سرویس اجتماعی
اگر امروز بخواهیم نمونهای بارز از آلودگی وسیع و عمیق رودخانه در مازندران را نام ببریم، بی شک، باید از بابلرود یاد کنیم. رودخانهای که در روزگاران نه چندان دور، مامن و ماوای ماهیان و زیستمندان کوچکتر بود و حتی بطلمیوس (جغرافیدانِ بزرگ تاریخ) نیز از آن یاد کرده بود.
بابلرود یا رود بابل یا باوُل رود، یکی از بزرگترین رودخانههای شمال ایران و مازندران است. این رود از ترکیب سه رودخانه آذررود، کارسنگ رود و اسکلیم رود در سد البرز تشکیل شده و پس از گذر از شهرستانهای سوادکوه شمالی، بابل و بابلسر به دریای مازندران میریزد.
بابلرود با احتساب سرشاخههای اصلي آن یعنی رودخانههای سجرو یا بابلک حدود ۱۰۹ کیلومتر طول دارد و پس از عبور از جنگلهای سوادکوه شمالی و شالیزارهای بابل، در بابلسر به دریای مازندران میریزد. مصب این رود محل خوبی برای تفریحات آبی است. عمق این رود در قسمتهای مرکزی معمولی و در هنگام ریختن به دریا بسیار زیاد است. این رودخانه تا آنجا زیبا بود که آب منطقهای مازندران در سال ۹۸ در نظر داشت یک طرحِ توسعهای گردشگری را در آن استارت بزند و این در حالی ست که وضعیتِ امروز بابلرود به لحاظ آلودگی چنان نامطلوب و دردناک شده است که فعالانِ محیط زیست کمپین نجاتِ بابلرود را ایجاد کردهاند! تخلیه فاضلاب انسانی به همراه سرریز پسابهای صنعتی و خانگی به رودخانه بابلرود، اکنون این منبع آبی بزرگ مازندران را به دریایی از آلودگی تبدیل کرده که به باور کارشناسان ادامه این روند در کنار آسیبهای بهداشتی برای شهروندان، چالشهای زیست محیطی گسترده ای را در منطقه در پی خواهد داشت. رودخانه بابلرود یکی از رودخانههای پُر آب مازندران است که از قلب جنگلهای هیرکانی در مناطق بالادست سوادکوه مازندران سرچشمه میگیرد و بعد از طی مسافت ۷۸ کیلومتری و عبور از سه شهرستان سوادکوه، بابل و بابلسر به دریای خزر میریزد. این رودخانه بزرگ و زیبا که با عبور از جنگلهای سر به فلک کشیده و دشتهای زیبا به دریای خزر میریزد در طول مسیر ۷۸ کیلومتری از سرچشمه تا دریای خزر مورد بی مهریهای فراوان قرار میگیرد. ورود پسابهای صنعتی و فاضلابهای خانگی به این رودخانه که برای دوستداران محیط زیست بسیار آزار دهنده است، علاوه برآن تخلیه فاضلاب انسانی در این رودخانه شوک سنگین دیگری را به شهروندان و دوستداران محیط زیست و سلامت مردم به عنوان یک مسئله غیر قابل قبول وارد کرده است.
