارهاي فراواني براي زيستن در يك محيط زيست متعادل سنجيده شده است؛ ما ايرانيها ميتوانيم با استفاده از روشهاي بسيار ساده گامهاي مهمي به سوي كاهش آلودگيهاي پيرامون خويش برداريم.
در این گزارش به برخی وظایف افراد برای داشتن یک محیط زیست سالم اشاره میشود، شاید بتواند کمکی برای برداشتن گامی موثر برای حفظ این سرمایه مهم و حیاتی باشد.
یکی از مهمترین و ضروریترین اقدامات ما در این زمینه، آموزش حفظ و حراست و بهداشت محیط زیست به کودکان است.
البته که کودکان از اعمال و رفتار ما بیش از گفتار و توصیههای ما میآموزند به این معنا که اگر به کودک بگوییم زبالههایش را در طبیعت رها نکند اما خودمان به عمد یا حتی سهوا، زباله در طبیعت بریزیم، کودک ما بی توجه به توصیه زیست محیطی ما، زبالهاش را در طبیعت رها میکند! همچنین آشنا کردن بچهها با فضای آزاد میتواند منجر به عملکرد تحصیلی بالاتر، کاهش سطح استرس، بهبود مهارتهای اجتماعی و موارد دیگر شود. حضور در طبیعت به کودکان اجازه میدهند آزادانه بازی کنند و چیزهای جدیدی را کشف کرده و آزمایش کنند. این تعامل سبب میشود که عشق به طبیعت در کودکان تقویت شود و برای حفاظت از آن تلاش کنند.
در سطحی بالاتر که بیاییم، آموزش آکادمیک محیط بانی و حفاظت از محیط زیست برای علاقهمندان قرار دارد.
سالها بود که خلاء یک آموزشِ اصولی برای محیط بانان بشدت احساس میشد و همچنین راه ورود بسیاری از علاقهمندان به این حوزه با پیچیدگیهایی روبرو بود تا اینکه در دوازدهم مردادماه سال گذشته رئیس مرکز آموزش و تربیت محیط بانی معاونت آموزش و مشارکت مردمی سازمان حفاظت محیط زیست، نویدبخش خبری خوش شد و آن، خبری نبود بجز راه اندازی رشته محیط بانی در هنرستانهای کار و دانش.
ضیاءالدین الماسی در همایش منطقهای مدیران حفاظت محیط زیست کشور اظهار کرد: در استانهای خوزستان و فارس با استعداد ۶۰ نفر جذب دانش آموز در شاخه کار و دانش و در رشته محیط بانی انجام میشود تا به تدریج و به تناسب نیاز در سایر استانها نیز شاهد راه اندازی این رشته کار و دانش باشیم. وی ضرورت برگزاری دورههای آموزشی مستمر برای محیط بانان را یادآور شد و خاطرنشان کرد: همانطوری که یک سرباز برای دو سال خدمت سه ماه آموزش می بیند محیط بان ما نیز به ازای ۳۰ سال خدمت باید دورههای آموزشی مختلفی را سپری کند نه اینکه در دو هفته برنامه آموزشی را برگزار کرده و محیط بان را ۳۰ سال به حال خود رها کنیم.
رئیس مرکز آموزش و تربیت محیط بانی معاونت آموزش و مشارکت مردمی سازمان حفاظت محیط زیست تصریح کرد: با صدور مدرک دیپلم برای فارغ التحصیلان این رشته هر چند تعهد استخدامی نخواهیم داشت اما این افراد آموزش دیده در اولویت استخدام حفاظت محیط زیست قرار میگیرند. الماسی بیان کرد: قرار شده تمامی زیرساختها را آموزش و پرورش برای برگزاری این دورههای کار و دانش مهیا کند و ما تنها در تأمین نیروی متخصص دروس تخصصی نظیر نقشه خوانی، GPS و … ورود پیدا خواهیم کرد. وی گفت: سازمان اداری و استخدامی کشور قول استخدام ۱۰۰ محیط بان را در هر سال به سازمان داده است ولی ما با احتیاط به تناسب نیاز استانها برگزاری این دورههای کار و دانش را برای صدور مدرک دیپلم محیط بانی انجام میدهیم تا افراد بیشتری در این حوزه جذب نشوند. رئیس مرکز آموزش و تربیت محیط بانی معاونت آموزش و مشارکت مردمی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به درس شناخت محیط زیست به صورت اجباری در ۱۰ دانشگاه کشور برای ارائه به دانشجویان گفت: نباید این کرسی را در دانشگاهها از دست بدهیم بلکه بهتر است با تقویت این رشته و بهره گیری از اساتید مجرب در سایر دانشگاهها نیز به صورت اجباری و یا اختیاری درس شناخت محیط زیست برای دانشجویان ارائه شود. الماسی اضافه کرد: برای دانش آموزان نیز در مقاطع متوسطه دوم درس انسان و محیط زیست در نظر گرفته شده که با تعامل آموزش و پرورش سعی داریم در دورههای دیگر آموزشی نیز مباحث زیست محیطی مورد توجه قرار گیرد.
