یک زلزله شناس و استاد دانشگاه درباره حادثه ریزش ساختمان ۶ طبقه ۱۶ واحدی در منطقه زیتون کارمندی شهر اهواز گفت: مسلما زلزله ۵.۶ هفتگل (رخداد پانزده آذر) بدلیل بزرگی متوسط و فاصله حدود ۸۵ کیلومتری، نمیتواند بعنوان عامل این تخریب تلقی شود. عامل اصلی ضعف در اجرا و احتمالا طراحی و بی توجهی به شرایط ساختگاهی سایت بوده است. عمر ساکنان ساختمان زیتون اهواز به دنیا بود که یکی از ساکنان ترکهای ستون ساختمان را دید و اصرار به تخلیه ساختمان کرد.
مصطفی شیخانی مدیر این ساختمان گفته است: پس از زلزله ۱۰ روز پیش ناگهان، یکی از ستونهای واحد یک در طبقه اول، ترک خورد و میلگردهای آن خارج شد. ساعت ۱۱ شب یکشنبه هم یکی از دیوارهای ساختمان ترک خورد. وقتی ترک خوردن دیوار را دیدم، با عجله از خانوادهها خواستم ساختمان را تخلیه کنند اما اهالی باورشان نمیشد که ساختمان دارد ریزش میکند و خیلی مقاومت کردند. تقریبا یک ساعت بعد از تخلیه، ساختمان کاملا فرو ریخت و خدا را شکر میکنیم کسی در ساختمان نبود.
وحید شعبان؛ مدیرعامل جمعیت هلالاحمر خوزستان هم با اشاره به اینکه این حادثه تلفات جانی نداشته است، گفته است: نظام مهندسی مطرح کرده که فعلا رفتار سازه مشخص نیست و امکان آواربرداری نیست زیرا امکان ریزش بخش باقیمانده وجود دارد. البته با توجه به اینکه ساختمان خالی از سکنه بوده است، فعلا نیاز فوری به آواربرداری نداریم.
شعبانی با اشاره به دلیل ریزش این ساختمان، گفت: سازه ناایمن بوده است و در زلزلهی ۱۰ روز پیش دچار خسارت افت نشست شده بود و به همین دلیل ساختمان تخلیه شده است.
ظهر همان روز ساختمانی دیگر این بار در قائمشهر فرو میریزد و روابط عمومی اورژانس مازندران از وقوع حادثه ریزش ساختمان و مصدومیت سه نفر شامل یک دختر بچه ۱۱ ساله، یک خانم ۳۴ ساله و یک آقای ۱۸ ساله در قائمشهر خبر میدهد.
آنطور که روابط عمومی مرکز اورژانس پیش بیمارستانی و مدیریت حوادث دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران گزارش داد، این حادثه ظهر روز دوشنبه ۲۶ آذرماه، به مرکز ارتباطات اورژانس استان اطلاع داده شد و ۲ دستگاه آمبولانس از پایگاههای اورژانس خیابان ساری و هفت تیر به محل حادثه واقع در جنب ساختمان نیمه کاره نگین روبروی نساجی شماره یک اعزام شدند.
بنا به این گزارش مصدومان این حادثه شامل یک دختر بچه ۱۱ساله، یک خانم ۳۴ ساله و یک آقای ۱۸ ساله بودند که پس از انجام اقدامات درمانی پیش بیمارستانی اولیه به بیمارستان رازی قائمشهر منتقل شدند. اگر نخواهیم، حادثه فروریختن ساختمان در قائمشهر را همچون زلزله هفتگل و ارتباط نامعلومش با فروریزش ساختمان ۶ طبقه در اهواز به زلزله جمعه شب زیراب و پس لرزههای آن مرتبط بدانیم، باید این حقیقت تلخ را بپذیریم که متروپلهایی بالقوه در جای جای ایران و مازندران وجود دارند که با یک تلنگر ساده فرو میریزند و هیچکس هم پاسخگوی سرمایهها و جانهای احتمالی از دست رفته نیست!
