مائده مطهری زاده مازندران با ویژگیهای منحصر به فرد از قبیل مناظر طبیعی و دل انگیز سواحل دریای خزر و جنگلهای انبوه و سبزگون هیرکانی که دارد، قطب مهم و اصلی گردشگری کشور به شمار میرود به طوری که سالانه میلیونها نفر به این استان سفر میکنند و از این بابت مازندران با عنوان استان […]
مائده مطهری زاده
مازندران با ویژگیهای منحصر به فرد از قبیل مناظر طبیعی و دل انگیز سواحل دریای خزر و جنگلهای انبوه و سبزگون هیرکانی که دارد، قطب مهم و اصلی گردشگری کشور به شمار میرود به طوری که سالانه میلیونها نفر به این استان سفر میکنند و از این بابت مازندران با عنوان استان گردشگرپذیر کشور از آن نام برده میشود.
در کنار این داشتههای طبیعی، مازندران از نظر برخی زیرساختها نیز در کشور اهمیت و جایگاه ویژهای دارد که از آن حوزه سلامت است؛ دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران یکی از ۲ مجموعه بهداشتی و پزشکی استان است و ۲۶ بیمارستان دولتی، ۱۴ بیمارستان خصوصی به تعداد حدود پنج هزار تخت بیمارستانی، بیش از یک هزار خانه بهداشت و ۴۵۰ مرکز جامع شهری و روستایی بخشی از امکانات موجود را در اختیار دارد. این ظرفیت بهداشتی و درمانی به همراه جاذبههای طبیعی باعث شده تا مازندران پتانسیل تبدیل شدن به قطب گردشگری سلامت شاخهای از گردشگری که این روزها در جهان بسیار پُرطرفدار است و کشورهای دنیا از آن درآمدهای هنگفتی بدست میآورند. گردشگری سلامت میتواند ارزآوری و درآمدزایی بسیاری برای کشور به همراه داشته باشد چنانکه به طور متوسط هر گردشگر سلامت میتواند سودی معادل ۳۰ تا ۵۰ میلیون ریال برای کشور به ارمغان بیاورد، البته این درآمد ممکن است با توجه به نوع درمان و جراحیهای متفاوت به بیش از ۱۰هزار دلار نیز برسد.
اما گردشگری سلامت چیست که قابلیت درآمدزایی برای هر کشور را دارد در تعریف جهانی درباره آن گفته شده که گردشگری سلامت یا health tourism که با عناوین «توریسم درمانی» و «توریسم سلامت» هم از آن یاد میشود، فرصتی بینظیر برای کسب درآمدهای چشمگیر ارزی و توسعه اقتصادی است. بنا به گفته فعالان حوزه گردشگری سلامت، هر گردشگر سلامت دست کم سه برابر یک گردشگر عادی ارزآوری داشته و ۲ برابر آنها شغل ایجاد میکند. گردشگری سلامت (Health tourism) که گاهی با نام گردشگری پزشکی (Medical tourism) نیز شناخته میشود، از قرنهای گذشته در کشورهای مختلف وجود داشته، اما در سالهای اخیر به عنوان یک صنعت پویا و جذاب، مورد توجه قرار گرفته است. سفر به سایر کشورها یا شهرها برای بهرهگیری از تجارت پزشکان و استفاده از چشمههای آب گرم یا دریاچههای نمک، لجن یا ماساژ طبی از جلوههای قدیمی گردشگری سلامت بوده که در طول تاریخ جریان داشته است. اکنون فرماندار مرکز مازندران از مقدمات ساخت شهرک سلامت و دهکده گردشگری در ساری خبر داد. محمدعلی نوبخت با اشاره به اهمیت جایگاه گردشگری و سلامت به عنوان ۲ بال اصلی برای پیشرفت، نشاط، انگیزه و امیدآفرینی در جامعه گفت که با حمایت نمایندگان مجلس شورای اسلامی و مدیران ارشد استانی، به دنبال احداث و راه اندازی شهرک سلامت و دهکده گردشگری در شهر ساری هستیم. نوبخت در جلسه شورای اداری شهرستان بر لزوم فراهم کردن زیرساخت های مورد نیاز به منظور جلب و جذب بیشتر گردشگران در مازندران تاکید کرد و افزود: گردشگری سلامت میتواند ارزآوری و درآمدزایی بسیاری برای کشور به همراه داشته باشد و در صورت تحقق این مهم علاوه بر توسعه صنعت گردشگری، در بهبود شاخصهای اجتماعی و اقتصادی نیز بسیار تاثیرگذار است. وی اظهار کرد: مازندران به عنوان استانی گردشگر پذیر از ظرفیتهای بسیار بالایی برای راهاندازی شهرک سلامت و دهکده گردشگری برخوردار است که در صورت فراهم کردن زیرساختهای توسعه و استفاده بهینه از ظرفیت های موجود، میتوان به دستیابی در اهداف از پیش تعیین شده در این بخش امیدوار بود.