نوبت به مازندران رسید
اکنون پس از استان خوزستان و شهرستان فارس، نوبت به مازندران رسیده است. طبق انعقاد تفاهم نامه بین آموزش و پرورش و محیط زیست مازندران در سال تحصیلی جدید، ۱۵ دانش آموز در رشته محیط بانی در هنرستان کشاورزی شهید بهشتی ساری تحصیل خود را آغاز کردند. پس از استانهای فارس و خوزستان که سال تحصیلی پارسال رشته محیطبانی را به رشتههای تحصیلی هنرستان ها وارد کردند چهارشنبه ۵ مهر در مراسمی با حضور معاون آموزشی سازمان حفاظت محیط زیست، محصلان رشته محیط بانی مازندران به سر کلاسهای خود رفتند. در حال حاضر ۳۵۹ هنرستان در استان مازندران فعالیت دارد و بنا به گزارش اداره کل آموزش و پرورش این استان میانگین کشوری ثبت نام دانش آموزان در رشتههای فنی و حرفهای و کار و دانش ۴۲ درصد است که این رقم در مازندران با پنج درصد بیشتر ۴۷ درصد است. مدیرکل محیط زیست مازندران در این مراسم گفت: جذب و تحصیل این دانش آموزان در رشته محیطبانی براساس تفاهم نامه میان این ادارهکلهای آموزش و پرورش و محیط زیست انجام شده است. عطاءالله کاویان افزود: دوره تحصیل دانش آموزان این رشته هنرستانی سه ساله است تا آموزشهای تخصصی را از پایه فرا گیرند و بعد وارد بازار کار شوند.
راه اندازی ۷۰ خانه محیط زیست در مازندران
حالا معاون آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست کشور، از راه اندازی ۲هزار و ۲۰۰خانه محیط زیست درشهرها و روستاها با هدف ارتقاء مشارکت و مردمی سازی حفظ وحراست از محیط زیست خبر میدهد.
نورالله مرادی روز پنجشنبه ۶ مهرماه در حاشیه آیین افتتاح همزمان ۷۰ خانه محیط زیست مازندران که به صورت نمادین درکانون پرورش فکری کودکان ونوجوانان آمل برگزار شد، گفت: درحال حاضر به طور میانگین در هر استان از ۸۰ تا ۱۰۰ خانه محیط زیست شهری و روستایی راه اندازی شده که در برخی از استانها این تعداد کمتر و برخی استانهای دیگر بیشتر است.
وی با اشاره به اینکه خانههای محیط زیست به عنوان مکانی برای هم اندیشی گروهها و انجمنهای محیط زیستی برای شناسایی و رفع مشکلات زیستی محیطی هرمنطقه راه اندازی میشود، تصریح کرد: تا پایان امسال برنامه افزایشی خانههای محیط زیست وجود ندارد، اما کیفی کردن برنامهها در خانههای محیط زیست برای مشارکت بیشتر مردم و تولید محتوا در این بخش به صورت جدی در دستور کار است.
معاون آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست کشور با تاکید بر این نکته که این سازمان اساسا مردم پایه است، افزود: به علت تعداد کم نیروها و محیط بانها برای انجام ماموریتها، نیاز جدی به همراهی نیروهای مردمی و مشارکت آنها در پیشبرد اهداف محیط زیستی در کشور هستیم. وی، هدف جدی از راه اندازی خانههای محیط زیست در هر شهر و روستاها را به همین رویکرد و نگاه مردمی سازی اعلام کرد.
