مائده مطهری زاده
گویی مصائب پرندگان مهاجر در مازندران تمامی ندارد و این بار، بعد از تعطیل شدنِ بازار یا بهتر است بگوییم کشتارگاه پرندگان مهاجر در فریدونکنار، بازار مهاجرکُشی توسط سگهای ولگرد در تالابها داغِ داغ است!
آنگاه که فعالان و کارشناسان حیات وحش و محیط زیست، گلوی خود را پاره میکردند و از خطرِ افزایشِ نجومیِ سگهای ولگرد در کوچهها و خیابانهای شهرها و روستاها و البته در تمامی عرصههای محیط زیست، ناله سر میدادند، چنین روزهای غمباری را میدیدند که حالا سگهای ولگرد، چنان زیاد شدهاند که علاوه بر تهدیدِ جانِ انسانها و دیگر وحوش در عرصههای شهری و طبیعی، امروز بلای جانِ پرندههای بی نوای مهاجر نیز شدهاند. حالا همانها که با ژستِ حیوان دوستی (سگ دوستی) از غذادهی به این حیوانات، داد سخن میدادند و خود را کاسه داغتر از آشِ حیات وحش میدانستند، کجایند تا این فضاحتِ جدید را تحویل بگیرند؟!
تعداد سگهای ولگردی که از شهرها خارج شده و وارد مناطق آزاد محیط زیست میشوند و به دنبال غذا هستند، روز به روز افزایش پیدا میکند. سگهای ولگرد و بدون صاحب در شالیزارهای مازندران نیز بلای جان حیوانات محلی و محیط زیست شدهاند؛ خواه پرنده مهاجر باشد، خواه پرندگان اهلی، چه در خشکی چه در آب مورد حمله این حیوانات گرسنه قرار میگیرند. عدم ساماندهی سگهای ولگرد محیط زیست را به مخاطره انداخته است؛ چرا که یکی از این خطرات همسُفرگی آنها با گرگ و روباه و افزایش گونه گرگهاست و از آن مهمتر خطر انتقال بیماریهای مشترک میان حیوانات است. در حال حاضر نگرانی زیادی هم در رابطه با افزایش هاری وجود دارد. سازمان حفاظت از محیط زیست، شهرداریها را مسئول جمعآوری سگهای ولگرد میداند و اعتقاد دارد اگر شهرداریها درباره جمع آوری و ساماندهی و تغذیه سگهای ولگرد چارهاندیشی نکنند، آنها به آفت مناطق حفاظت شده تبدیل میشوند. این روزها مهمانان مهاجر با یک پدیده جدیدی از تهدید به نام سگهای ولگرد روبرو شدند که امنیت این پرندگان به خصوص قوهای فریاد کش را به خطر انداخته است. سگهای بلاصاحب به صورت تکی یا گروهی در کنار زیستگاههای این پرندگان حضور یافته و زندگی عادی این حیوانات را با خطر مواجه کردند.
بازنشر خبر مزاحمت این سگها در فضای مجازی در حالی دست به دست میشود که این اخبار علاقهمندان به این پرندگان مهاجر و محیط زیست را نگران کرده است.
هرچند هنوز آمار یا خبر رسمی از تلفات پرندگان مهاجر به خصوص قوهای فریاد کش به واسطه حمله این سگها منتشر نشد اما حضور و ایجاد مزاحت و تهدید امنیت این پرندگان مهاجر از سوی مسوولان محلی تایید شده است. سگهای ولگرد شاید نتوانند در تالاب سرخرود این قوها را شکار کنند اما مزاحمت آنها سبب میشود این قوها از منطقه امن زیستگاه خود به روستاهای پرخطر اطراف به پرواز درآیند. کارشناسان محیط زیست دور دور این سگها در اطراف زیستگاههای این قوها در محمود آباد را که البته در شهرهای دیگر هم مصداق دارد شلیک به امنیت این پرندگان میدانند. با توجه به اینکه قوها در سطح پایین پرواز میکنند جابجایی آنها به روستاهای اطراف یک تهدید جدی برای این قوها محسوب خواهد شد.