ساختمانهایی که بعضا با پرداختِ جریمههای سنگین به شهرداریها و تراکم فروشیهای بی ضابطه و غیرمجاز، در بهترین نقاط شهرها و با پایینترین میزانِ ایمنی و نظارتهای پر از چشم پوشی و پول پاشی برای مهندسین ناظر، عَلَم میشوند و وقتی تشتِ رسواییِشان از آسمان به زمین میافتد، عواملِ پشتِ صحنه به سرعت از دسترس و تیررس نگاههای مطالبهگرِ مردم و رسانهها خارج میشوند.
به راستی چه تعداد، ساختمانِ ناایمن در مازندران وجود دارد؟ آیا مسوولی، نگرانِ وضعیتِ حساس و شکننده این ساختمانها هست؟ فروریختنِ این ساختمانها چه میزان، ضرر مادی و معنوی متوجه استان خواهد کرد؟
اردیبهشت ماه سال گذشته بود که رضا علیخانی معاون عمرانی وقت استانداری مازندران، در نشست کارگروه ساختمانهای ناایمن مازندران اظهار کرد: در شناسایی ساختمانهای ناایمن، توجه به بستر و عرصه و همچنین وضعیت مقاومت و استحکام بناها مورد توجه قرار میگیرد و در این دو صورت میتوان تصمیم گرفت که ساختمانها از ایمنی کافی برخوردار هستند یا نا ایمن میباشند.
علیخانی از آغاز طرح شناسایی ساختمانهای ناایمن با همکاری سازمان نظام مهندسی ساختمان در شهرهای بالای ۲۰۰ هزار نفر استان خبر داده و یادآور شده بود: در این شهرها ساختمانهای مرتفع با جمعیت بالا و اماکن عمومی که امنیت مردم را به خطر میاندازد و احتمال فرونشست و رانش را دارند؛ در اولویت شناسایی قرار بگیرند.
علیخانی با بیان اینکه بناهای قدیمی و تاریخی که ناایمن هستند، ایمن سازی شوند، تصریح کرد: هم زمان نیز اصلاح بافت فرهنگی و تاریخی این اماکن برای ایجاد مرکز تفریحی و تجاری انجام شود.
وی با بیان اینکه کمیته پایش ساختمانهای ناایمن راه اندازی و فعال شود، افزود: آمل، بابل، قائمشهر و ساری ۴ شهر دارای اولویت اجرای طرح است و آغاز کار از ساری به عنوان مرکز استان خواهد بود.
وی از رصد و پایش ساختمانهای ناایمن در شهرستانها و کدگذاری و لکه گذاری جهت طرح در کارگروه تصمیم گیری برای آنها خبر داد و یادآورشد: ساختمانهای با ناایمنی بالا پلمپ خواهد شد و دستگاههای نظارتی و قضائی نیز جهت بررسی دقیق به کارگروه دعوت میشوند.
یک سال بعد یعنی خردادماه امسال، سرپرست وقت معاونت عمرانی استانداری مازندران با بیان اینکه حدود ۵۰۰ ساختمان اداری، آموزشی، تجاری و مسکونی ناایمن در مازندران شناسایی و ثبت شده است، گفت: بازدید از ساختمانهای دارای چک لیست توسط تیم فنی کمیته پایش انجام خواهد پذیرفت تا تمامی واحدهای ناایمن شناسایی و برای رفع خطر اقدام شود. احمد توکلی در کارگروه استانی پایش ایمنی ساختمانهای ناایمن، اظهار کرد: با توجه به تأکیدات قبلی برای اقدام لازم برای رفع خطر ساختمانهای ناایمن، این موضوع با سرعت و به درستی انجام نشد و ضرورت دارد تا شهرداران به عنوان متولی نگهداشت شهر، این موضوع را جدی بگیرند.
وی با بیان اینکه مدیرانی که در این ارتباط کوتاهی کنند به دلیل ترک فعل به هیأت تخلفات ارسال میشود، یادآورشد: پیادهروهایی که زیر ساختمانهای ناایمن قرار دارد با اولویتِ داربست بندی و ایمن سازی موقت برای جلوگیری از آوار شدن انجام پذیرد و در ادامه تکلیف آنها مشخص شوند.