مرادی، یکی دیگر از برنامههای جدی در جذب مشارکتهای مردمی درحمایت و همراهی با فعالیتهای محیط زیست را دعوت از چهرههای مردمی و ماندگار بخشهای مختلف کشور عنوان کرد و یادآور شد: امسال چهرههای مردمی و ماندگار محیط زیست در کشور معرفی خواهند شد و با این معرفی بیشتر از تجربه و همراهی آنها در پیشبرد برنامهها استفاده کنیم.
همچنین مدیر کل محیط زیست مازندران نیز در این مراسم با بیان اینکه پیش از این ۳۰ خانه محیط زیست درشهرهای این استان افتتاح شد، گفت: با بهره برداری از خانههای جدید محیط زیست در مازندران، تعداد خانههای بهره برداری شده در این استان به ۱۰۰ خانه افزایش یافته است. عطاالله کاویان با بیان اینکه از مجموع خانههای بهره برداری شده ۹۰ خانه محیط زیست روستایی و۱۰ خانه شهری است، تصریح کرد: مازندران از استانهای پیشرو در راه اندازی خانههای محیط زیست در کشور بوده که توانسته این طرح را اجرایی و افتتاح کند. وی به اهداف راه اندازی خانههای محیط زیست اشاره کرد و ادامه داد: خانههای محیط زیست با هدف توانمندسازی و جلب مشارکت حداکثری شهروندان و تحقق اهداف محیط زیستی در محلات سطح شهر فعالیت میکنند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران با بیان اینکه ایجاد خانههای محیط زیست درشهرها و روستاها میتوانند موجب افزایش مشارکت شهروندان در حفاظت از محیط زیست شوند، تصریح کرد: با ایجاد خانههای محیط زیست ضمن فراهم شدن بستر تعامل مشترک مدیریت شهری و شهروندان برای شناسایی و رفع مسائل زیست محیطی، با ارتقای اطلاع رسانی و آگاهی شهروندان، بستر جلب مشارکت آنها در فعالیتهای زیست محیطی و بهرهگیری از حضور داوطلبانه و ابتکارات شهروندان در این زمینه فراهم میشود. کاویان، با اشاره به اینکه محیط زیست هر روستا یا شهری باید از طریق مردم مراقبت شود، گفت: زمانی که مردم در خصوص مسائل زیست محیطی حساس شوند و آگاهی لازم را در این خصوص داشته باشند میتوانند همراه با دستگاهها و نهادهای متولی بسیار تأثیرگذار عمل کنند. وی در ادامه با تاکید بر اینکه در کنار تشکلهای مردمی، نقش رسانهها در اطلاع رسانی از تحولات زیست محیطی امری بسیارمهم و غیرقابل انکار است، گفت: باید از ظرفیت رسانههای مکتوب و مجازی و تصویری درجهت همراهی و حساس کردن جامعه نسبت به اهمیت رعایت موازین زیست محیطی استفاده کرد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران همچنین درخصوص آیین افتتاح همزمان ۷۰ خانه محیط زیست استان به میزبانی شهرستان آمل گفت: شهرستان آمل پیشینهای قوی در فرهنگ، هنر و محیط زیست طبیعی مازندران و کشور دارد و قرار داشتن قله دماوند نماد ایران و استان و رودخانه هراز و نیمی از صنایع استان در این شهرستان، باعث شد تا این آیین از این نظر درآمل انجام گیرد. کاویان با تاکید بر اینکه نیاز جدی بود که الگوهای حفظ محیط زیست را از مردم حتی درروستاها با توجه به اشرافیت آنها و دانشهای بومی به محیط زیست منطقه دارند، در راستای کیفی سازی حفاظتها داشته باشیم.
وی یادآورشد، امیدواریم که با مشارکت جدی مدیران خانههای محیط زیست، این خانهها فقط یک تابلوی خالی نباشد و با برنامههایی که به آنها داده شده، با گزارش دهی هفتگی و ماهانه، ماموریتهای حفاظتی خود را به درستی انجام دهند.ولی چه خوب میشد به جای ۷۰ خانه محیط زیست در مازندران هر خانهای یک خانه محیط زیست باشد. خانههایی که در آن بهداشت و حفظ محیط زیست حرف اول را میزند و همه اعضای خانواده به قوانین محیط زیستی پایبند هستند.
