حالا این روزها، روستاهای غرب مازندران با مشکلاتی چند در حوزه آب دست و پنجه نرم میکنند.
نخست، دوشنبه ۱۲ آذرماه فیلم کوتاهی مربوط به روستای «سرتاکرات» شهرستان عباس آباد در غرب مازندران در شبکههای اجتماعی منتشر شد که نشان میداد آب گِل آلود از شبکه آبرسانی این منطقه خارج میشود که چنین وضعیتی با نگرانی بسیاری از کاربران فضای مجازی و اهالی این روستا همراه شد.
اهالی این روستا و مسوولان امر به ویژه شرکت آب و فاضلاب شهرستان عباس آباد گل آلودگی آب در این شبکه را تایید و گفتند به خاطر برخورداری آب منطقه به ویژه روستاهای سرتاکرات و امام دشت از املاح آهن، هرازگاهی چنین وضعیتی به وجود میآید و برای خروج این املاح در انتهای شبکه، شیرفلکهای تعبیه شده که با باز کردن آن بعد از مدت کوتاهی آب ذلال و شفاف میشود. «سرتاکرات» یکی از روستاهای بخش مرکزی عباس آباد غرب مازندران است که حدود پنج سال پیش زیرپوشش شرکت امور توزیع آب و فاضلاب شهرستان عباس آباد قرار گرفت که آب اهالی این روستا طبق گزارشها از چاه تامین میشود.
برابر اظهار نظر کارشناسان، وجود مواد معدنی مانند منیزیم و آهن به مقدار زیاد در آب میتواند به سلولهای پوست آسیب برساند و منجر به عفونت و چین و چروک شود. علاوه بر این، چنین آبی باقیمانده صابون را از بدن پاک نمیکند و باعث مسدود شدن منافذ پوست و تجمع چربی در پوست میشود که منجر به بسیاری از مشکلات پوستی مانند اگزما یا آکنه میشود. در این پیوند یکی از اهالی روستا گفت: گل آلودگی بیش از حد آب در این روستا چند سالی است که آنها را نگران کرده و حتی چندین بار هم بابت این چالش به ادارات مربوطه مراجعه داشتهاند منتهی تا این لحظه هیچ اقدامی نکردهاند.
مطلب ابوالحسنی افزود: شرکت آب و فاضلاب به جای آنکه اقدام اساسی در این زمینه کند در چند نقطه روستا در انتهای شبکه توزیع چندین فلکه گذاشته و با به کارگیری پیمانکار هر چند روز این شیرفلکهها را باز میکند تا املاح بیش از حد آهن از شبکه خارج شود.
وی اظهار کرد: افزون بر کدر بودن آب در برخی مواقع همچنان زمان نوشیدن آن هم بی مزه و طعم فلزات میدهد و اغلب اهالی به خاطر پایین بودن کیفیت آب و ترس از سلامتیشان ناگزیرند از آب معدنی استفاده کنند و این وضعیت هزینههای هنگفتی را در طول ماه و سال بر آنان تحمیل میکند.
این روستایی با این ادعا که به منظور اطلاع مسوولان استانی و حتی کشوری از وضعیت آبرسانی و مصرف آب آشامیدنی اهالی روستا، فیلم هنگام خروج آب گل آلود از شبکه در فضای مجازی منتشر کرده است، گفت: زمانی که مطمئن شدم مسوولان این منطقه برای رفع این چالش اقدامی نمیکنند ناگزیر به تهیه فیلم و انتشار آن در فضای مجازی شدم چرا که برخی از اهالی هم به خاطر پایین بودن کیفیت آب بناهای مسکونی خود را فروخته و از این روستا به دیگر نقاط مهاجرت کردهاند. یک روز بعد از انتشار این گزارش، مشاهده مارمولک و حتی مار در داخل لوله آب آشامیدنی روستای “ولیکستان” بخش مرکزی شهرستان عباس آباد، مردم را بیش از پیش نگرانِ سلامتیشان کرد. در این راستا، صدیقه شجاع شفیعی خانم روستایی و روایتگر این فیلم گفت: ورود خزندگانی مانند سوسمار و مار به داخل شبکههای آبرسانی موضوع جدیدی نیست بلکه سالها چنین اتفاقی افتاده و افزون بر آن، در زمان بارندگی هم آب آشامیدنی این روستا گل آلوده شده و قابل نوشیدن نیست و به علت بدبو و چندش آور بودن اغلب اهالی ناگزیرند با هزینههای هنگفت آب معدنی بخرند.
