سرویس اجتماعی
نهم شهریورماه امسال بود که رئیس سازمان حفظ نباتات کشور در جلسه ارتقای سلامت محصول برنج با استفاده از روش مدیریت تلفیقی محصول (icm) در شالیزارهای مازندران اعلام کرد: بیشترین تعداد فروشگاه های سموم کشاورزی در مازندران فعال است و این تعداد قابل قبول نیست.
حسین رنجبر اقدم گفت: تولید محصول سالم یکی از اولویتها و اساسیترین هدف در وزارت جهاد کشاورزی است. وی ادامه داد: به دنبال این هستیم در محصولاتی که تولید میشوند ارتقا سلامت محصولات غذایی در اولویت باشد و مردم با خیال راحت از این محصولات استفاده کنند. رئیس سازمان حفظ نباتات کشور بیان کرد: ۶۰ درصد آفتکش هایی که در مازندران استفاده میشود در اراضی شالیزاری است که برخی از آن نیاز به استفاده در مزارع نیست. رنجبر اقدم اظهار کرد: مازندران استانی است که بیشترین تعداد فروشگاههای سم فروشی را دارد که این تعداد برای ما قابل قبول نیست چراکه تعدد فروشگاههای آفتکش سبب آلوده شدن محیط زیست برای تولید میشود.
وی ادامه داد: دانش استفاده از سم پاشی و آفتکش را در هشت شهرستان استان مازندران گسترش دادیم و کشاورزان از نزدیک شاهد استفاده از این دانش هستند.
رنجبر اقدم اظهار کرد: در صدد هستیم کاربرد استفاده از آفتکش را در سایر محصولات کشاورزی به حداقل ممکن و صرفاً در صورت نیاز برسانیم.
طبق آمار رسمی در حال حاضر یکهزارو ۱۲۲فروشگاه مجاز سموم کشاورزی در استان فعال است که این تعداد عامل فروش که هر یک با هدف فروش و رسیدن به منافع، بدون توجه به مسایل کارشناسی زمان و مقدار مصرف سموم، راهکارهای مقابله با انواع بیماری آفات را مطرح می کنند. این در حالی است که کشاورزی مازندران استخوان بندی اصلی امنیت غذایی کشور محسوب می شود و کاهش مصرف کودهای شیمیایی و سموم به سمت سالم سازی تولیدات و حرکت به سمت کشت ارگانیک باید مورد اهتمام قرار بگیرد.
درحال حاضر علاوه بر اینکه حدود نیمی از شالیکاران مازندران مشغول کشت دوم برنج و به نوعی در مقابله با نسل چهارم آفت کرم ساقه هستند و باغداران مرکبات نیز باید از میوه ها نسبت به مگس میوه مراقبت کنند، کشت پاییزه چهار محصول گندم، کلزا، جو و علوفه نیز شروع شده است، شرایطی که کشاورزان باید در از بین بردن علف های هرز و مبارزه با انواع بیماری ها و آفات از سموم استفاده کنند.
وضعیت نابسامانی در عرضه و مصرف سموم کشاورزی مازندران در حالی است که فعالیت در حوزه سم یک کار تخصصی بوده و در بسیاری از کشورها اگر یک دستگاه سمپاش در دست یک غیرمتخصص دیده شود مجرم شناخته می شود. طبق گفته مسوولان جهاد کشاورزی بسیاری از فروشندگان سموم کشاورزی نتنها متخصص حوزه سم نیستند، بلکه اظهارات غیرکارشناسی آنان سبب سردرگمی کشاورزان در عملی کردن راهکارهای مقابله با آفت و بیماری ها شده است.
برای فهم وضعیت موجود در بازار کود و سموم شیمیایی در مازندران به عنوان قطب تولیدات کشاورزی کشور دانستن این نکته ضروری است که کشاورزان نیازشان را از دو طریق یکی از طریق کارگزاری ها و در قالب سهمیه به قیمت مصوب و دیگری بازار آزاد تهیه می کنند.
در حال حاضر التهاب موجود از نیاز فراتر از سهمیه به بازار تزریق می شود، یعنی بسیاری از کودهای مکمل و سموم کشاوزی خارج از چرخه نظارت دقیق ناشی از حمایت یارانه ای، توزیع و مصرف می شود. اگرچه بررسی ها نشان می دهد که انواع کودهای شیمیایی یارانه دار در مازندران طبق نسخه عمومی و با توزیع مشخص بر اساس نیاز واقعی کشاورزان الکترونیک مصرف می شود، اما استفاده از انواع سموم و کود های تقویتی با توجه به گسترش فعالیت شرکت های تولیدی، همچنان از دغدغه های جدی امنیت غذایی و مهمتر سلامت بهره برداران است.
بررسیها نشان می دهد که هر یک از فروشندگان سم برای مقابله با بیماری آفت کرم ساقه خوار برنج و مگس میوه سموم مختلف را با شرایط زمانی و مقدار مصرف متفاوت ارایه می کنند.
