در میان شرکای بالقوه و بالفعل اروپایی، ایتالیا به واسطه شباهت‌های اقلیمی با حوضه مدیترانه، دارا بودن پیشرفته‌ترین فناوری‌های باغداری، گلخانه‌ای و صنایع تبدیلی، بهترین مکمل برای بوم‌سازگان کشاورزی شمال کشور محسوب می‌شود. بررسی این مناسبات نشان می‌دهد تعامل هدفمند مازندران و ایتالیا می‌تواند تحولی ساختاری در زنجیره ارزش زراعی و باغی استان رقم بزند.
همکاری‌های کشاورزی میان مازندران و طرف‌های تجاری- فنی ایتالیایی در سال‌های اخیر بر چند سرفصل اساسی متمرکز بوده است. یکی از ملموس‌ترین وجوه این همکاری، واردات پایه‌های رویشی پیوندی و اصلاح‌شده مرکبات، کیوی و درختان میوه است. ایتالیا در حوزه باغبانی پایدار پیشگام بوده و با تکیه بر این دانش، باغ‌های مازندران می‌توانند از الگوهای سنتی و کم‌تراکم به سمت باغ‌های متراکم با مصرف آب کمتر و مقاومت بالاتر در برابر آفات و سرمازدگی حرکت کنند.
کشاورزی برنج در مازندران به شدت نیازمند کاهش مشقت کار، کاهش هزینه‌های کارگری و مدیریت دقیق آب است. ماشین‌آلات ایتالیایی در حوزه نشاکاری مکانیزه، کمباین‌های مخصوص شالیزار و به‌ویژه تجهیزات خشک‌کن و بوجاری برنج، در مقایسه با نمونه‌های سنتی افت دانه را در زمان تبدیل شلتوک به برنج سفید به شکل چشمگیری کاهش می‌دهند.
ارتقاء صنایع تبدیلی، فرآوری و زنجیره پس از برداشت
پاشنه آشیل کشاورزی مازندران، افت کیفیت و هدررفت بالای مرکبات و محصولات تره‌بار پس از برداشت است. همکاری با برندهای صنعتی ایتالیا در خطوط سورتینگ نوری، بسته‌بندی اتمسفر اصلاح‌شده، ساخت انبارهای کنترل اتمسفر و خطوط کنسانتره و اسانس‌گیری، زمینه را برای کاهش ضایعات تا ۳۰ درصد فراهم می‌سازد.
همکاری سازمان‌یافته با ایتالیا برای استانی که سهم عمده‌ای در تولید برنج، مرکبات و خاویار کشور دارد، منافع مستقیم و ملموسی به همراه دارد. جهش در صادرات غیرنفتی و تسخیر بازارهای اوراسیا مازندران را از نظر اقتصادی و ایجاد اشتغال پایدار ارتقاء می‌دهد.
محصولی که با استانداردهای کنترل کیفی، باقی‌مانده سموم مجاز و بسته‌بندی مدرن ایتالیایی عمل‌آوری شود، راه هموارتری برای صادرات پایدار به بازارهای سخت‌گیر روسیه، آسیای میانه و حتی کشورهای حاشیه خلیج فارس دارد. این امر تراز تجاری مازندران را تقویت می‌کند. ایتالیا دهه‌هاست که با چالش مدیریت آب در دشت‌های کشاورزی روبه‌رو بوده و پیشرفته‌ترین سیستم‌های آبیاری تحت‌فشار و هوشمند را توسعه داده است. پیاده‌سازی این سیستم‌ها در شالیزارها و باغات مازندران، ضامن پایداری منابع زیرزمینی و حفظ اکوسیستم استان است.
منطقه غرب مازندران قطب تولید گل و گیاه کشور است. مشارکت با مراکز تحقیقاتی ایتالیا در زمینه ارقام گل‌های زینتی، نهال‌های اصلاح‌شده و صادرات گل شاخه‌بریده، می‌تواند سهم این بخش را از تجارت چندمیلیارد دلاری منطقه افزایش دهد.
