در دنیای پویای امروز، شاهد رشد نقش کلیدی زنان در کارآفرینی و توسعه پایدار چشمگیر کارآفرینی زنان در سراسر جهان هستیم. این پدیده نویدبخش، نه تنها تحولات اقتصادی عظیمی را به ارمغان می‌آورد، بلکه بستری برای ارتقای جایگاه اجتماعی زنان و دگرگونی ساختارهای سنتی جامعه فراهم می‌کند.

زنان کارآفرین یا کارآفرینی زنان به مشاغلی اطلاق می‌شود که تحت مالکیت و اداره زنان هستند. این مفهوم فراتر از مالکیت صرف است. این مفهوم شامل ایده‌های نوآورانه، ریسک‌پذیری و رهبری توسط زنان در بخش تجارت است. تاریخچه زنان در تجارت، بافته‌ای از انعطاف پذیری و نبوغ است. از بازرگانان اولیه تا صاحبان مشاغل دوران انقلاب صنعتی، زنان همیشه جزئی از تجارت بوده‌اند، اگرچه اغلب ناشناخته هستند. طبق آخرین داده‌ها، تقریباً یک سوم از کل سرمایه گذاری‌های تجاری در سراسر جهان متعلق به زنان است.

این آمار نشان دهنده افزایش چشمگیر کارآفرینی زنان در دهه‌های گذشته است.

چنین رشدی به ترکیبی از عوامل نسبت داده می‌شود: افزایش دسترسی زنان به آموزش، سیاست‌های حمایتی برای مشاغل تحت مالکیت زنان و تغییر جهانی در نگرش‌های اجتماعی نسبت به زنان در نقش‌های رهبری و تجاری. علی‌رغم این پیشرفت‌ها، درصد زنان کارآفرین هنوز به‌ طور گسترده ‌ای بر حسب منطقه و سطح توسعه اقتصادی متفاوت است.

 

اهمیت کارآفرینی زنان از جنبه‌های مختلف قابل بررسی است.

زنان کارآفرین با ایجاد کسب و کارهای جدید، به رونق اقتصادی و ایجاد اشتغال کمک می‌کنند. آنها با ایده‌ها و نوآوری‌های خود، بازار کار را پویا می‌کنند و به رشد و توسعه اقتصادی کشور کمک می‌کنند. کارآفرینی زنان، نقش مهمی در توانمندسازی زنان و ارتقای جایگاه آنها در جامعه دارد. زنانی که در عرصه کارآفرینی فعالیت می‌کنند، الگویی برای سایر زنان هستند و به آنها انگیزه می‌دهند تا در مسیر موفقیت گام بردارند.

زنان کارآفرین با ایده‌ها و خلاقیت‌های خود، می‌توانند به غنی‌سازی فرهنگ جامعه کمک کنند. آنها با ارائه محصولات و خدمات جدید، تنوع و پویایی را به جامعه تزریق می‌کنند.  کارآفرینی زنان، نقشی کلیدی در تحقق اهداف توسعه پایدار دارد. زنان کارآفرین با ایده‌ها و نوآوری‌های خود، می‌توانند به حل چالش‌های زیست‌محیطی و اجتماعی کمک کنند و به ساختن جهانی پایدارتر برای نسل‌های آینده کمک کنند. با وجود این اهمیت، زنان کارآفرین با چالش‌های متعددی روبرو هستند. متاسفانه، در بسیاری از جوامع، زنان کارآفرین با تبعیض جنسی مواجه هستند. آنها در دسترسی به منابع، تسهیلات و فرصت‌های برابر با مردان مشکل دارند. زنان کارآفرین اغلب در تامین منابع مالی برای راه‌اندازی و توسعه کسب و کار خود با مشکل مواجه هستند. آنها به سختی می‌توانند وام یا کمک‌های مالی دریافت کنند و از این رو، در مسیر پیشرفت خود با موانع متعددی روبرو می‌شوند.

زنان کارآفرین، به دلیل مسئولیت‌های خانوادگی که بر عهده دارند، اغلب در برقراری تعادل بین کار و زندگی با مشکل مواجه می‌شوند. این موضوع می‌تواند فشار زیادی به آنها وارد کند و بر سلامت و زندگی شخصی آنها تاثیر منفی بگذارد.

