سرویس اجتماعی
صید و صیادی از جمله مشاغلی است که ساحل نشینان و مجاوران آبی خزر، به آن مشغولاند. فصل صید که میشود دلِ صیادان همچو ماهیانِ بیرون مانده از آب، به تپش میافتد.
آنها عاشقان حقیقی دریا هستند که به قدرِ عشقی که به آن ابراز میکنند سبدِشان از ماهی پر میشود و سفرههاشان با برکت. افرادی که در شغل ماهیگیری مشغولند دو الی سه ساعت بعد از نیمه شب، سوار بر قایق شده و به دل دریا میزنند و هنگام غروب، به اسکله یا مقر دائمی خود باز میگردند. سپس قایقها را با کمال احتیاط از آب خارج میکنند. اما صید به وسیله لنجها در سفرهای دریایی به دور دست، یکی دو ماه به طول میانجامد و این افراد زحمت کش به دور از خانواده به کار صید ماهی، بخصوص ماهی صنعتی یا ماهی تن مشغول میباشند. ماهیگیران برای خودشان دارای آداب و سنتهای خاصی هستند که این سنتها برای آنها مورد احترام است.
به طور معمول فصل صید ماهیان استخوانی در دریای خزر از ماه مهر شروع میشود و تا اواخر فروردین و گاهی تا اواسط اردیبهشت بسته به شرایط آب و هوایی ادامه مییابد، ۵۴ شرکت تعاونی صیادی پره با چهار هزار و ۲۰۰ صیاد این روزها در حال آماده سازی تورها و ادوات ماهیگیری هستند تا با آمادگی کامل فصل صید را آغاز کنند. صید و ماهیگیری در سواحل دریای خزر به روش «پره» است به این صورت که تورهایی با ارتفاع هفت تا ۱۰ متر و به طول یک هزار و ۲۰۰ متر به کمک یک قایق به صورت نیم دایره در فاصله مشخصی از ساحل دریا (۱۴ متری عمق دریا) ریخته و پس ازانباشته شدن از ماهیان استخوانی شامل گونههای کفال، سفید و کپور، به وسیله تراکتور به ساحل کشیده میشود. سر صیاد، فوکا پوش (صیادان با چکمههای بلند) تور ریز، چینت چی (مرمت کار تور) قایقران و تراکتور ران از نیروهای اصلی در انجام صیادی پره هستند. طبق آمار شیلات مازندران هر شرکت تعاونی در فصل ماهیگیری به سه تُن تور نیاز دارد که هر ساله در اثر توفانهای ناگهانی و غیر قابل پیش بینی دریا، وجود لنگرهای غیرمجاز و همچنین وضعیت نامناسب کف دریا به لحاظ وجود نخاله و آشغالهای رهاشده در دریا سبب پارگی تورها میشود.
افزایش حدود سه برابری قیمت تور و طناب ماهیگیری
سوم مهرماه امسال، رییس و مدیرعامل اتحادیه تعاونی ماهیگیران پره استان برآمادگی و اتخاذ تمهیدات لازم از سوی اتحادیه و تشکلهای صیادی پره در آستانه صید ماهیان در مهرماه تاکید کرد و گفت: براساس مصوبه کمیته مدیریت صید ماهیان استخوانی سازمان شیلات ایران، صید ماهیان استخوانی پره توسط ۱۳ شرکت تعاونی منطقه میانکاله از هجدهم مهره ماه و مابقی از بیست و پنجم مهر آغاز خواهد شد.