فاضلابهای انسانی که در نهایت به دریای خزر میریزد و تهدید جدی برای سلامت مردم محسوب میشود، در حالی به بابلرود ریخته میشود که کارشناسان نسبت به سونامی سرطان در کشور هشدارهای جدی را مطرح کرده و از متولیان خواسته شد که برای این مشکل چاره اندیشی کنند. بسیاری از کشاورزان حاشیه بابلرود علاوه بر اینکه از طریق آب این رودخانه دهها هزار هکتار زمین شالیزاری خود را آبیاری میکنند، هزاران هکتار از زمینهای صیفی جات با آب بابلرود سیراب میشود و تمامی محصول تولیدی این زمینهای زراعی ضمن استفاده در مازندران برای سراسر کشور هم صادر میشود. همچنین با شروع فصل بارشهای سیل آسا شیرابههای زباله برخی شهرهای حاشیه بابلرود مانند انجیلسی بابلکنار که میزبان زباله هفت شهر اقماری بابل است با حجم بالا با ورود به رودخانههای کوچک محلی در نهایت به بابلرود سرازیر میشوند. برخی از مسوولان شهری نسبت به خطرهای هولناک این اقدام هشدار میدهند و به دنبال حل این مشکل مهم زیست محیطی هستند. هرچند گامهای نخست برای حل این مشکل آغاز شد اما برای سالم سازی بابلرود نیاز به تصمیمهای جدی تری است. شهرداری بابل با راه اندازی تصفیه خانه سکوی دپوی زباله شهر بابل که در حاشیه این رودخانه در شهر بابل قرار دارد چراغ اول را روشن کرد اما این طرح با حجم سنگین ورود فاضلاب به بابلرود به عنوان یک مبنا برای ساماندهی ورود فاضلاب های صنعتی، انسانی و خانگی به رودخانه بابلرود است. این روزها عدهای از فعالان زیست محیطی در مکانهای مشخص که فاضلابهای انسانی را در رودخانه بابلرود تخلیه میکنند در کمین مینشینند و با فیلم برداری از این اقدام و به اشتراک گذاشتن فیلم در شبکههای اجتماعی به دنبال حل این مشکل هستند. در این پیوند حسین بیژنی رییس شورای اسلامی شهر بابل با بیان این مطلب که عبور رودخانه بابلرود از داخل شهر بابل یک فرصت بی نظیر است، گفت: به هیچ عنوان پذیرفتنی نیست که فاضلاب انسانی در این رودخانه تخلیه شود که عامل بسیاری از بیماریهاست. وی ادامه داد: همه ما به صورت مستقیم و غیر مستقیم از آب روخانه بابلرود استفاده میکنیم و نباید اجازه دهیم بیش از این سلامت مردم به خطر بیافتد. بیژنی از مسوولان مربوطه خواست برای حل این مشکل راهکاری اساسی ارائه دهند و از ظرفیت بابلرود برای رونق گردشگری استفاده شود، نه اینکه این ظرفیت به تهدیدی برای سلامت مردم تبدیل شود. رییس شورای اسلامی شهر بابل سرعت بخشی طرحهای بزرگ فاضلاب شهری را مهمترین راهکار برای جلوگیری از ورود فاضلابهای انسانی به رودخانه بابلرود برشمرد و اظهار داشت: با تکمیل گامهای بعدی تصفیه خانه فاضلاب بابل بخش زیادی از این مشکل مرتفع میشود. مهدی کیانی شهردار بابل بیان داشت: بابلرود که به عنوان یک ظرفیت ممتاز برای توسعه و رونق گردشگری در شهر بابل محسوب میشود، رعایت نکات زیست محیطی این رودخانه یکی از دغدغههای جدی شهروندان و فعالان محیط زیست است. وی با بیان این مطلب که برای جلوگیری از پسابها و فاضلابهای خانگی به این رودخانه، به یک مطالبه چند ساله تبدیل شد؛ افزود: شهرداری بابل با افتتاح تصفیه خانه شیرابه سکوی انتقال پسماند که در کنار بابلرود واقع شده بود چراغ اول را روشن کرد. شهردار بابل با بیان این مطلب که افتتاح این طرح یک گام مثبت برای ساماندهی پسماند بابلرود است، گفت: برای تکمیل تصفیه خانه شیرابه سکوی انتقال پسماند ۱۰ میلیارد ریال سرمایه گذاری شده است و این طرح با ظرفیت روزانه ۱۰ متر مکعب، شیرابه سکوی زباله شهر بابل برای انتقال به انجیلسی را تصفیه میکند. کیانی با بیان اینکه برای ساماندهی شیرابه سایت انجیلسی تصفیه خانه ۱۵۰ متر مکعبی در دو نوبت به مناقصه گذاشته شد، بیان کرد: با انتخاب پیمانکار عملیات اجرایی این تصفیه خانه آغاز خواهد شد که گام مهمی در ساماندهی شیرابه سایت زباله انجیلسی است. رودخانههای بابلرود در مسیر خود ضمن آبیاری مزارع و باغها، منبع تولید و تامین انواع ماهی و سبزیجات و صیفی جات به همراه عرصه وسیعی از شالیزارها است.