وی با اشاره به پرداخت تسهیلات به زنان کارآفرین در راستای اجرای عدالت اجتماعی، توسعه استان و ایجاد اشتغال گفت: در سال گذشته ۶ زن مازندرانی تسهیلاتی به ارزش ۷۰۰ میلیون تومان در حوزه میراث فرهنگی، ۱۳۰ نفر بیش از ۱۵ میلیارد تومان در بخش‌های کشاورزی و مشاغل خانگی از بهزیستی و ۴۷۰ نفر نیز تسهیلات اشتغال از کمیته امداد دریافت کردند. یکی دیگر از بانوان کارآفرین مازندرانی در حوزه تولید و صادرات پوشاک اظهار کرد: کارآفرینی فرآیند شکل‌گیری و اجرای ایده‌ها با هدف ایجاد یا توسعه کسب‌وکار جدید یا بهبود آن است، از این رو باید گفت زنان مازندرانی نقشی دیرینه و اثرگذار در حفظ و گسترش فرهنگ کارآفرینی بومی دارند. اکرم شربتداران یادآور شد: زنان مازندران با تکیه بر مهارت‌های سنتی مانند صنایع‌دستی، کشاورزی، محصولات محلی و کشاورزی روستایی نه‌تنها به اقتصاد خانواده کمک می‌کنند، بلکه الگوی غذایی ارائه می‌دهند و امروزه شاخص ارزش در جوامع محلی هستند. وی درباره چالش‌های کارآفرینی زنان مازندران گفت: کمبود و نبود سرمایه اولیه و دانش فنی، فقدان شبکه حمایتی اثرگذار در بازاریابی محصولات و نگاه سنتی به نقش زنان در برخی مناطق روستایی از چالش‌های مهم کارآفرینی زنان مازندران و نیازمند نگاه ویژه است. وی پیشنهاد داد: تشکیل شورای کارآفرینی زنان مازندران با مشارکت بخش خصوصی و دولتی، ایجاد پلتفرم آنلاین معرفی و فروش محصولات زنان در مازندران و اجرای برنامه‌های انگیزشی در مدارس و دانشگاه برای گسترش فرهنگ کارآفرینی بین دختران جوان می‌تواند راهبرد برون‌رفت از چالش‌های موجود باشد.
آینده کسب و کار زنان با توجه به رشد روز افزون مدیران زن و همچنین برداشته شدن شکاف‌های جنسیتی روشن به نظر می‌رسد.
فرصت‌های نوظهور برای بانوان کارآفرین، مانند فناوری، پایداری زیست محیطی و تجارت الکترونیکی باعث شده هر روز بر تعداد زنانی که کسب و کارهای خود را راه‌اندازی می‌کنند، افزوده شود.
پیشرفت زنان در کارآفرینی فقط یک پیروزی برای برابری جنسیتی نیست، بلکه یک محرک مهم برای رشد اقتصادی و نوآوری جهانی است. سفر آنها که با غلبه بر چالش‌‌های اجتماعی و فرهنگی، عبور از موانع مالی و تغییر شکل چشم ‌اندازهای قانونی و سیاسی همراه شده است، گواهی بر انعطاف‌پذیری و عزم راسخ است. با این حال، مسیر پیش رو همچنان پر از چالش است. نگرش‌های اجتماعی، دسترسی به بودجه، دسترسی محدود به منابع آموزشی و ایجاد تعادل در زندگی شخصی و حرفه‌ای تنها برخی از موانعی است که زنان هنوز با آن مواجه هستند.

