مائده مطهری زاده

معضل زباله در مازندران از جمله معضلاتِ تاریخی این دیار است که به لطایف‌الحیل و یا حتی تعیین طرح‌های ضرب العجل نیز نتوانستیم بر آن فائق بیاییم!
زباله‌سوزها که سالها پیش با طمطراق بسیار در شرق و غرب و مرکز استان کلنگ‌شان زده شد، شمعِ جان‌شان در آرزویِ بهره‌برداری می‌سوزد و در همین اثنا، توده‌های متعفن زباله در جای جایِ این استان سرسبز، همچنان جولان می‌دهد و هر بار با بلند شدن فریاد مردمِ مجاور کوهِ زباله، از این سو به آن سو جابجا می‌شود.
همین چند روز پیش فرماندار مرکز استان برای چندمین بار در طول هفته‌های گذشته از وقفه‌ای که در برداشتنِ گامِ نهاییِ اجرایی شدنِ زباله سوز ساری ایجاد شده است گلایه کرد و گفت: از روند تکمیل این طرح مهم ملی به عنوان بخشی از مصوبات سفر رییس جمهور شهید به مازندران، به هیچ عنوان رضایت نداریم.
محمدعلی نوبخت در گفت‌و‌گو با خبرنگاران، میانگین پیشرفت فیزیکی نیروگاه زباله‌ سوز ساری را در بخش ابنیه ۹۷ و در بخش تجهیزات نیز ۸۶ درصد اعلام کرد و با بیان اینکه پیمانکاران این طرح به میزان کارهایی که تاکنون انجام داده‌اند، پول خود را دریافت کرده‌اند، اظهار کرد: دستگاه‌های نظارتی استان باید با ورود به این بخش و رفع مشکلات فراروی، روند تکمیل این طرح را تسریع کنند. نیروگاه زباله‌سوز ساری از جمله مصوبات دور اول سفر رئیس جمهور شهید به مازندران از مهم‌ترین طرح‌ها در مدیریت پسماند و مقابله با چالش‌های زیست محیطی در این خطه شمالی کشور است.
عملیات ساخت نیروگاه ۴۵۰ تُنی زباله سوز ساری با این امید که بار گزاف چندین دهه‌ای حمل زباله‌های مرکز استان مازندران به دیگر مناطق و همچنین مشکلات زیست محیطی این استان برداشته شود، در سال ۱۳۸۸ آغاز شد. فرماندار ساری در ادامه، اعتبار مورد نیاز برای تکمیل طرح نیروگاه زباله سوز ساری را، ۲ هزار و ۴۰۰ میلیارد ریال ذکر کرد و افزود: این میزان اعتبار با دستور رئیس جمهور شهید در راستای موافقت‌نامه کمک به ساماندهی مدیریت پسماند و تکمیل نیروگاه زباله سوز ساری پیش‌بینی شده بود.

ماموریت حلِ معضل زباله روی دوشِ دانش بنیان‌ها
اما در میانِ این حجم از ناامیدی، برای پاک کردنِ دامانِ مازندران از لوثِ وجودِ زباله‌های بدبو، یکی از امیدها، شرکت‌های دانش بنیان هستند.
روز گذشته کریم سلیمانی، رییس پارک علم و فناوری مازندران با اشاره به وجودِ ۳۵۰ شرکت دانش بنیان و فناور در پارک علم و فناوری مازندران و با بیان اینکه یکی از ماموریت‌های وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، به این پارک، بهره‌گیری از شرکت‌های دانش بنیان در حوزه دریامحور است، اظهار کرد: با بهره‌گیری از توان شرکت‌های دانش‌بنیان می‌توان بخش قابل توجهی از معضل زباله در این استان را حل کرد. اما این سخنِ کریم سلیمانی برای حلِ معضلِ زباله توسط دانش بنیان‌ها سخنِ تازه‌ای نیست. علی معتمدزادگان، رییسِ سابق ِ پارک علم و فناوری مازندران هم شهریورماه سال ۱۴۰۰، گفت: شرکت‌های دانش بنیان خوبی در حوزه فرآوری و… در کشور داریم که می‌توانند دغدغه‌های موجود در حوزه پسماند را کاهش دهند. دکتر معتمدزادگان به مشکلات پسماند در استان مازندران اشاره کرد و افزود: مشکل زباله در مازندران به دلیل شکنندگی و حساسیت‌های محیط زیستی و همچنین گردشگر پذیر بودن همواره یکی از مهمترین دغدغه مردم استان و دوستداران محیط زیست بوده است و برخی از این مشکلات نیز جنبه‌های بین‌المللی دارد. وی افزود: طی ۶ سال (۹۴ تا ۱۴۰۰) چندین بار برای حل مشکلات پسماند مازندران ورود پیدا کردیم اما تعدد افراد تصمیم گیرنده، ذائقه‌های مختلف و ایجاد بار مالی و نیز منافع مالی، مانع کاهش پسماند و حل این معضل در مازندران شده است و در این میان نیز پسماند برای برخی افراد، سود سالیانه به همراه دارد، اما هر تکنولوژی که داشته باشیم، دولت‌ها باید در این حوزه ورود پیدا کنند. رئیس پارک علم و فناوری استان مازندران، عوامل اصلي تخريب محيط زيست مازندران را ازدياد مکان‌هاي تلنبار پسماند و پراکندگي آن‌ها، کارايي ناکافي عناصر موظف مثل کاهش از مبدا و پردازش، انتشار شيرابه به محيط و کمبود فضا براي يافتن مکان مناسب به منظور دفن بهداشتي پسماند اعلام کرد. معتمدزادگان در ادامه با اشاره به اینکه با توسعه حوزه شهری، پسماندهای شهری، خانگی و صنعتی به رودخانه‌ها هدایت شدند و متاسفانه وارد دریای خزر نیز شده است، گفت: پسماند وقتی به خطر می‌افتد که به آن بی‌توجهی شود. بنابراین این موضوع در اولویت کاری دولت‌ها قرار دارد و طبق قانون، شهرداری وظیفه دفن و بی‌خطر کردن زباله‌های عفونی را برعهده دارد.
بنابراین، بهتر است رییس فعلی پارک علم و فناوری مازندران، قبل از به خط کردنِ شرکت‌های دانش بنیان مرتبط با حوزه پسماند، این س

