مائده مطهری زاده
عمارت زباله آمل، بزرگترین معضلِ زیست محیطی شهر آمل است که اکنون با زمزمههایی در خصوص انتقال آن به منطقه «شوکاشور»، فریاد اعتراض مردم و فعالان محیط زیست را درآورده است تا جایی که کار به ایجاد کمپین (کارزار) مردمی کشید و سپس، تجمع دهها نفری مردم منطقه. فرماندار آمل میگوید: منطقه شوکاشور درکیلومترحدود ۱۷ جاده هراز که برای مدیریت پسماند زباله شهرآمل پس از ضرب الاجل ۱۵ روزه رئیس جمهور انتخاب شده بود، به علت صادرنشدن مجوز محیط زیست، از دستور کار خارج شد.
ذات الله زارعی ادامه میدهد: منطقه «شوکا شور» به عنوان یکی از گزینههای پیشنهادی برای مدیریت پسماند آمل مورد توجه قرار گرفت که پس از بررسی میدانی با حضور مدیران و کارشناسان مرتبط و از آن جایی که تاکنون برای این منطقه مجوز محیط زیستی صادر نشده است، از دستور کار خارج شد. وی اضافه کرد: چند مکان دیگر در حال بررسی کارشناسی است و به طور حتم مکانی انتخاب خواهد شد که کارشناسی شده و مورد تایید نهادهای مرتبط باشد. فرماندار آمل اضافه کرد: موضوع محل دفن زباله در آمل سابقهای طولانی داشته و متاسفانه به دلیل ترک فعلها و کم کاریهای دولتهای گذشته این بحران به دولت مردمی سیزدهم منتقل شد.
زارعی با بیان اینکه، شرایط بد نفوذ شیرابهها از منطقه دفن زباله در منطقه کوه عمارت به سمت پایین دست جاده هراز و سدمخزنی درحال ساخت هراز، در چند وقت اخیر باعث توقف کامل عملیات ادامه ساخت این سد شده است، گفت: به عنایت به پیشرفت قابل توجه سد هراز به خصوص در ۲ سال گذشته از دولت سیزدهم بوده و با افتتاح آن آب مورد نیاز حدود ۱۱۰ هزار هکتار از زمینهای کشاورزی شهرستان آمل و چند شهر مرکزی مازندران تامین و مشکلات کم آبی بیش از یک میلیون مشترک نیز برطرف خواهد شد. وی اضافه کرد: به علت مجاورت محل دپوی زباله عمارت در مجاورت کاسه سد هراز، رئیس جمهور ضرب الاجلی ۱۵ روزه را برای انتخاب مکان مناسب برای دپوی موقت زباله (تا زمان تاسیس کارخانه زباله سوز که حدود سه سال طول می کشد) مشخص کرد. رئیسجمهور روز چهارم آبان در چهارمین نشست ویژه رفع موانع تولید اعلام کرده بود، ظرف ۱۵ روز آینده جانمایی جدید محل دفن پسماندهای شهر آمل انجام شود و وزارت نیرو همزمان کار پاکسازی و ایزوله محل دفن فعلی و عملیات اجرائی تکمیل طرح سد هراز را آغاز کند. پس از بر سر زبان آمدن منطقه شوکاشور روز به روز مخالفتها شدت گرفت، مردم دوستدار محیط زیست، گروههای دوستدار طبیعت، مردان و زنان آملی و روستاهای محمدآباد و رزکه به میدان آمدند و با حضور در محل پیشنهادی و فضای مجازی اعلام کردند دپوی زباله و پسماند در شوکاشور زنده کردن عمارت دیگر در شهرستان آمل است و با توجه به قرار داشتن در دل جنگلهای هیرکانی در بدو ورود به مازندران، محدودیتهای ثبت یونسکو، تهدیدهای زیست محیطی، مجاورت در بستر رودخانه کبیر هراز و دارا بودن خاک ماسهای میتوان در آینده شاهد شیوع بیش از پیش بیماریهای گوارشی و انواع سرطان بود. مخالفان از مسؤولان کشوری، استانی و شهری درخواست کردند تا مشکل زباله آمل با شیوههای درست و اصولی حل شود. فعالان فضای مجازی هم با راه انداختن کمپین اعتراضی «نه به انتقال زباله در شوکاشور» و «با ایجاد عمارت جدید مخالفیم» دست به ایجاد و امضای کارزار زدند. بهروز عطایی سرمربی سابق تیم ملی والیبال کشور، محمدهادی ساروی کشتی گیر مدال آور المپیک و جهان، ابوالفضل جلالی بازیکن تیم فوتبال استقلال تهران و دیگر ورزشکاران نامی آمل در رشتههای مختلف ورزشی