خشایار نواحی افزود: امسال با هماهنگی شیلات ۷۰ میلیون قطعه بچه ماهی سفید، ۲۸ میلیون قطعه بچه ماهی کپورو حدود ۵۰۰ هزار قطعه بچه ماهی خاویاری از گونهها فیل ماهی و اوزون برون در ۳۰ رودخانه شیلاتی استان رها سازی شده است. وی با توضیح اینکه اتحادیه تعاونی ماهیگیران پره استان مازندران امسال هفت میلیارد تومان بابت حمل و جابجایی بچه ماهیها برای رها سازی در رودخانههای استان هزینه کرده است، بیان داشت: یکی از اقدامات جدی این اتحادیه ایجاد ۵۶ استخر پرورش بچه ماهی در کنار سواحل است که ۲۸میلیون قطعه بچه ماهی از این طریق تولید و در همان منطقه رها سازی شد. مدیر عامل اتحادیه تعاونی ماهیگیران پره مازندران با اظهار اینکه کارخانه تولید تور ماهیگیری در استان وجود ندارد، بیان داشت: هر شرکت تعاونی در فصل ماهیگیری به سه تُن تور نیاز دارد که هر ساله در اثر توفانهای ناگهانی و غیر قابل پیش بینی دریا، وجود لنگرهای غیرمجاز و همچنین وضعیت نامناسب کف دریا به لحاظ وجود نخاله و آشغالهای رهاشده در دریا سبب پارگی تورها میشود. نوایی ۷۰ درصد هزینه هر شرکت تعاونی را مربوط به خرید تور و طناب ماهیگیری دانست و افزود: طناب و تورهای ماهیگیری از ملایر تهیه میشود و یا وارداتی از کشور چین است که هر کیلو تور از ۲۷۰ هزار تومان سال گذشته امسال به ۴۷۰ هزار تومان و هر کیلو طناب از ۵۰ هزار تومان به ۱۵۰ هزار تومان افزایش یافته است. نوایی با ابراز امیدواری از برگشت ماهیان رها سازی شده به تور ماهیگیران توضیح داد: درحال حاضر مسائل تامین سوخت برای قایقهای موتوری و تراکتور با هماهنگی شیلات حل و فصل شده اما سرمایه در گردش شرکتهای تعاونی برای خرید ادوات صیادی کم است.
وی به افزایش ۹۸ درصدی صید ماهیان استخوانی در فصل صید سال گذشته در مازندران اشاره کرد و گفت : پارسال سه هزار و۳۲۳ تُن انواع ماهی استخوانی به خصوص سفید، کفال و کپور به ارزش ۶۴۰ میلیارد تومان صید شد که به لحاظ درآمدی نسبت به سال ماقبلش حدود سه برابر بیشتر شده بود. وی دلیل افزایش صید ماهیان استخوانی در دریای مازندرانی خزر را به بار نشستن رها سازی سالانه ۷۰ تا ۹۰ میلون قطعه بچه ماهی در رودخانهها اعلام کرد و گفت: شرایط آب و هوایی مساعد و در دسترس قرار گرفتن ماهیان به تورهای ماهیگیران بسیار مهم و اثر بخش در افزایش صید است. گونههای کفال، ماهی سفید و کپور عمده ترین ماهیان استخوانی دریای خزر هستند.
فعالیت بیش از ۲۲۰۰ تعاونی صیادی و آبزیپروری در کشور
تابستان امسال نیز معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از فعالیت بیش از ۲۲۰۰ شرکت تعاونی صیادی و آبزیپروری در کشور خبر داد و گفت: فعالیت در این تعاونیها نزدیک به ۳۰ هزار نفر اشتغالزایی داشته است.
صنعت ماهیگیری از دیرباز صنعتی با ارزآوری بالا به شمار میرود که ضمن اشتغالزایی نقش بسزایی در تامین معاش صیادان و ماهیگیران و کسانی داشته که به نوعی با حوزه شیلات و آبزی پروری در ارتباط هستند. صنعت ماهیگیری به صورت مستقیم و غیرمستقیم در حدود ۵۰۰ میلیون شغل ایجاد کرده است. شغل ماهیگیری و صیادی چه در محیط دریا و بر روی لنج و قایق یا در کنار سواحل از طریق تورهای ماهیگیری و قلاب انجام میشود. طبق گزارشهای جهانی بیش از ۳۸ میلیون ماهیگیر و پرورش دهنده ماهی و آبزی در سرتاسر جهان مشغول صید و ماهیگیری هستند.