کارزار نجات
حالا بابلیها برای نجات بابلرود کارزاری را با عنوان «نجات رودخانه بابلرود از پسابهای صنعتی و فاضلابهای شهری» فعال کردند.
در این کارزار خطاب به رئیس جمهور آمده است: آلودگی اسفناک رودخانههای بابل ناشی از پسابهای آلوده شهرکهای صنعتی به خصوص شهرک صنعتی رجه، واقع در بندپی بابل و ورود فاضلابهای شهری به بابلرود در محدوده پل تاریخی محمد حسن خان، پل موزیرج و جاده ساحلی و ابتلای سالانه سه هزار نفر به سرطان در مازندران سبب نگرانی ساکنین اطراف رودخانه، کشاورزان و فعالین محیط زیست شده است، بنابراین از جنابعالی به عنوان مجری قانون اساسی کشور درخواست میشود تا دستور بفرمایید جلوی این فاجعه زیست محیطی گرفته شود و با افراد و شرکتهای متخلف برخورد قاطع صورت گیرد. رودخانه بابلرود یکی از رودخانههای پُر آب مازندران است که از قلب جنگلهای هیرکانی در مناطق بالادست سوادکوه مازندران سرچشمه میگیرد و بعد از طی مسافت ۷۸ کیلومتری و عبور از سه شهرستان سوادکوه، بابل و بابلسر به دریای خزر میریزد. رودخانههای مازندران که از مهمترین عناصر محیط زیستی این استان محسوب میشوند و نقشی اساسی در اقتصاد بومی این استان یعنی کشاورزی و دامداری دارند، سالهاست که مورد بیمهری قرار گرفتهاند. اگر از خشکسالی به عنوان یکی از دلایل اقلیمی حال ناخوش رودخانهها در مازندران صرفنظر کنیم، از یک سو بیتوجهی شهروندان و مدیران واحدهای تولیدی و صنعتی به این عناصر مهم محیط زیست در حال آسیب وارد کردن به آنهاست و از سوی دیگر اجرای طرحهای عمرانی به بهانه توسعه، رودخانههای مازندران را از ماهیت اصلی زیستمحیطیشان دور میکند. اما همانطور که گفته شد، علاوه بر کاهش آبدهی به دلیل کمبارشی و شرایط اقلیمی، رودخانههای مازندران از عوامل انسانی هم بشدت تهدید میشوند. تجاوز به حریم و بستر رودخانه، برداشت بیرویه مخلوط و شن از رودهای استان، اجرای طرحهای عمرانی با توجیه توسعه پایدار در حاشیه رودخانهها و برخی اقدامت دیگر در حال از بین بردن ماهیت اصلی رودخانههای مازندران به عنوان یک زیستگاه مستقل هستند. به همین دلیل بسیاری از کارشناسان معتقدند که از این زیستبومهای مستقل در مازندران اکنون صرفا آبراههای نصفه و نیمه باقی مانده است. روزانه ۵۸ هزار تن زباله در کشور تولید میشود که در این میان سهم استانهای مسافر خیز مانند گیلان، مازندران و گلستان بسیار نگران کننده است، در این سه استان هر حالت عادی روزانه حدود ۶ هزار تُن پسماند تولید میشود که در ایام تعطیلات تابستانی و نوروزی گاهی تا سه برابر بیشتر میشود که این فاجعهای برای محیط زیست شمال کشور است زیرا شیرابههای این حجم زیاله جنگل و طبیعت آن منطقه را نابود میکند و در نهایت وارد رودخانه با ورود به محصولات کشاورزی، زندگی و سلامت مردم را تحت تاثیر قرار میدهد.
