همه ما به موزه آستان قدس رضوی یا موزه ملی ایران رفتهایم و بخشی از این گنجینهها را که از نیاکان ما به ما رسیده است، را دیدهایم. همه این آثار برای خود شناسه و کد دارند و بهصورت دورهای مورد نظارت دقیق کارشناسان این موزهها قرار میگیرند و در نهایت نیز قرار است برای نسلهای آینده در چند صد سال و چند هزار سال آینده نیز نگهداری شوند. فرهنگِ نگهداری و صیانت از این گنجینهها، اختصاص به کشور ما ندارد و در همه کشورها چنین مکانهایی تعبیه شده است تا از گنجینه ملی مراقبت شود.
جای تأسف است که در فرهنگ سنتی ما به این اقلام «گنج» گفته میشد و افرادی نیز همواره به دنبال جستوجوی آن اطراف برخی مکانهای تاریخی یا امامزادهها را شخم میزنند تا یکشبه میلیاردر شوند و اتفاقاً چون در استانهای شمالی، تعداد امامزادگان زیاد است تمایل به جستوجوی گنج هم در مازندران و گیلان بالا است چون به درست یا به غلط تصورِ غالب بر این است که گذشتگان گنجهای خود را در حوالی امامزادگان و مکانهای خاص دفن میکردند. روز گذشته رییس پلیس پیشگیری فرماندهی انتظامی گیلان از دستگیری ۱۶۰ نفر توسط یگان حفاظت ادارهکل میراث فرهنگی طی هفت ماهه امسال در این استان خبر داد. «سرهنگ محمد حجتی» در همین زمینه گفت: حفظ حقوق عامه، خدمترسانی و توزیع عادلانه ثروت ملی مستلزم نگهداری صحیح و صیانت آن در تمامی عرصه هاست.
وی در تشریح اقدامات یگان حفاظت ادارهکل میراث فرهنگی در هفت ماهه امسال ضمن اشاره به کشف ۱۶ مورد حفاری غیرمجاز گفت: در این راستا تعداد ۶۸ دستگاه فلزیاب کشف شد و در این راستا ۵۴ فقره پرونده تشکیل و به مرجع قضایی ارسال شد. کسی آماری از نتیجه این حفاریها ندارد و ما هم نمیدانیم که چه تعداد افرادی از این حفاریها به گنج رسیدند اما لازم است بر دو نکته تأکید کنیم؛ نخست اینکه برای مقابله با این نگرش نادرست، نیاز به کار فرهنگی داریم و هم در سطح جامعه و هم در مدارس باید اطلاعرسانی صورت گیرد که حفاری با چنین هدفی، از منظر قانونی جرم است و هر کس که دست به این گونه اقدامات بزند، از نظر قانون مجرم است و در صورت کشیده شدن پایش به محکمه قضایی، هم به جریمه مالی سنگین محکوم میشود و هم حبس. رسانهها و همچنین رسانه ملی و مدارس در این فرهنگسازی سهم بسیاری دارند و باید همت خود را در این مسیر به کار ببندند. برخی افراد به اشتباه بر این باور هستند که هر کس چنین گنجینهای بیابد، صاحب آن است در حالیکه مالک و صاحب چنین گنجینهای، همه مردم کشور و محل نگهداری آن نیز موزههای تحت نظارت ادارهکل میراث فرهنگی است.
نکته دوم خطاب به مدیران، نمایندگان و بانیان وضع موجود است و آن اینکه شرایط ناگوار اقتصادی و معیشت دشوار مردم در تشویق برخی به انجام چنین اقداماتی نقش دارد. شهروندان بهویژه جوانانی که با مشکلات مالی دست به گریبان هستند و نمیتوانند آینده خود را بسازند، ناچار مسیرهایی را انتخاب میکنند تا یک شبه پولدار شوند و قاچاق مواد مخدر و همچنین رفتن به دنبال گنج از این موارد است. به عبارت روشن، تا روزی که اوضاع اقتصادی و معیشت مردم چنین باشد، نمیتوان جلوی جوانان را گرفت که دست از این کار بردارند و چه بسا، مجازات هم چندان بازدارنده نباشد.