هم از قافله عقب نماندند و در فضای مجازی موضع خود را از مخالفت با مکان جدید دپوی زباله اعلام کردند. حجتالاسلام حسین حسینزاده برسمنانی امام جمعه بخش امامزاده عبدالله(ع) آمل که منطقه شوکاشور در این بخش واقع شده است، پس از همراهی با مردم در مخالفت به انتخاب این منطقه بکر و سرسبز، اظهار کرد: با ورود به این مسئله مهم، درخواست انتخاب مکان جدید و انصراف از ایجاد عمارت جدید را از استاندار مازندران خواستار شدم. وی با اعلام اینکه همه امتیازات مراتع، معادن و شرکتهای تولیدی صنعتی بخش ما به نفع استان و کشور است، افزود: ولی همه امراض و مشکلات نصیب مردم شهیدپرور و ولایی امامزاده عبدالله(ع) خواهد بود. بسیاری از مردم حاضر در منطقه با تأکید بر اینکه اگر قرار است که عمارت دیگر در شوکاشور ایجاد شود پس لزومی به انتقال زباله و جایگزینی نیست، گفتند: همه ما دوستدار نظام اسلامی هستیم اما معتقدیم باید زبالههای عمارت به صورت اصولی جابجا شود و در ورودی شهر آمل و استان مازندران بوی تعفن زباله معضل دوباره برای سلامت جامعه را ایجاد میکند.
معاون سیاسی فرمانداری ویژه آمل هم با حضور در بین مردم در ورودی جنگل شوکاشور با آنها هم کلام شد، پای درد دل آنها نشست و به آنها قول داد تا مطالبات و دغدغههای مردم را به گوش مسؤولان استانی برساند.
بلاتکلیفی مستمر و چند ساله حل معضل سایت انباشت زباله عمارت آمل در نزدیکی محل ساخت سد هراز علاوه بر اینکه نگرانیهایی بابت آلوده شدن آب این سد در آینده را ایجاد کرده است، پیشرفت چشمگیر سرعت عملیات اجرایی این سد مهم شمال کشور که طی ۲ سال اخیر رقم خورده را نیز تهدید میکند.
ساخت سد هراز در مازندران با سرعت بخشیدن به روند اجرایی آن طی ۲ سال اخیر در حالی از نیمه گذشته که از یک سو به اعتقاد برخی کنشگران محیط زیست و چهرههای علمی، حل نشدن معضل سایت زباله عمارت مشکلاتی برای کارکرد این سد پس از بهرهبرداری ایجاد میکند و از سوی دیگر با توجه به حساسیتهای محیط زیستی، بلاتکلیفی این سایت زباله میتواند سرعت عملیات اجرایی سد را کاهش دهد و حتی روند اجرای آن را با وقفه مواجه کند. نخبگان دانشگاهی بارها هشدار دادند، اگر شیرابهها و زباله عمارت آمل که در چهار کیلومتری تاج سد هراز واقع شده است برای آن چاره اندیشی نشود، گتوندی دیگر در کمین مازندران خواهد بود و آب زلال و خروشان رودخانه هراز را به آب آلوده و غیر قابل استفاده در پشت سد هراز تبدیل خواهد کرد. هراز یکی از رودهای پر آب مازندران است که از دره لار در جنوب کوه دماوند سرچشمه گرفته و به دریای خزر میریزد. رودخانه هراز در یک دره به نسبت پهن به طرف شمال جریان یافته است و در مسیر چندین روستا و محله عبور کرده و آب ۱۱۰ هزار هکتار از اراضی کشاورزی مازندران را تامین میکند. زمینهای شالیزاری آمل، بابل، فریدونکنار و نور از آب رودخانه هراز تامین میشوند. اهمیت سد هراز در حدی است که مهار آبهای سطحی مازندران با وجود همه سدها و آب بندانهای استان ۱۰ درصد است در حالی که آب سد هراز به تنهایی میتواند ۱۴ درصد مهار آب داشته باشد. سد ۶۵۰ میلیون متر مکعبی هراز که بزرگترین سد شمال کشور و چهارمین سد بزرگ ایران محسوب میشود به عنوان یکی از طرحهای مهم آبی در کشور بوده که عملیات اجرایی آن در سال ۱۳۸۹ آغاز شده است. هر چه به زمان تکمیل سد هراز نزدیکتر میشویم تهدید و خطر شیرابه و زباله عمارت برای این سد بیشتر جلوه گری میکند و در صورت بروز فاجعه آلودگی آب این سد خسارت آن از سد گتوند هم بیشتر خواهد بود.
