بر اساس پایش جدید محیط زیست مازندران، ورود نخستین گروه پرندگان مهاجر به پناهگاه حیات وحش میانکاله در ساعات اخیر ثبت شد. این پناهگاه یکی از مهمترین زیستگاههای پرندگان مهاجر در شمال ایران است و هر ساله پذیرای هزاران پرنده از گونههای مختلف میباشد.
در این مرحله، گونههایی از جمله اردک، فلامینگو و چنگر وارد تالاب شدهاند و پیشبینی میشود اوج حضور پرندگان مهاجر در اواخر آذرماه باشد. تالاب میانکاله نه تنها از نظر تنوع زیستی اهمیت فراوانی دارد، بلکه مقصدی محبوب برای علاقهمندان به پرندهنگری و طبیعتگردی نیز به شمار میرود.
با ورود پرندگان مهاجر، فعالیتهای نظارتی برای حفاظت از این گونهها و حفظ زیستگاه طبیعی آنها افزایش یافته است تا محیط امنی برای ادامه مهاجرت و زندگی این پرندگان فراهم شود.
هر ساله از اواسط شهریور تا اواسط زمستان، تالاب و آببندانهای مازندران میزبان گونههای مختلف پرندگان از نقاط سردسیر کشورهای حاشیه دریای خزر است که به امید یافتن مکان گرم و غذا به این مقصد سفر میکنند.
بنا بر آمار اداره حیات وحش محیط زیست مازندران، بیش از ۷۰ گونه از پرندگان مهاجر بومی و غیربومی به تالابها و آبگیرهای استان کوچ زمستانی دارند.
اکوسیستمهای آبی غنی مازندران به دلیل بهرهمندی از شرایط مطلوب، هر ساله با فرا رسیدن فصل سرما، زیستگاهی امن و گسترده برای حضور و زمستانگذرانی پرندگان مهاجری است که پس از سپری کردن مسافتهای طولانی در این زیستگاهها فرود میآیند.
پرندگان مهاجر علاوه بر جذابیتی که از مبحث پرندهنگری ایجاد میکنند، در حقیقت راویان غنای زیستی منابع آبی هستند که در کنار این زیستگاهها آرام گرفته و پس از مدتی به مسیر خود ادامه میدهند.
غازها، فلامینگوها، آبچلیکها، باکلانها و حواصیلها از جمله پرندگان مهاجری هستند که برای در امان ماندن از سرمای فصول سرد سال به تالابها و آببندانهای مازندران میآیند و چند ماه را در این خطه سپری میکنند.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران گفت: پایش مهاجرت پرندگان در منطقه جنوبشرق دریای خزر گامی مهم در بررسی مسیرهای مهاجرت و وضعیت جمعیت این پرندگان بوده و اجرای آن در میانکاله اهمیت ویژهای دارد.
روحالله اسماعیلی افزود: طرح پایش پرندگان شکاری در گلوگاه و میانکاله نه تنها در زمینه حفاظت از پرندگان شکاری پیشگام است، بلکه با جمعآوری دادههای علمی، نقش مهمی در پایش وضعیت جمعیت این گونهها و ارائه راهکارهای حفاظتی ایفا میکند.
وی ادامه داد: این طرح با مشارکت کارشناسان و داوطلبان محیط زیست اجرا میشود و تلاش دارد تا اطلاعات دقیقی از جمعیت پرندگان شکاری در مسیرهای مهاجرت فراهم کند، به طوری که زمینه حفاظت بهتر این گونهها و مدیریت هوشمندانه زیستگاههای طبیعی آنها فراهم شود.
وقتی بخت با پرندگان مهاجر یار نیست
متاسفانه بخت با پرندگان مهاجر یار نبوده و همزمان با فرود آمدنشان در بهشت میانکاله، آتش به دامان هشت هکتار از این تالاب و ذخیرهگاه زیستکره افتاده است!
رییس ذخیرهگاه و پناهگاه حیاتوحش میانکاله از آتشسوزی در این پناهگاه جانوری و نابودی هشت هکتار از پوشش گیاهی منطقه خبر داد. علی اکبر فدایی افزود: در این آتشسوزی که دو روز قبل رخ داد، بخشی از درختچههای انار، سازیل و بوتههای تمشک از بین رفتند.