با وجود این چالش‌ها، زنان کارآفرین در سراسر جهان در حال تلاش نقش کلیدی زنان در کارآفرینی و توسعه پایدار برای پیشرفت و موفقیت هستند. آنها با پشتکار، تلاش و خلاقیت خود، موانع را پشت سر می‌گذارند و به الگویی برای سایر زنان تبدیل می‌شوند. حمایت از زنان کارآفرین، یک سرمایه‌گذاری برای آینده است. با حمایت از زنان کارآفرین، می‌توانیم به رونق اقتصادی، ارتقای جایگاه زنان در جامعه و ساختن جهانی پایدارتر کمک کنیم. در این میان، زنان ایرانی نیز تلاش‌های بسیاری کرده‌اند تا جایگاه خود را به عنوان افرادی تاثیرگذار در جامعه تثبیت کنند. تلاش‌هایی که در پسِ انبوهی از موانع و مشکلات به ثمر نشسته است و امروز زنان مازندرانی نیز به تبعِ جامعه زنان کارآفرین ایران، شاهد شکوفایی و درخشش خود هستند. براساس آمار نیمی از جمعیت حدود سه میلیون و ۴۰۰ هزار نفری مازندران را زنان تشکیل می دهند، ‌ متوسط سهم مشارکت اقتصادی زنان در کشور ۱۴ درصد است اما این نرخ در مازندران ۱۸ درصد است. و نشان دهنده این است که زنان مازندران همپای مردان در کسب و کار حضور دارند. همچنین طبق آمار ۱۰ درصد بهره برداران در بخش کشاورزی مازندران، زنان هستند. نرخ بیکاری زنان در مازندران ۱۳.۲ درصد است که از متوسط حدود ۱۴ درصد کشور پایین تر نشان می دهد. طبق برسی های صورت گرفته پذیرش مردان مازندران نسبت به مشارکت کردن زنان در فعالیت اقتصادی از متوط آمار کشوری بالاتر است. زنان مازندران در کسب مدارج عالی نیز سرآمد هستند و این امر سبب شد تا میزان مشارکت اقتصادی و اجتماعی آنان بیش از پیش مورد توجه قرار بگیرد، طبق آمار سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان ۴۵ هزار نفر از کارکنان دولت در این خطه شمالی زنان هستند. ۵۶ درصد زنان کارمند در مازندران دارای مدرک لیسانس و بیش از چهار درصد فوق لیسانس و ۲ درصد دکتر دارند. از بین ۱۰ هزارو ۳۶۷ مدیر حرفه ای که در دستگاه های مختلف استان مازندران مشغولند، ۳۳ درصد آنان بانوان هستند. همچنین ۶۹ درصد داوطلبانی که طی سال گذشته در آزمون های استخدامی مازندران شرکت کردند، زنان بودند. همزمان با چهاردهم آبان ماه که در تقویم جمهوری اسلامی ایران به روز مازندران ناگذاری شده است همایش «نقش زنان مازندرانی در پاسداشت فرهنگ و کارآفرینی بومی» در ساری برگزار شد، همایشی که زنان کارآفرین ضمن اینکه نسبت به پررنگ شدن نقش شان در رونق اقتصادی استان و درآمد خانوار می‌بالیدند، بر لزوم اهتمام دولتمردان و مسوولان در حمایت از زنان کارآفرین تاکید کردند. یکی از بانوان کارآفرین که خود را مدیر عامل شرکت نواگستر و دبیر کارگروه سلامت انجمن زنان کارآفرین و عضو کارگروه اقتصاد فراگیر دفتر ایران اتحادیه زنان کارآفرین معرفی کرد، گفت: حوزه فعالیت من در سلامت ایمنی و نوآوری در محیط‌های درمانی با هدف ارتقای استانداردهای کنترل عفونت ایمنی بیمار و آموزش تخصصی در بیمارستانها است. مونا داوودی با بیان اینکه مسیر من مانند بسیاری از زنان کارآفرین با چالش آغاز شد اما باور داشتم که هر مانع می تواند پلی باشد برای ساختن راهی تازه در کنار فعالیت‌های حوزه سلامت، افزود: اولین مرکز رسمی آموزش غواصی SSI در شمال کشور با رویکرد آموزش ایمن امداد دریا و توانمندسازی نیروهای امدادی از جمله هلال احمر آتش نشانی و مدیریت بحران را راه اندازی کردم.
وی ادامه داد:‌ همچنین با افتخار اعلام می‌کنم که به عنوان نخستین بانوی خلبان هواپیمای فوق سبک در استان مازندران فعالیت دارم، برای من پرواز فقط شکافتن آسمان نبود؛ نمادی از عبور از مرزهای ذهنی از ترس‌ها و محدودیت‌ها و رسیدن به افق‌هایی تازه بوده است. معاون توسعه و برنامه‌ریزی فرماندار ساری در حوزه اشتغال و کارآفرینی زنان با تاکید بر لزوم توجه به همت زنان در اشتغال گفت: انتصابات بانوان در حوزه‌های مدیریتی نقطه عطفی‌ در رویکرد استاندار مازندران به شمار می‌آید که به توسعه نقش زنان کمک می‌کند. فرزانه قنبرزاده افزود: گام‌های اثرگذاری در کارآفرینی به‌ویژه در حوزه‌های تولید محصولات ارگانیک، توسعه پایدار و عدالت اجتماعی، اعطای تسهیلات در بخش مشاغل خانگی و برخی دیگر بخش‌ها برداشته شد که باید توسعه و رشد پیدا کند.

  • نویسنده :  مائده مطهری زاده