در حال حاضر صنعت شیلات بخش بزرگی از تجارت جهانی را به خود اختصاص داده و بسیاری از کشورها هر روز بیش از پیش در جهت توسعه و تقویت این صنعت گام برمیدارند. کشور ما نیز در این حوزه از توانمندی و ظرفیت بالا و بالقوهای برخوردار است و از طریق توسعه آبزی پروری تلاش کرده تا سهم خود در بازارهای جهانی را حفظ کند. در همین راستا مهدی مسکنی – معاون امور تعاون وزارت تعاون،کار و رفاه اجتماعی از فعالیت ۲۲۹۹ شرکت تعاونی صیادی و آبزی پروری در کشور خبر داده و گفت: در بخشهای مختلف حوزه صیادی و آبزیپروری بخش تعاون کشور در مجموع حدود ۳۰ هزار نفر اشتغال دارند. به گفته وی در بخش تعاون ۲۲ اتحادیه صیادی و پرورش میگو و ماهی، ۵۰۶ تعاونی صیادی و شیلات، ۱۲۵۷ تعاونی پرورش و تکثیر ماهی و ۵۳۶ تعاونی پرورش و تکثیر میگو به فعالیت صیادی و آبزیپروری مشغول هستند. معاون وزیر تعاون به وضعیت اشتغال تعاونیهای فعال صیادی و آبزیپروری اشاره کرده و میافزاید: در حال حاضر ۲۶۱ نفر در اتحادیه صیادی و پرورش ماهی و میگو، ۱۲ هزار و ۲۸۰ نفر در حوزه صیادی و شیلات، ۱۰ هزار و ۳۹۳ نفر در زمینه پرورش و تکثیر ماهی و ۴۴۵۵ نفر به پرورش و تکثیر میگو اشتغال دارند.
آنطور که مسکنی گفته قرار گرفتن شغل صیادی در فهرست مشاغل سخت و زیانآور و افزایش بیمه ملوانی از ۵ نفر به ۸ نفر از سازمان تأمین اجتماعی پیگیری و مکاتبه خواهد شد. بر اساس آمارها ایران در حوزه صید و صیادی در غرب آسیا در بین ۳۲ کشور رتبه اول و در کل اقیانوس هند رتبه دوم را داراست که بخش اعظمی از این موفقیت به دلیل ظرفیت بندر اقیانوسی ایران در جنوب سیستان و بلوچستان و دانش و قدرت سرمایهگذاری ایران در منطقه است. شرکتهای تعاونی صیادان به شرکتهایی با عضویت صیادان ماهی و سایر آبزیان گفته میشود که با رعایت قوانین و مقرات مربوط به مبادلات مرزی و به شرط تجویز اساسنامه، مجاز به انجام مبادلات مرزی هستند.
شغل صیادی از جمله مشاغل سخت و زیان آور است
اما شغل صیادی کار راحتی نیست و با چالشهای فراوانی روبروست. چالشها و دشواریهایی که قرار گرفتن این شغل در ذیلِ مشاغل سخت و زیان آور را اجتناب ناپذیر میسازد.
در همین راستا، قاسم کریم زاده مدیرکل شیلات استان مازندران ۲۷شهریور ماه امسال در آستانه فصل صید ماهیان استخوانی دریای خزر، به اتفاق عباس اسماعیلی ملا معاون صیدو بنادر ماهیگیری این اداره کل در نشست مشترک با خشایار نوایی رئيس و مدیرعامل اتحادیه تعاونی ماهیگیران پره استان مازندران در دفتر این اتحادیه در بابلسر، مهمترین مسائل و مشکلات این تشکل بزرگ صیادی را مورد بررسی قراردادند.
در این جلسه نوایی رئیس و مدیرعامل اتحادیه مذکور با تشکر از حمایتهای شیلات استان از جامعه صیادی پره استان در بخشهای تکثیر و رهاسازي میلیونها قطعه بچه ماهی در دریا درجهت حفظ و بازسازی ذخایر آبزیان دریایی که تثبیت اشتغال و استمرار صید و صیادی را بدنبال دارد گفت: تشکلهای صیادی پره استان امسال همچون سالهای قبل در راستای دستورالعملها و مقررات ابلاغی صید و صیادی در جهت تامین بخشی از پروتئین جامعه تلاش خواهند کرد.