مسوولان شهرستان محمود آباد برخورد با این سگهای ولگرد را یک ضرورت فوری میدانند که باید با عزم و تصممیم ملی حل شود. این مسوولان بر این باورند جمعآوری سگهای ولگرد به یک دغدغه روزانه تبدیل شده است و در هر هفته در جلسههای مختلف تاکید میشود. هرچند در محدوده اطراف محمودآباد یک مکانی برای جمعآوری و نگهداری این سگهای بلاصاحب فعال شد، اما جابجایی این سگها از شهری به شهر دیگر این مشکل را استمرار بخشید.
تهدید سگهای بلاصاحب که فقط مختص مازندران و شهرستان محمود آباد نیست و دور دور این سگها در تمام استانها به شکلهای متفاوت گزارش میشود.
حضور گله ای این سگها در مناطق مختلف محمود آباد که در نیمههای شب مشاهده میشود نشان از آن دارد که این سگها از شهرهای مختلف یا حتی از استانهای همجوار در این شهر یا شهرهای دیگر رهاسازی میشود.
کارشناسان بر این باور هستند برای جمع آوری این سگها در محدوده زیستگاههای پرندگان مهاجر باید فکر اساسی شود در غیر این صورت آسایش و سلامت این پرندگان به خصوص قوهای فریاد کش در خطر جدی قرار دارد. مردم و محیط بانان تلاش میکنند تا این سگها را از اطراف این پرندگان مهاجر دور کنند اما این تهدید در صورت استمرار میتواند به چالش اساسی برای این پرندگان مهاجر در مازندران تبدیل شود.
میزبانی مازندران از پرندههای مهاجر که در سال جاری از ۱۶ شهریور با فرود اولین گونه از پرندههای مهاجر در تالاب میانکاله و آببندانهای مازندران آغاز شد، با سرد شدن هوا تعداد زیادی از این پرندگان مهاجر موفق شدند به سلامت خود را از مناطق شمالی دریای خزر به زیستگاههای جنوب بزرگترین دریاچه جهان در مازندران برسانند. فرود پرندگان مهاجر به مازندران تا اوایل بهمن ماه تکمیل خواهد شد، مسوولان امر اعلام کردند تا یک ماه دیگر تمامی این پرندگان که قصد سفر به استان را داشته باشند خود را به زیستگاههای زمستان گذر خواهند رساند. سیلابهای پی در پی که در غرب، شرق و مرکز مازندران در یک ماه اخیر به وقوع پیوست، آببندانها، تالابها و دشتهای مازندران را سیراب کرد و با توجه به تغذیه مناسب این زیستگاهها سال خوبی در انتظار این مسافران است. هرچند سرشماری پرندگان مهاجر طبق یک تقویم جهانی اواسط دی ماه انجام میشود، اما برآوردهای مسوولان و کارشناسان امر آن است حضور پرندگان مهاجر به خصوص قوها در سال جاری بیشتر از سالهای چند سال گذشته است. حجم ترافیک پرندگان مهاجر به مازندران بستگی به شدت سرما این مهمانها در زیستگاه شمالی آنها دارد که هر چه در آن مکان سرما بیشتر شود سرعت کوچ این پرندگان به جنوب دریای خزر بیشتر میشود. بنا بر آمار اداره حیات وحش محیط زیست مازندران نزدیک به ۱۰۰ گونه از پرندگان مهاجر بومی و غیربومی به تالابها و آبگیرهای این استان کوچ زمستانی دارند.
دور دور سگها اطراف تالاب
رئیس اداره محیط زیست شهرستان محمودآباد بیان داشت: پرسه سگهای ولگرد در اطراف تالاب سرخرود امنیت این پرندگان مهاجر را به خطر انداخته است.
قهرمان اسماعیلی اظهار داشت: هرچند تاکنون این سگها به قوهای تالاب سرخ رود آسیبی نرساندند اما ایجاد رعب و وحشت سبب پرواز این قوها به مناطق پرخطر روستایی خواهد شد.
وی با بیان این مطلب که قوها برای زمستان گذرانی نیازمند محیطی امن هستند، بیان داشت: سگهای ولگرد به عنوان یک تهدید جدی برای مناطق امن قوها است. اسماعیلی ادامه داد: سگهای ولگرد سبب میشود که این قوها در ارتفاع پایین به روستاهای همجوار پرواز کنند که این امر برای این پرنده مهاجر خطرآفرین است.
وی با ذکر این مطلب که محیطبانها با کمک مردم این سگها را از محدوده تالاب دور میکنند افزود: برای حل این مشکل باید چاره اساسی اندیشیده شود.