نقش دانشگاههای علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران در رونق گردشگری سلامت در استان
چند سالی است که موضوع گردشگری سلامت در مازندران بسیار پررنگ دیده میشود و مسوولان سعی دارند با افزایش کیفیت و کمیت زیرساختهای بهداشتی و درمانی و با توجه به ظرفیتهای خدادادی طبیعی همچون وجود آبگرمهای متعدد خصوصا در غرب استان، پای گردشگران خارجی را برای گردشگری سلامت به مازندران باز کنند.
در این میان به نظر میرسد نقش دانشگاههای علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران و بابل در تامین و فراهم آوردن زیرساختهای لازم در خصوص توسعه این شاخه از گردشگری در استان بر کسی پوشیده نیست و بنا به گفته رئیس دانشگاه علوم پزشکی مازندران با اقداماتی که صورت گرفته بسترسازی مناسب برای جذب حداکثری گردشگران سلامت در استان فراهم شده است. دکتر فرهاد غلامی با اشاره به اینکه در استان مازندران بسترهای خوبی برای گردشگری سلامت در حال فراهم شدن است افزود: هماهنگی درون بخشی مناسبی بین استانداری و دستگاههای مرتبط با دانشگاه در استان فراهم شده و همزمان در زمینههایی مانند بخشهای بیمارستانی، تجهیزات
و کادر پزشکی در حال افزایش توسعه هستیم. وی ادامه داد: هیات دولت، مجلس شورای اسلامی و وزارت بهداشت بطور جدی موضوع گردشگری سلامت را پیگیری میکنند. رئیس دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران گفت: از تمامی ظرفیتهای موجود حوزه بهداشت و درمان و سایر بخشها شامل فرهنگ، آداب و رسوم و مواهب طبیعی در استانهای مختلف بهره ببریم تا گردشگر سلامت بیشتری جذب شود.
گردشگری سلامت از تاکیدات ویژه در برنامه هفتم توسعه است و بخش مهمی از توسعه کشورها، توسعه روابط بینالملل است و هرچقدر این روابط گسترش یابد، قطعا توسعه پایدارتر خواهد بود.
یکی از شاخصههای ارزیابی موفقیت دولتهای مختلف هم موفقیت در نظام سلامت است و به برکت انقلاب اسلامی همه شاخصهای نظام سلامت کشور رشد قابل توجهی داشته است و دیگر نیازی به اعزام بیماران به خارج از کشور نیست. برای اولین بار رد پای محکمی از گردشگری سلامت در قانون برنامه هفتم توسعه داریم؛ درحالی که در ۶ قانون اول شاید اسناد بالا دستی چندان در حمایت از فعالان عرصه کردشگری رد پای محکمی نداشتند؛ اکنون اهداف کیفی و کمی برای این بخش دیده شده است که از جمله آن میتوان به معافیتهای مالیاتی و ارائه اختیار ویژه به استانداران برای گردشگری و بویژه گردشگری سلامت اشاره کرد. برای این منظور علاوه بر اینکه باید به فعالین بخش خصوصی این حوزه توجه بیشتری شود، در عین حال تکلیف قانونی برای دانشگاههای علوم پزشکی برای استفاده از ظرفیت توریسم سلامت موردتاکید است. وجود ۴۰ بیمارستان دولتی و خصوصی با فعالیت در زمینههای تخصصی پزشکی و درمانی بخشی قابل ملاحظه زیرساختهای موجود استان مازندران در حوزه گردشگری سلامت به شمار میرود. در کنار وجود چنین ظرفیتی در مازندران، هر یک از این بیمارستانها طی سالهای اخیر با تزریق اعتبارات دولتی در گامهای مختلف طرح «هتلینگ» در آنها اجرا شده است که در این طرح شکل و شمایل اتاقهای بیمارستان متناسب با استانداردهای روز جهان بهسازی و ترمیم شد به طوری که این زیرساخت در برخی از بیمارستانها باعث شده تا وضعیت ساختاری و ظاهر آنها بسیار متفاوت تر از گذشته شود.