توکلی از شناسایی سازههای ناایمن و حتی مناطقی که برای مردم ایمنی ندارند، خبر داد و تصریح کرد: ایمن سازی پلهای عابر پیاده با عمر بالا و تابلو و بیلبوردهای در حاشیه جادههای بین شهری و درون شهری نیز بررسی و ایمن سازی شوند.
وی اولویت کارگروه را شناسایی ساختمانهای نا ایمن و رفع مشکل آنها اعلام کرد و خاطرنشان کرد: بر شناسایی ساختمانهای ناایمن و تکمیل چک لیستهای پایش تاکید داریم و برای ایمن سازی ساختمانهای دولتی ناایمن، امسال اعتبارات اختصاص مییابد.
سرپرست معاونت عمرانی استانداری مازندران با بیان اینکه حدود ۵۰۰ ساختمان اداری، آموزشی، تجاری و مسکونی ناایمن در مازندران شناسایی و ثبت شده است، گفت: بازدید از ساختمانهای دارای چک لیست توسط تیم فنی کمیته پایش انجام خواهد پذیرفت تا تمامی واحدهای نا ایمنی شناسایی و برای رفع خطر اقدام شود.
رعایت استانداردها و مقررات ساختمانی در صنعت ساخت و ساز، از موارد مهم و الزامی در این صنعت است. ایمنی، دوام و کیفیت کلی یک ساختمان به طور قابل توجهی بستگی به رعایت قوانین و پروتکلهای مطابق با آنها دارد.
استانداردها و مقررات ساختمانی به عنوان یک چارچوب، به منظور اطمینان از اینکه پروژههای ساختمانی از امنیت، عملکرد و پایداری مناسب برخورداری هستند، بسیار اهمیت دارند. آنها مجموعهای از راهنماییها و شیوهنامههایی هستند که معماران، مهندسان و پیمانکاران باید آنها را دنبال کرده تا تضمین نمایند که ساختمانها در جنبههای سازگاری سازهای قوی میباشند.
زمانی که به ساختمانسازی میپردازیم، توجه به استانداردها و مقررات ساختمانی از اهمیت بینظیری برخوردار است. استانداردها و مقررات ساختمانی از اهمیت بالایی برای ایجاد سازههای ایمن، دوامپذیر و پایدار برخوردارند که به حفظ جان افرادی که از آنها استفاده میکنند، کمک مینمایند. باید این ایمنی و دوام پذیری جان و مال افراد ساکن در آنها را تضمین کند. هدف اصلی استفاده از استانداردهای صنعت ساختمان، افزایش ایمنی، کارایی و پایداری ساختمانها است. این استانداردها شامل موضوعاتی مانند طراحی سازه، مصالح ساختمانی، ایمنی در برابر آتش، انرژی، صدا و شوک، حرکت زلزله، مکانیک خاک و زیست محیطی هستند.
اجرا یکی از مهمترین عوامل موثر در رعایت اصول و قوانین ساخت و ساز است. متاسفانه با وجود قوانین متعدد در حال حاضر متولیان اجرا افراد متخصص و حرفهای نیستند و راههایی برای دور زدن قانون پیدا شده و این موضوع یکی از عواملی است که مستقیم بر روی رعایت اصول فنی و مهندسی در ساخت و ساز موثر است و مشکلات بعدی را در پی خواهد داشت.
یکی دیگر از مواردی که نشان دهنده رعایت اصول فنی و مهندسی در ساخت و ساز است، استفاده درست از مصالح با کیفیت و مرغوب است که بخشی از آن به بخشهای بالادستی و ارگانهای ناظر بر کیفیت ساخت و ساز مربوط میشود.
بسیاری از مالکین یا سازندگان ساختمان برای کنترل هزینههای ساخت از کیفیت مصالح و ایمنی ساختمان در اصطلاح میزنند تا قیمت تمام شده پایینتری برای ساخت و ساز خود به ارمغان بیاورند، غافل از اینکه این موضوع در نهایت به ضرر مالک خواهد بود. رعایت اصول فنی و مهندسی در ساخت و ساز به یک فرهنگ عمومی باید تبدیل شود و فرهنگسازی نقش مهمی در رعایت این اصول دارد.
- نویسنده : مائده مطهری زاده