وی افزود: در بالادست آبی که وارد منبع آب میشود متاسفانه بنا به گفته اهالی پیرامون مبنع محصور نبوده و به ظاهر آب آن از طریق رودخانه جاری همجوار تامین میشود که هرازگاهی حیوانات وحشی نظیر خرس و گراز از رودخانه گذر میکنند. این خانم روستایی اظهارکرد: اغلب اهالی روستا با هم فامیل هستند و حرفشان این است اگر این موضوع به مسوولان نهادهای ذیصلاح اطلاع داده شود و رسانهها در جریان این وضعیت قرار گیرند ممکن است پیوند فامیلی و دهیاری و شوراها از بین برود و کینه و کدورت ایجاد شود در حالی که غیر بهداشتی بودن آب، یک موضوع بسیار جدی بوده و با سلامت مردم ارتباط دارد. شجاع شفیعی تصریح کرد: مسوولان و کارشناسان شبکه بهداشت و درمان شهرستان هم در جریان هستند و انتظار داشتیم اعضای شوراها و دهیاری روستا هم این صحنه بیرون آوردن سوسمار از لوله آب آشامیدنی را میدیدند که نیامدند.
این خانم روستایی بیان کرد: نکته قابل توجه آنکه اهالی روستاهای اطراف این روستا مانند سرتاکرات، امام دشت و … آب آشامیدنی شان را از روستای ولیکستان تامین میکنند و تصورشان این است که آب این روستا سالم بوده و مشکلی ندارد در حالی که اینطور نیست. دهیار روستای ولیکستان هم در تماس تلفنی با خبرگزاری ایرنا گفت: به ظاهر این فیلم در شبکههای مجازی منتشر شده و کارشناسان و مسوولان شبکه بهداشت شهرستان به من اطلاع دادند و البته خودم هم این فیلم را دیدم.
مظاهر ابوالحسنی افزود: مدت ۱۸ سال به عنوان دهیار در این روستا فعالیت دارم تاکنون چنین مواردی دیده یا گزارش نشده و هرسال هم از آنجایی که آب این روستا و روستای سی بن از آب چشمه بالادست با ۲ منبع مجزا تامین و هرسال کلرزنی، بهسازی و بازسای میشود و حتی سالی دوبار این منبع شستوشو میشود. وی تصریح کرد: پشت این موضوع داستانی وجود دارد که در شرایط کنونی نمی توان این حرفها را زد و متاسفانه آن روستاهایی که زیرپوشش شرکت آب و فاضلاب روستایی قرار دارند مشکلات آنها نسبت به روستای ما مضاعفتر است و به همین خاطر برخی از دهیاران و شوراها راضی نیستند مدیریت آبرسانی در اختیار آب و فاضلاب قرار گیرد.
مدیر امور آب و فاضلاب عباس آباد هم در این باره گفت: آهن آب آشامیدنی اغلب نقاط و روستایی و شهری عباس آباد این خطه غربی استان بسیار بالا بوده؛ منتهی این چالش در روستاهای سرتاکرات و امام دشت با دست کم ۳۰۰ خانوار حادتر است و برای حذف حجم زیاد آهن نزدیک به ۲ میلیارد تومان اعتبار در نظر گرفتیم و پیمانکار هم مشغول فعالیت است. ابوالقاسم رودگر نژاد افزود: آب اهالی این روستاها در بیشتر مواقع کلر زنی و و نمونه برداری میشود چرا که شبکه بهداشت به عنوان دستگاه ناظر سلامت مردم پای کار بوده و هیچ مشکلی از لحاظ کیفیت آب ندارد و شیرفلکههایی که در برخی از نقاط این روستاهای تعبیه شده بابت شستوشو و خروج املاح آهن است که هر ازگاهی پیمانکاران شرکت باز کنند تا حجم زیاد آهن خارج شود. وی اظهار کرد: این روستای بخش مرکزی عباس آباد مدت پنج سالی است که زیرپوشش این شرکت قرار گرفته و هم اکنون در صدد هستیم با تامین اعتبار سامانه «فیلتراسیون یا پکیچ های حذف آهن» در این ۲ روستا راه اندازی شود.