کارشناسان و چهرههای علمی محیط زیست نگران هستند که آب شیرین و خروشان هراز که یکی از رودخانههای پرآب مازندران است با پیوندی نامبارک با شیرابههای زباله عمارت از مدار مصرف کشاورزان خارج و به سرنوشت شوم سد گتوند که آب شیرین و سالم را با حل شدن کوه نمکی در سد به آب شور تبدیل کرده است دچار شود. با این حال در چهارمین جلسه پیگیری ویژه رفع مشکلات تولید که چهارم آبان امسال در نهاد ریاست جمهوری برگزار شد، رئیس جمهور به سه موضوع و چالش مهم مرتبط با مازندران اعم از نیروگاه زباله سوز ساری، مشکلات کارخانه نساجی مازندران و تعیین تکلیف سایت زباله عمارت آمل دستورات ویژهای داد. آیت الله رئیسی برای اهمیت موضوع ضرب الاجل ۱۵ روزه برای شناسایی و معرفی مکان جدید زباله آمل برای استاندار تعیین کرده بود و مدیران ارشد استان از ماه قبل مکان جدید را که در منطقهای به نام «شوکاشور» که در ۱۷ کیلومتری جاده هراز واقع است، شناسایی و معرفی کردند. استاندار مازندران نیز در همین راستا از شناسایی هشت مکان جدید برای مدیریت پسماند شهرستان آمل با همراهی دستگاههای اجرایی مربوط خبر داد. سید محمود حسینی پور با اشاره به توقف فعالیت محل دفن زباله عمارت آمل به واسطه ساخت سد هراز افزود: در کمیته پسماند، برای جانمایی جدید دفن زباله، هشت نقطه تاکنون شناسایی شده که از این نقاط سه منطقه مناسبتر است. وی با بیان اینکه بدون مجوز محیط زیست، دفن زباله آمل در مکان جدید صورت نمیگیرد، افزود: برای انتقال و کاهش زباله آمل به مکان جدید تدابیری اتخاذ شده است که بخشی از این زباله به مجموعه زباله سوز استان منتقل شود. استاندار مازندران گفت: از طریق معاونت علمی ریاست جمهوری نیز مرکز دانش بنیانی تعیین شد تا بهترین کارخانه پسماند را با بودجه مشخص ایجاد کند. مکان انباشت زباله آمل در منطقه عمارت واقع در ۳۰ کیلومتری شهر آمل و در جاده هراز واقع است که بیش از سه دهه محل دفن زباله هشت شهر مازندران است و شیرابههای ناشی از زباله به آب رودخانه هراز نفوذ و به زمینهای کشاورزی اطراف خسارات جبران ناپذیری وارد کرده است. به نحوی که خطر آلوده شدن آب شرب شهروندان نیز وجود دارد چراکه پساب ناشی از دپوی زباله و تخلیه فاضلاب در سالهای اخیر تا عمق ۱۵۰ متری زمین نفوذ کرده است.