چالش‌ها و الزامات تحقق این پیوند
هرچند ظرفیت‌های فنی این همکاری بسیار گسترده است، اما تبدیل این تفاهمات به قراردادهای پایدار و سودآور نیازمند رفع چند گلوگاه کلیدی است. وجود موانع بانکی بین‌المللی یکی از موانع اصلی در واردات خطوط تولید سنگین است که بهره‌گیری از کانال‌های تهاتری یا سرمایه‌گذاری مشترک را ضروری می‌سازد. هرگونه توافق با شرکت‌های ایتالیایی باید پیوست بومی‌سازی و آموزش فنی مهندسان و کشاورزان بومی مازندران را داشته باشد تا وابستگی مستمر به قطعات و خدمات فنی خارجی شکل نگیرد. اتاق‌های بازرگانی مازندران و استان‌های صنعتی – کشاورزی ایتالیا باید از طریق برگزاری نمایشگاه‌های تخصصی و اعزام هیئت‌های کارشناسی، ارتباط مستقیم تولیدکننده مازندرانی با زنجیره توزیع بین‌المللی را تثبیت کنند.
همکاری کشاورزی مازندران و ایتالیا نه یک همکاری تجاری زودگذر، بلکه فرصتی زیرساختی برای ارتقای راندمان، کاهش ضایعات و تبدیل کشاورزی معیشتی شمال کشور به یک پیشران صنعتی، مدرن و ارزآور است؛ مسیری که با مدیریت هوشمندانه و تکیه بر ظرفیت‌های داخلی، اقتصاد مازندران را به سطح استانداردهای جهانی ارتقا خواهد داد.
همکاری با ایتالیا فرصتی برای ارتقای بهره‌وری در تولید
اسدالله تیموری‌یانسری در نشست با هیئت کشاورزی ایتالیا اظهار کرد: این نشست در راستای اقدامات انجام‌شده برای توسعه همکاری‌های بین‌المللی و با هدف بهره‌گیری از ظرفیت‌های دانش‌بنیان در بخش کشاورزی برگزار شد.
وی با اشاره به ظرفیت‌های گسترده مازندران در بخش کشاورزی افزود: تولید برنج، مرکبات، گل و گیاهان زینتی و محصولات گلخانه‌ای، زمینه مناسبی برای توسعه همکاری‌های تخصصی و تجاری با کشورهای صاحب فناوری فراهم کرده است. رئیس سازمان جهاد کشاورزی مازندران ادامه داد: در این نشست موضوع تبادل فناوری‌های نوین، توسعه صادرات محصولات کشاورزی و تقویت زیرساخت‌های تولید مورد بررسی قرار گرفت و دو طرف بر انتقال دانش فنی در حوزه آبیاری تحت فشار، مکانیزاسیون، تولید بذور گواهی‌شده و صنایع تبدیلی و تکمیلی تأکید کردند. تیموری‌یانسری از تشکیل کارگروه‌های تخصصی مشترک با طرف ایتالیایی خبر داد و گفت: این کارگروه‌ها مأموریت خواهند داشت برنامه اجرایی همکاری‌ها را تدوین کنند و راهکارهای ایجاد زنجیره‌های ارزش پایدار در بخش کشاورزی را مورد بررسی قرار دهند.
وی همکاری با ایتالیا را فرصتی برای ارتقای بهره‌وری در تولید دانست و افزود: استفاده از ظرفیت‌های فنی و فناوری‌های نوین می‌تواند به کاهش ضایعات، ارتقای کیفیت محصولات و افزایش ارزش افزوده بخش کشاورزی کمک کند. رئیس سازمان جهاد کشاورزی مازندران همچنین گفت: توسعه همکاری‌های بین‌المللی در حوزه کشاورزی می‌تواند زمینه‌ساز تقویت اشتغال روستایی و افزایش بهره‌وری اقتصادی در مناطق روستایی شود.
وی با اشاره به برنامه‌ریزی برای نهایی‌سازی توافقات، خاطرنشان کرد: تفاهم‌نامه‌های عملیاتی میان دو طرف در کوتاه‌ترین زمان ممکن پیگیری و نهایی خواهد شد.