این مقام مسوول تصریح کرد: با افزایش سرما در عرض های شمالی میزبان تعداد بیشتری از قوها و سایر پرندگان مهاجر در تالابهای مازندران خواهیم بود.
فرماندار محمودآباد بیان داشت: برای حل ریشهای موضوع سگهای بلاصاحب نیازمند یک اتفاق ملی هستیم و این مشکل شهرستانی حل نخواهد شد.
روح الله علیزاده اظهار داشت: یک مکانی در محدوده شهرستان محمودآباد در نظر گرفته شد و این سگهای بلاصاحب جمع آوری و به آن مکان منتقل خواهند شد.
وی ادامه داد: حضور گلهای سگهای بلاصاحب در یک منطقه شهری در نیمههای شب نشان از آن دارد که این سگها از شهرها و استانهای همجوار در این مناطق رهاسازی میشوند. وی با بیان این مطلب که رهاسازی سگهای بلاصاحب در مناطق مختلف شهری، روستایی یا جنگلی فقط مختص محمودآباد نیست بیان داشت: نگهداری این سگها اعم از غذا و مکان مناسب هزینههای سنگینی به همراه دارد.
این مقام مسوول تصریح کرد: تاکنون گزارشی از گزیدگی یا شکار این قوها توسط سگهای ولگرد گزارش نشد و همه تلاش ما آن است تا محیطی امن برای این پرندگان مهاجر به خصوص قوهای فریادکش فراهم کنیم.
شاید در نگاه شهروندان عادی غذارسانی به حیوانات و پرندگان کاری خیرخواهانه و انسانی به نظر برسد، اما در چشم کسانی که سالها در این حوزهها کار و مطالعه کردهاند موضوع به این سادگی نیست.
یکی از این افراد دکتر حسین آخانی، استاد دانشگاه تهران است. او که اخیرا سفری به فرانسه هم داشته، میگوید: «همین مدتی پیش من در فرانسه بودم و جریمه ۶۰ یورویی برای ریختن زباله غذایی تعیین کرده بودند و در سراسر شهر با تابلوهای ممنوع بودن غذا دادن به حیوانات مردم را منع میکردند. در اسپانیا تا ۵۰۰ یورو جریمه دارد.» او با بیان اینکه بعد از رواج پدیده سگ و گربه پروری، کبوتر بازی هم در شهر تهران شایع شده است، ادامه میدهد:«کفتر چاهی حکم موش در محیط شهری دارد و در غرب به آنها موش پرنده میگویند. برای نمونه ۸۰ کبوتر در سال یک تن یعنی ۱۰۰۰ کیلو فضولات تولید میکند. علاوه بر آن دهها بیماری خطرناک توسط آنها منتقل و براحتی ممکن است جان و سلامت مردم و بخصوص کودکان را تهدید کنند.» این استاد دانشگاه با بیان اینکه بهتآور است که خود شهرداری تهران در ابتدای گیشا با ساخت نمادی بستر کفتر بازی را فراهم کرده است، میگوید: «در محله ما در ابتدا تعداد این کبوترها چند ده عدد بود، ولی الان به صدها رسیدهاند و فضولات آنها درست در جایی که پر مغازه اغذیه و میوه فروشی و نانوایی است، وارد مواد غذایی و زندگی مردمی میشود که در آن اطراف زندگی میکنند. من نمیتوانم درک کنم که چگونه مدیریت شهری خودش را به خواب زده است.» آخانی ادامه میدهد: «من نمیتوانم درک کنم نظامی که مرتب بر طبل تهدید نسلی و افزایش جمعیت میکوبد چرا نمیتواند بساط گربه بازی را جمع کند که یکی از کمترین خطرات انگل آن نازایی و سقط جنین است.» کارشناسان و دلسوزان حیات وحش معتقدند دوستدار واقعی حیوانات به سگ و گربه غذارسانی نمیکنند، چون این غذارسانی سببساز تکثیر آنها شده و بعد این حیوانات قرار است در سرما و گرما رها و سرگردان شوند، کسی که دوستدار حیوانات است میتواند سرپرستی یک سگ یا گربه را قبول کند، شاید برخی این روش را هم دوست نداشته باشند، چون معتقدند این روش هم به نوعی آزار حیوان است و با آن یک تجارت راه افتاده است، اما این اقدام بهتر از غذارسانی است.