وی ادامه داد: بررسیهای اولیه نشان میدهد عامل آتشسوزی انسانی بوده و پیگیریهای حقوقی و قضایی برای شناسایی و برخورد با عامل یا عوامل آن در دستور کار قرار دارد.
رییس ذخیرهگاه و پناهگاه حیاتوحش میانکاله ضمن قدردانی از حضور سریع و تلاش مأموران یگان حفاظت در مهار حریق میانکاله اضافه کرد: بهعنوان ذخیرهگاه زیستکره ثبتشده در یونسکو و یکی از تالابهای مهم کنوانسیون رامسر، اهمیت جهانی دارد و حفاظت از آن مستلزم هوشیاری جوامع محلی و همکاری همهجانبه مردم و دستگاههای اجرایی است.
مبادا پرندگان مهاجر دیگر به تالاب نیایند!
پیشقراولان پرندگان مهاجر طبق سنت دیرینه هرساله از اواسط شهریور ماه در تالابها و آببندانهای مازندران برای زمستانگذرانی فرود میآیند. تالاب میانکاله با توجه به گستره پهناور و غنای زیستگاهی، سهم زیادی از میزبانی پرندگان مهاجر را بر عهده دارد.
آتشسوزیهای پیدرپی تالاب میانکاله که هر ساله در چند نوبت انجام میشوند، تهدیدی برای یکی از ارزشمندترین زیستگاه پرندگان مهاجری محسوب میشوند که از شمال دریای خزر برای بهرهمندی از ظرفیتهای این تالاب پرواز میکنند.
پسرویهای پیدرپی آب دریای خزر که زمینه کاهش حدود ۷۰ درصدی پرندگان مهاجر را فراهم کرده بود، این بار دوستداران حیات وحش را نگران کرده که آتشسوزیها بر شتاببخشی کاهش پرندگان مهاجر در تالاب میانکاله دامن بزند.
پرندگان مهاجر که در تالابها و آببندانهای این استان فرود میآیند، اراضی طبیعی اطراف تالابها محل مناسبی برای تغذیه آنها محسوب میشوند. این آتشسوزیها اگر ادامهدار باشند، تهدیدی برای زیستگاه و تغذیه پرندگان مهاجر خواهند بود.
زیستگاه مناسب، مهمترین عامل برای حضور پرندگان مهاجر در یک منطقه است و این پرندگان با طی مسافت حدود پنج هزار کیلومتری از شمال خزر برای یافتن زیستگاه مناسب به تالاب میانکاله پرواز میکنند.
پرندهشناسان بر این باورند که اگر زیستگاه پرندگان در میانکاله تغذیه مناسبی نداشته باشد، بدون تردید پرندگان تالاب را ترک کرده و در زیستگاه مناسبتری فرود خواهند آمد.
کارشناسان حیاتوحش تأکید دارند که هر عاملی که سبب آسیب به زیستگاه و محل تغذیه پرندگان مهاجر شود، زمینه ترک پرندگان مهاجر را فراهم میکند.
این پرندگان مهاجر که پنج هزار کیلومتر از سیبری و شمال خزر تا میانکاله و تالابهای جنوب خزر پرواز میکنند، در صورت تهدید زیستگاه، مسیر خود را تغییر خواهند داد.
پرندهشناسان با بیان این مطلب که آتشسوزی تهدیدی جدی برای زیستگاه و تغذیه پرندگان مهاجر است، تأکید دارند که تداوم و افزایش وسعت این آتشسوزی همانند پسروی آب خزر و خشکسالی، در کاهش تعداد پرندگان مهاجر اثرگذار خواهد بود.
هر چند گرمایش زمین و تغییرات اقلیمی در زمان کوچ پرندگان تغییراتی ایجاد کرده، اما این پرندگان دارای نظم و قاعده خاصی در مهاجرت هستند و زیستگاه مناسب و تغذیه از مهمترین اولویتهای آنها محسوب میشود.
صاحبنظران حیاتوحش تأکید دارند که بررسی دقیق علت این آتشسوزیها در میانکاله اهمیت ویژهای دارد و میتواند در حل این مشکل کمککننده باشد، هر چند در برخی مواقع شدت گرما سبب آتشسوزی میشود، اما دلایل دیگری نیز میتواند در این آتشسوزیها مؤثر باشد.