این مسوول گفت: به محض مشاهده فیلم در فضای مجازی گروهی از همکاران به همان نقطه اعزام شدند تا از نزدیک پی ببرند که آیا خروج آب با این کدورت در طولانی مدت ادامه دارد که خوشبختانه پس از باز کردن شیرفلکه مدت کوتاه رنگ آب شفاف و زلال شد با این حال باید این معضل به طور اساسی حل شود و با به کارگیری پیمانکار سعی میکنیم در ماه جاری یا در ماه آینده حل کنیم.
مشکل کیفیت آب روستاهای عباسآباد برطرف شد
یک روز بعد یعنی چهارشنبه ۱۴ آذرماه، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مازندران با اشاره به انتشار مطلبی در فضای مجازی مبنی بر تخلیه رسوبات خطوط آبرسانی روستای «سرتاکرات» شهرستان عباسآباد و گلایه مردمی از آن گفت که مشکل کیفیت آب این روستا با حضور نیروهای آبفا برطرف شد. بهزاد برارزاده افزود: تخلیه آب از بخشهای مشخصی از شبکه، برای انجام تعمیرات و یا تعویض قطعات، بدون تأثیر بر سایر بخشهای شبکه و با هدف رزمایش شیرتخلیه در دستور کار شرکت آب و فاضلاب قرار دارد که یکی از فعالیتهای مستمر شرکت محسوب میشود. وی اظهارکرد: برای جلوگیری از آسیبهای احتمالی در مواقعی که فشار آب بیش از حد یا جریان برگشتی در شبکه رخ دهد با اجرای مانورشیر تخلیه به جلوگیری از آسیب دیدن لولهها و تجهیزات کمک میشود که رزمایش شیرهای تخلیه به عنوان بخشی از تستهای عملکردی سیستم برای شناسایی نقاط ضعف و مشکلات در خطوط آبرسانی استفاده میشود. این مقام مسوول یادآور شد: از سویی دیگر این شرکت طرح اضطراری سامانه تصفیه آب باهزینه حدود ۴۰ میلیارد ریال را در دستور کار قرار داد که این عملیات به طور معمول در قالب برنامههای نگهداری و بهرهبرداری و ارتقای کیفیت در شبکههای آبرسانی انجام میشود. مدیرعامل شرکت آبفای مازندران تصریح کرد: با توجه به آزمایشات تکمیلی انجام شده در آزمایشگاههای تخصصی آب و فاضلاب، آب شرب لوله کشی شده از لحاظ کیفیت مطابق با استانداردهای ملی بوده و هیچ گونه آلودگی تاکنون مشاهده نشده است، از سویی دیگر دستگاه ناظر بر سلامت جامعه نیز آزمایشات کیفی مورد نیاز را جهت ارزیابی کیفیت آب لوله کشی شده انجام میدهد.
برارزاده تاکید کرد: از آنجایی که کیفیت آب، خط قرمز این شرکت بوده در صورت عدم انطباق کیفی در سیستم آبرسانی، این شرکت نسبت به رفع آن در کوتاهترین زمان ممکن اقدام میکند.
وی بیان کرد : از سویی دیگر آهن و منگنز موجود در آب شرب روستای سرتاکرات عباس آباد در حد مجاز است و شیرتخلیه در نقاط کور و در مواقع لزوم از جمله شکستگی خط انتقال و مانور شیرآلات مورد استفاده قرار میگیرد که توسط همکاران متخصص باز میشود و آب موجود در انتهای شبکه به هیچ وجه در داخل شبکه جریان ندارد.
این مقام مسوول همچنین در ارتباط با گزارش دیگر ایرنا غرب مازندران در خصوص کیفیت آب روستای ولیکستان شهرستان عباس آباد توضیح داد: این روستا تحت پوشش شرکت آب و فاضلاب مازندران قرار ندارد و تامین و توزیع آب شرب ساکنان آن برعهده شورا و دهیار است که در مواقع لزوم و بنابر درخواست آنان، مواد ضدعفونی کننده از سوی شرکت در اختیار آنان قرار میگیرد.
