این همزمانی از آن جهت قابل تامل است که از قضا نه اوضاعِ تالابها خوب است و نه وضعیتِ مهاجرتِ پرندگان زمستان گذران. تالابِ میانکاله که روز به روز بدتر میشود و پرندگان مهاجر هم دیگر همچون سالهای گذشته به صورت دستههای بزرگ و متراکم وارد مازندران نمیشوند و این یعنی، بستر برای میهماننوازی مساعد نیست و میهمانان همیشگی این روزهای مازندران، در فکرِ اقامتگاه جایگزین هستند. با این حال، کورس ربیعی رییس اداره نظارت بر حیات وحش اداره کل حفاظت از محیط زیست مازندران، شرایط آبگیری و وجود غذای طبیعی در تالاب سرخرود و ازباران را مطلوب توصیف کرد و توضیح داد: امسال نیز همانند سال گذشته همه تدابیر برای حفاظت، تامین غذا و پایش بیماریهای احتمالی قوهای فریادکش اندیشیده شده است. ربیعی روز گذشته از ورود اولین دسته از قوهای مهاجر فریادکش با جمعیت حدود ۲۵۰ بال به تالاب سرخرود و ازباران خبر داد.
ربیعی توضیح داد: به طور قطع هر روز به جمعیت تعداد قوهای مازندران بیشتر خواهد شد و برای اینکه خطر کمبود غذا، سبب پراکندگی پرندگان برای تغذیه به آببندانها و یا در دیگر مناطق نشود که خطر شکار غیرقانونی نیز وجود دارد، از هم اکنون به اندازه کافی ذخیره گندم انجام شده است.
رییس اداره نظارت بر امور حیات وحش اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران همچنین گفت: به منظور مراقبت دائمی از محل تجمع قوهای فریادکش در سرخرود با همکاری شهرداری این شهر همانند سال گذشته یک دستگاه کانکس برای استقرار شبانهروزی محیطبانان و حفاظت و حراست از این پرندگان نصب شده است. وی گفت: حضور این پرندگان سبب میشود تا امسال نیز مردم به خصوص گردشگران از پرواز و فرود این پرندگان وحشی لذت ببرند. اما فقط این میانکاله نیست که به دلیلِ وخامتِ حالش، پرندگان مهاجر نیز هر ساله در قالبِ دستههای کوچکتری به دیدارش میروند، تالاب ۳۴ هکتاری نیلوفر آبی بابل هم که هر ساله میزبان انبوهی از پرندگان مهاجر با گونههای متنوع بود، به دلیلِ پیشروی بیش از اندازه لاله مردابی و کاهش سطحِ آبِ تالاب و از دست رفتن زیستگاه طبیعی پرندگان مهاجر اکنون میهمانانش آن را ترک گفتهاند.
شهروندان بابلی مدعی هستند که در سالهای گذشته همزمان با آبان ماه تعداد به مراتب بیشتر از زمان فعلی پرنده مهاجر در این تالاب حضور داشتند و در سال جاری در حالی آبان ماه از نیمه گذشته است که این تالاب خالی از پرندگان مهاجر است. بنا به نظر کارشناسان حیات وحش زیستگاه و تغذیه مناسب ۲ عامل مهم و موثر برای حضور پرندگان مهاجر در یک آببندان یا تالاب محسوب میشود. صاحبنظران سالهای گذشته در خصوص لایروبی فنی و اصولی این تالاب تاکید داشتند که اگر این امر صورت نگیرد این تالاب جایی برای پذیرایی از پرندگان مهاجر نخواهد داشت. پیش قراولان پرندگان مهاجر که از اواسط شهریورماه در آسمان مازندران به پرواز درآمده و در تالابها و آببندانهای این استان فرود آمدند با سرد شدن نسبی هوا بر تعداد آنها در استان افزوده شد اما سفره خالی تالاب حیدرکلا پذیرای این پرندگان نیست. سالهای گذشته گونههای متنوعی از این پرندگان مهاجر در تالاب ۳۴ هکتاری حیدرکلای بابل فرود میآمدند اما سطح پوشیده این تالاب سبب شد که این پرندگان مهاجر شوقی برای نشست نداشته باشند. کارشناس محیط زیست و حیات وحش اظهار کرد: تالاب حیدرکلا پوشیده از لاله مردابی شد که این امر سبب کاهش سطح آب تالاب شد. محمد عباس زاده گفت: لایروبی فنی و اصولی تالاب حیدرکلا یک ضرورت مهم بود که متاسفانه در سالهای گذشته انجام نشد و این امر زمینهای برای کاهش سطح آب تالاب و بی رغبتی پرندگان مهاجر برای فرود در این زیستگاه شد. عباس زاده با اشاره به این مطلب که پرنده مهاجر نمیتواند با این حجم انبوه لاله مردابی در این تالاب زمستان گذرانی کنند، اظهار کرد: زیستگاه مناسب و تغذیه دو عامل اصلی