نکته قابل توجه اینکه هیچ یک از فروشندگان اظهارات همکاران دیگر خود را قبول نداشته و در صدد تخریب با عنوان این که تولید این سم از شرکت معتبر نیست، فلان فروشگاه سموم کشاورزی بدون مجوز فعالیت می کند، فروشنده آن اصلا سواد کشاورزی ندارد، برای این که کشاورز ناچار به خرید و به دنبال قیمت ارزان است، بسیاری از فروشگا ه ها علاوه بر راهکار های غیرکارشناسی، محصولاتی را از شرکت های غیر استاندارد و حتی تقلبی عرضه می کنند. یکی از کارشناسان ارشد حفظ و نباتات کشاورزی مازندران ضمن تایید نابسامانی عرضه انواع سموم و نهاده های کشاورزی به خصوص کودهای شیمیایی غیر یارانه ای، گفت: اینکه در یک روستای شهرستان محمود آباد سه فروشگاه سموم دایر باشد، نشان دهند بی توجهی به صدور مجوز و شرایط بحرانی در عرضه سموم کشاورزی استان است.مرتضی ولیپور با تاکید بر اینکه نسخه مصرف سموم کشاورزی باید از طریق کارشناسان حفظ نباتات به خصوص گیاهپزشکان تجویز شود، افزود: هر گونه استفاده بی رویه و بدون توجه به زمان و مقدار مصرف سم، نه تنها اثری روی آفت و بیماری نخواهد داشت، بلکه سبب ماندگاری سم در محصول و از بین بردن حشرات مفید طبیعت و یا گسترش آلودگی نیز میشود.
وی با تاکید بر این که فروشندگان سموم کشاورزی باید دارای تحصیلات مرتبط با سموم و نهاده های کشاورزی باشند تا بتوانند توصیه کارشناسی ارایه کنند، در عین حال تصریح کرد: مهمتر اینکه حفظ و نباتات جهاد کشاورزی طبق نتایج مراکز تحقیقاتی و گیاهپزشکی باید زمان، مقدار و نوع مصرف سموم را علیه بیماری ها و آفات کشاورزی هر منطقه اطلاع رسانی کنند.
وی وضعیت فعلی استفاده از سموم کشاورزی در مازندران را بسیار خطرناک و بحرانی توصیف کرد و گفت:پیامدهای مصرف سموم در دراز مدت نمایان می شود، موضوعی که اگر به آن بی توجهی شود، امنیت غذایی و سلامت جامعه کشور به خطر خواهد افتاد.
این کارشناس حفظ نباتات کشاورزی مازندران نسبت به گسترش شرکت های تولید انواع کودهای ماکرو و میکرو که به صورت غیر یارانه ای در چرخه خارج از نظارت مسوولان قرار دارد، اشاره کرد و ادامه داد: توصیه و پیشنهادهای متفاوت استفاده از مکمل ها و تقویت های محصولات کشاورزی از سوی فروشندگان سموم، بهره برداران را به شدت گمراه کرده و سبب افزایش هزینه سربار تولیدات کشاورزی استان شده است.
وی با توضیح اینکه در تحقیقات سال های ۱۳۹۹ – ۱۴۰۰، یازده نوع آفت کش در بخش کشاورزی مازندران برای کنترل آفت کرم ساقه خوار برنج منسوخ شده تلقی شده است، گفت، متاسفانه این نوع سموم همچنان در حال عرضه و فروش است. وی با اظهار اینکه فروش انواع سایپرمترین بدون رعایت توصیه های کارشناسی در مقدار و زمان مصرف در کشاورزی مازندران بیداد می کند، بیان داشت: فروشندگان سموم کشاورزی می خواهند از محل فروش درآمد کسب کنند و اصلا هم به این مسایل توجه نمی کنند، در حالی که عرضه هر گونه سم و نهاده های کشاورزی باید بر اساس دستورالعمل مصرف و طبق نسخه پزشکی و از سوی فروشندگان فاکتور شود.
مدیر حفظ نباتات جهاد کشاورزی مازندران گفت: آمار مصرف سموم در استان نشان می دهد از پنج هزار تن سم مصرفی، سه هزار تن مربوط به برنج است.
فرید بیگی با بیان اینکه بیشترین مصرف آفتکش در برنج و بعد در مرکبات است، افزود: در آفتکشها حساسیت خاصی داریم، این که سه هزار تن سم بر روی برنج و یکهزار و ۴۰۰ تن بر روی مرکبات مصرف شود، بسیار زیاد است.
مازندران با تولید سالانه حدود یک میلیون تن برنج سفید برابر با ۴۲درصد نیاز کشور و حدود سه میلیون تن انواع مرکبات به خصوص پرتقال، رتبه نخست کشور را دارد.
وی به فعالیت یک هزار و ۱۲۲ فروشندگی مجاز سموم کشاورزی در استان مازندران اشاره کرد و اظهار داشت: این نظارت ها توسط ۶۲ اکیپ مشترک متشکل از جهاد کشاورزی، اماکن، صمت و تعزیزات حکومتی طبق برنامه انجام می شود. وی ادامه داد: زمینه تولید محصولات سالم وجود دارد و اگر کشاورزان از آخرین یافتهها و دستاوردهای تحقیقاتی محققان استفاده کنند شاهد تولید انواع محصولات سالم خواهیم بود. بیگی بر لزوم توسعه و گسترش استفاده از عوامل بیولوژیک برای مبارزه با آفات در کشاورزی مازندران تاکید کرد و ادامه داد: طبق برنامه سازمان حفظ و نباتات کشور این استان بعنوان پایلوت مبارزه بیولوژیک در شمال کشور انتخاب شده است. این مسوول حفظ نباتات کشاورزی مازندران اظهار کرد: پایش کیفیت سموم مصرفی، پایش فروشگاههای سموم شیمیایی، پایش زمان مصرف سموم و جایگزینی سموم کمخطر از مواردی است که در دستورکار سازمان حفظ نباتات کشور قرار دارد. وی بیان داشت: باید به دنبال افزایش تعداد کلینیک های گیاهپزشکی در استان باشیم و از این طریق مصرف سموم را کاهش دهیم چراکه سلامت جامعه در گرو کاهش مصرف سموم شیمیایی است.