خنانِ علی معتمدزادگان را مدنظر قرار داده و ضمنِ توجه به موانع و مشکلات موجود، چاره‌ای فناورانه برای حلِ معضلِ زباله و پسماند در استان بیندیشد، چراکه گذشته، چراغِ راه آینده است. یک مصداق دیگر برای اینکه بگوییم حل فناورانه معضلِ پسماند در مازندران موضوعِ جدیدی نیست، مراسم بهره‌برداری از دستگاه تبدیل زباله به سوخت کمکی RDF در نیروگاه زباله‌سوز نوشهر در شهریورماه ۱۴۰۱ است.

گام‌های دانش بنیان برای بازیافت پسماند
شرکت‌های دانش‌بنیان و خلاق فعال در زمینه‌ پسماند تاکنون توانسته‌اند با ارائه راهکار جدید و تولید محصولات ایران ساخت در جهت مدیریت پسماند گام‌های مؤثری در کشور بردارند. مدیریت پسماند یکی از موضوعات محیط زیستی است که همواره چالش‌هایی در این زمینه وجود داشته است. بازیافت پسماند موضوعی بسیار حائز اهمیت و مدیریت صحیح آن بر سلامت کره‌ زمین بسیار مؤثر است. یکی از اصلی‌ترین اهداف بازیافت زباله، مربوط به حفظ منابع طبیعی در کره زمین است. جنگل‌ها و درختان، چشمه‌ها ورودها، دریاها و اقیانوس‌های بزرگ، بیابان‌های بسیار بزرگ جزو اصلی‌ترین منابع طبیعی کره زمین محسوب می‌شوند و آلودگی و از بین بردن این منابع موجب اتلاف آن‌ها شده و مشکلات بسیاری را برای بشر ایجاد می‌کند.
بازیافت پسماند موضوعی است که مورد توجه بسیاری از نهادها و سازمان‌های مختلف از جمله سازمان محیط‌زیست، سازمان شهرسازی، نهادها و مؤسسات آزاد فعال در حوزه محیط‌زیست و پاک‌سازی شهری قرار گرفته است. روش‌های مختلفی برای بازیافت زباله وجود دارد که شرکت‌های دانش‌بنیان و خلاق نیز با ارائه راهکار جدید و همچنین تولید محصولات ایران ساخت با ارزش‌افزوده بالا در حوزه کشاورزی و پسماند توانسته‌اند گام‌های مؤثری بردارند. در همین راستا اردیبهشت ماه امسال یک شرکت دانش‌بنیان ایرانی با تبدیل پسماندهای پلاستیکی غیرقابل بازیافت به سوخت جامد، به کمک رفع معضل پلاستیک‌های غیرقابل بازیافت آمد. در فرایند تبدیل این پسماندها به سوخت جامد، نه آب قابل توجهی مصرف شده و نه آلایندگی ایجاد می‌شود. معضل همیشگی پلاستیک‌های غیرقابل بازیافت هم چهره طبیعت را زشت می‌کند و هم تهدیدی برای طبیعت و حیوانات است که البته به یک معضل جهانی تبدیل شده است. سوخت‌های جامدی که از این محصول دانش‌بنیان خارج می‌شود قابلیت اشتعال چندبرابری سوخت‌های سنگین را دارد. سمیه شایسته‌پور؛ مدیرعامل این شرکت دانش‌بنیان گفت: ضایعات پلاستیکی بدون نیاز به تفکیک و سورت‌شدن، به صورت یکجا و همزمان به غیر از پلاستیک‌هایی که بازیافت می‌شوند را وارد این سیستم می‌کنیم و طی یک فرایند شیمیایی و دستگاهی، پیوندهای پلیمری تمامی پلاستیک‌های بازیافتی را شکسته و پلاستیک‌ها که به صورت یک ماده نفتی ناپایدار حرارتی است به یک ماده پایدار حرارتی تبدیل می‌کند. شایسته پور تأکید کرد: در این سیستم، مصرف آب بسیار پایینی داریم و آب مصرفی مجدد به سمت سیستم بازمی‌گردد. وی ادامه داد: در این سیستم هیچگونه آلایندگی زیست محیطی نداریم و پلاستیک‌های به صورت مستقیم به سوخت تبدیل می‌شوند. مدیرعامل این شرکت دانش‌بنیان با اشاره به مصارف این سوخت جامد تصریح کرد: مصارف خانگی برای کشورهای فاقد نفت و گاز، کوره‌های حرارتی و نیروگاه از جمله مصارف این سوخت جامد است. وی با اشاره به قابلیت اشتعال بالای این سوخت جامد گفت: ارزش حرارتی این سوخت جامد ۲ تا ۳ برابر ذغال سنگ و مازوت است. شایسته‌پور گفت: ایده اولیه این فناوری ۱۷ سال پیش کلید خورد و محصول نهایی آن تأییدیه جهانی را به همراه دارد. در سال ۲۰۱۹ این تکنولوژی را در آمریکا به ثبت جهانی رساندم و امتیاز علمی آن را دریافت کردم.