فرود پرندگان مهاجر در یک تالاب یا آببندان محسوب میشود که تالاب حیدر کلا از این مهم محروم شد. این کارشناس محیط زیست افزود: هر ساله شاهد کاهش تعداد پرندگان مهاجر در این تالاب بودیم که در سال جاری این امر به شدت کاهش یافته و سطح تالاب خالی از پرندگان مهاجر شد. عباس زاده افزود: حواصیل زرد، حواصیل خاکستری، حواصیل سفید بزرگ، حواصیل ارغوانی، اگرت کوچک، گاوچرانک، حواصیل شب، بوتیمار کوچک، بوتیمار، اکراس سیاه، پرستوی دریایی تیره، ماهی خورک، یلوه آبی، طاووسک، چنگر معمولی، چنگر نوک سرخ، خوتکا ابروسفید، خوتکا، اردک سرسبز، اردک نوک پهن، اردک دم سر حنایی، اردک اردهای، اردک سر سیاه، اردک سیاه کاکل، کشیم کوچک، کشیم بزرگ، کشیم گردن سیاه، تنجه، زنبورخوار گلوخرمایی، کورکور سیاه، قرقی، سارگپه معمولی، سنقر تالابی، باکلان کوچک، آووست، چوب پاشلک معمولی، آبچلیک تکزی، کوکو، چلچله، دم جنبانک ابلق، دم جنبانک خاکستری، زاغی، گنجشک خانگی، گنجشک سینه سیاه، چک بوتهای، سسک تالابی پر سر و صدا، سسک ابرو سفید، چلچله رودخانهای، شانه به سر، چرخ ریسک بزرگ، چرخ ریسک پشت بلوطی، سینه سرخ، سهره جنگلی، سار، سار صورتی، خروس کولی، جغد انبار، الیکایی، سنگ چشم پشت سرخ، سنگ چشم بزرگ، زرد پره لیمویی، مگس گیر گلو سرخ از گونههای مختلف پرندگان مهاجری بودند که در تالاب حیدرکلا در فصلهای مختلف به خصوص زمستان حضور داشتند و حالا اثری از آنها نیست. البته مشکلات محیط زیستی مازندران تنها به وضعیت نامساعد تالابهای آن محدود و خلاصه نمیشود، آلودگی رودخانهها و دریای مازندران، رهاشدگی زبالهها در همه عرصههای طبیعی و عدم مدیریت پسماند، نفوذ شیرابهها به منابع آبی، آلایندگی صنایع کوچک و بزرگ، آسیب فعالیت معادن به محیط زیست و سلامت شهروندان، برداشت بیرویه آب از سفرههای زیرزمینی، مازوتسوزی و آلودگی هوا، باز شدن پای ریزگردها به آسمان مازندران، شکار گونههای ارزشمند حیات وحش به ویژه پرندگان مهاجر، چالشهای فعالیت واحدهای صنعتی در حاشیه مناطق جنگلی و … همه و همه از مهمترین و بغرنجترین مسائل و مشکلات محیط زیستی مازندران است که در گذرِ سالها و رفت و آمدِ دولتها و روسای سازمان حفاظت محیط زیست، همچنان به قوت خود باقی است. حالا رییس سازمان حفاظت محیط زیست دولت چهاردهم، در نخستین سفر خود به دیار علویان، قولهایی داده مبنی بر بررسی میدانی اهم چالشهای محیط زیستی استان. شینا انصاری گفت: اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران برای این سفر برنامهها و بازدیدهایی را در حوزههای مدیریت پسماند، تنوع زیستی استان، صنایع آلاینده، معادن و سایر مسائل محیط زیستی استان تدارک دیده که در این بازدیدها تلاش میشود راهکارهای مناسب برای برونرفت از چالش بررسی شود. رئیس سازمان حفاظت محیط زیست خاطرنشان کرد: در دانشگاه تربیت مدرس شهرستان نور پروژهای با محوریت نگهداری، پرورش و تکثیر مرال در حال انجام است که بازدیدی از این طرح انجام میشود و بعد هم بازدیدهایی در حوزه پسماند، صنایع آلاینده و معادن تدارک دیده شده است.
انصاری افزود: تلاش میکنیم در این مدت محدود در مازندران بتوانیم بخشی از موضوعات محیط زیستی استان را بررسی کنیم و به نتایج مطلوبی برسیم.
این نخستین سفر استانی شینا انصاری در جایگاه رئیس سازمان حفاظت محیط زیست است. حضور در مراسم رونمایی از پروژه تقویت جمعیت مرال در جنگلهای هیرکانی به میزبانی دانشکده منابع طبیعی شهرستان نور، حضور در جنگل آموزشی تحقیقاتی دانشگاه تربیت مدرس به منظور رهاسازی مرالها، بازدید از محدوده شمالی منطقه حفاظت شده البرز مرکزی در شهرستان نوشهر، بازدید از نیروگاه زبالهسوز نوشهر و بازدید از زمینهای جنگلی جلگهای ۱۰ هکتاری البرز مرکزی در نوشهر برنامههای معاون رئیسجمهور در روز نخست سفر به مازندران هستند.
- نویسنده : مائده مطهری زاده