رسالت اصلی تأمین و توزیع آب آشامیدنی سالم و پایدار برعهده شرکت آب و فاضلاب است
مازندران دارای ۸۵۰ قطعه آببندان، ۲ سد بزرگ و ۹ سد کوچک و ۱۲۰ شاخه رودخانه به طول هفت هزار کیلومتر است اما با این وجود ۲۰ روستا از مجموع ۴۵ روستای عباس آباد واقع در غرب استان زیر پوشش شرکت آب و فاضلاب نیست که به تاکید فرماندار این شهرستان و مردم منطقه، دهیاران این روستاها باید با هدف خدمات رسانی بهداشتی برای رفع این مشکل هرچه زودتر تدبیر کنند.
موضوع مسوولیت پذیری هر نوع عارضه ناشی از نوشیدن آب آشامیدنی در نقاط روستایی خارج از پوشش شرکت آب و فاضلاب عباس آباد در کارگروه امنیت غذایی این شهرستان مصوب و به تمامی اعضای شوراها و دهیاران این شمار روستاها گزارش شده است. دهیاران و شوراهای اسلامی روستاهای خارج از پوشش آبفا به گفته کارشناسان امر مسوولیت تامین و توزیع آب این روستاها عهده دار شدهاند که در صورت بروز هر نوع بیماری ناشی از مصرف آب آشامیدنی باید پاسخگو باشند و مقام عالی دولت در این شهرستان تاکید کرده که فرمانداری در این ارتباط هیچ نقشی ندارد چرا که احتمال آلودگی آب در این روستاها بالاتر است.
رسالت اصلی تأمین و توزیع آب آشامیدنی سالم و پایدار برعهده شرکت آب و فاضلاب است اما به گفته مسوولان امر تنها ۲۵ روستای عباس آباد زیر پوشش شرکت آبفا هستند. در زمان حاضر، هزار و ۷۰۰ روستا مازندران زیر پوشش شرکت آب و فاضلاب مازندران قرار دارد که ۷۵ درصد جمعیت ساکنان روستاهای موجود در استان را شامل میشود و ۲۵ درصد جمعیت مابقی زیر پوشش نیستند که همکاران شرکت در نقاط مختلف در حال رایزنی با مسوولان محلی جهت تحویلگیری این روستاها هستند.
اجرای طرحهای آبرسانی، تامین آب شرب بهداشتی، سالم و پایدار و ذخیره مطمئن آب شرب به ویژه در ایام اوج مصرف و ایام تعطیل بخشی از مزایای زیر پوشش قرارگرفتن روستاها محسوب میشود که طی سالهای اخیر این روند سرعت بیشتری به خود گرفت.
نکته مهم دیگر این که روستاهای گردشگری غرب مازندران از جمله عباس آباد سالها است با چالش کمبود آب آشامیدنی مواجه است که علاوه بر لزوم نهادینه شدن فرهنگ صرفه جویی، برای طولانی مدت یافتن راهکار اساسی برای رفع این نیاز اساسی منطقه ضرورتی اجتناب ناپذیر است.
نور، نوشهر، چالوس، کلاردشت، عباس آباد، تنکابن و رامسر با افزون بر یک میلیون نفر جمعیت در غرب مازندران واقع است که به خاطر قرار گرفتن در موقعیت خاص جنگلی، کوهستانی و ساحلی سالانه میلیونها مسافر را با زیر ساختهای موجود که برای جمعیت ساکن بومی تعریف شده است، خدمات میدهد. طبق آمار شرکت آب و فاضلاب استان مازندران متوسط الگوی مصرف آب آشامیدنی در شهرهای استان گردشگرپذیر مازندران ۲۰ متر مکعب و در روستاها ۱۸ متر مکعب اعلام است.
مسوولان مربوطه میگویند تا ۹۰ درصد آب آشامیدنی استان مازندران از چاههای زیر زمینی تامین میشود اما لزوم رعایت الگوی مصرف در غرب مازندران همواره به لحاظ زیست محیطی نیز مورد تاکید است.
- نویسنده : مائده مطهری زاده