در راستای پیگیری و تحقق برنامه هفتم در مازندران هفته اخیر سفیر بلاروس در ایران از ظرفیتهای موجود دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران بازدید کرد و تفاهمنامههای همکاری در این زمینه امضا شده است که بخش عمدهای از آن به موضوع گردشگری سلامت اختصاص دارد.
تاریخچه گردشگری سلامت
این مفهوم از زمان روم، ایران و یونان باستان وجود داشته و مردم به قصد افزایش سطح سلامتی سفر میکردند. آرامآرام این مفهوم به اروپا راه یافت و سپس از طریق این ناحیه جهانی شد. در دوران باستان برای افزایش سطح سلامتی مردم اکثراً به رودخانهها و مکانهای دارای چشمه آب معدنی سفر میکردند. چراکه معتقد بودند این آبها برای سلامتی بدن بسیار مفیدند و میتوان از طریق آن قوای جسمی و روحی را بازیافت. قرنهاست که آبهای معدنی در سراسر جهان پرطرفدارند و همواره هم گردشگران زیادی به قصد افزایش سطح سلامتی به سمت آنها میروند. در انگلستان بسیاری از اقامتگاههای کنار دریا توسعه پیدا کرد چراکه مردم باور داشتند آب دریا باعث سلامتی آنها میشود. نمونههایی از این دست را میتوان در سراسر اروپا یافت. آبهای معدنی به درمان رماتیسم، عفونتهای پوستی و سوءهاضمه کمک زیادی میکرد.
در ایران نیز آبهای معدنی زیادی وجود داشتند و مردم به قصد درمان به این مناطق سفر میکردند؛ البته چنین سفرهایی تا امروز نیز ادامهدار بوده است. در معنای سنتی، گردشگری سلامت چنین چیزی است اما امروز بسیاری گمان میکنند که گردشگری سلامت یعنی سفر به کشوری برای انجام جراحی یا استفاده از خدمات پزشکی پیشرفته. گرچه که این نوع گردشگری هم نوعی گردشگری سلامت است اما تمام آن تعریف نمیکند. بهترین تعریف برای یادگیری این نوع گردشگری همان تعریفی است که سازمان گردشگری جهانی ارائه داده است.
گردشگری پزشکی Medical Tourism
رایجترین شاخه گردشگری سلامت گردشگری پزشکی است. بههمین خاطر هم اکثر مردم تصور میکنند که گردشگری سلامت به کل همین است. این نوع گردشگری یعنی بهمنظور استفاده از خدمات پزشکی روز دنیا به کشور دیگری سفر کند که امکانات پزشکی در آن خوب و هزینهها نسبت به محل فعلی زندگی او پایینتر است. معمولاً از کشورهای اروپایی، امریکایی و توسعهیافته به کشورهای آسیایی و درحالتوسعه سفر میکنند چراکه نرخ ارز به آنها اجازه میدهد با هزینه بسیار پایینتری نسبت به کشور خودشان خدمات پزشکی دریافت کنند. این نوع گردشگری بسیار حساس و مهم است چراکه مستقیماً با جان توریست ارتباط دارد. بههمین دلیل نمیتوان تنها بر روی جنبه درآمدزایی آن توجه کرد. ایران نیز یکی از کشورهایی است که در زمینه گردشگری پزشکی خصوصاً شاخه زیبایی بسیار خوب عمل کرده
و متقاضیان زیادی از سراسر دنیا دارد.
گردشگری طبیعت درمانی Curative Tourism
در این گردشگری توریست به مکانهایی سفر میکند که بهلحاظ جغرافیایی و تاریخی دارای جاذبه گردشگری و درمانی بهطور همزمان هستند.
گردشگری تندرستی Wellness Tourism
در این رشته، گردشگران بهدنبال آرامش و رهایی از تنش روزانه خود هستند. سفر گاهی برای آنها توسط پزشک تجویز میشود و گاهی نیز خودشان برای افزایش سطح سلامتی به سفر میروند. بسیاری از آنها بهقصد درمان بیماری خاصی سفر نمیکنند و تنها قصدشان این است که روحیه خود را تقویت کنند. برای نمونه جزیره کیش یکی از نقاط مهم برای گردشگری تندرستی در ایران است.