قاسم کریم زاده مدیرکل شیلات استان مازندران با بیان اینکه جامعه صیادی پره استان مازندران با جمعیتی حدود ۴ هزار صیاد یکی از تشکلهای بزرگ اقتصاد کشاورزی استان مازندران محسوب میشود گفت: این شغل، از لحاظ تامین بخشی از پروتئین موردنیاز جامعه، اشتغالزایی و درآمد جایگاه مهمی در شاخص فعالیتهای اقتصادی استان دارد.
مدیرکل شیلات مازندران همچنین با اشاره به اینکه شیلات استان مازندران سه مطالبه بحق جامعه صیادی استان شامل: سخت و زیان آور شمردن شغل، کاهش نرخ بیمه پرداختی و نیز اجرای طرح تعدیل، ساماندهی و اقتصادی نمودن فعالیت جامعه صیادی را به جد در سطح ملی و استانی پیگیری می نماید افزود: در راستای سیاستهای حمایتی شیلات ازجامعه صیادی، شیلات استان مازندران نسبت به ارائه خدمات حمایتی یارانهای تامین سوخت موردنیاز، تسهیلات، برگزاری دورههای آموزشی و ترویجی اقدام می نماید و درکنار جامعه صیادی خواهد بود.
پیگیریها برای سخت و زیانآور شمرده شدن شغل صیادی
پیگیریها تا اجرای شمولیت قانون سخت و زیان آور برای صیادان مازندران ادامه خواهد داشت.
خردادماه امسال هم مدیرکل شیلات مازندران طی گفتوگویی ضمن اعلام خبر فوق ابراز داشت: از سنوات گذشته تاکنون برای سه مطالبه بحق جامعه صیادی شامل تخفیف نرخ بیمه از ۲۷ درصد به ۱۷درصد، طرح تعدیل و ساماندهی و اقتصادی شدن فعالیت صیادی و نیز سخت و زیان آور بودن شغل صیادان پیگیریهای مختلف و مستمری انجام گرفت.
او افزود: ۱۱۳ تشکل صیادی با جمعیت حدود ۵ هزار نفر در سه شاخه صیادان پره، کیلکا و خاویاری از طریق صید و صیادی در استان امرار معاش میکنند که فعالیت صیادان تا سال ۱۳۹۲ در ردیف شغل سخت و زیان آور قرارداشته و صیادان از مزایای این قانون بهرهمند بودند، ولی از آن سال به بعد اعمال این قانون لغو گردید.
کریم زاده گفت: تاکنون چندین جلسه و نشست با مراجع مختلف انجام پذیرفت که در دومین نشست شورای گفتگوی دولت و بخش خصوصی در محل استانداری مازندران، شغل صیادی جز مشاغل سخت و زیان آور محسوب شده بود. مدیر کل شیلات مازندران روز گذشته نیز از افزایش پنج درصدی صید ماهیان استخوانی خبر داد و گفت: صیادان از آغاز صید هجدهم مهرماه تا کنون، ۱۹۰ تن انواع ماهی صید کردند که نسبت به مدت مشابه سال قبل پنج درصد افزایش نشان میدهد.
قاسم کریم زاده ارزش اقتصادی ماهیان استخوانی صید شده را ۵۴۰ میلیارد ریال اعلام کرد و افزود: به لحاظ ارزشی نیز حدود ۷۴درصد نسبت به مدت مشابه سال گذشته درآمد ماهیگیران بیشتر شده است.
وی با اظهار اینکه ۳۶ درصد از ماهیان استخوانی صید شده گونه کفال، ۱۴درصد ماهی سفید و ۵۰ درصد کپور است، ادامه داد: با توجه به تکثیر و رها سازی حدود ۱۰۰ میلیون قطعه بچه ماهی به خصوص گونه سفید و کپور، شاهد صید قابل توجه از سوی صیادان پره هستیم.
