مائده مطهری زاده سراب زیاد است و آب کم! گلوی زمین خشکیدهتر از همیشه است و حتی در بهشت ایران زمین، مازندران هم اخبارِ بی آبی از هر سو به گوش میرسد. پای دیو خشکسالی به هرکجا که میرسد، آنجا را بیابان میکند و حالا نوبت به مازندران سرسبز و زیبای ما رسیده است و […]
مائده مطهری زاده
سراب زیاد است و آب کم! گلوی زمین خشکیدهتر از همیشه است و حتی در بهشت ایران زمین، مازندران هم اخبارِ بی آبی از هر سو به گوش میرسد.
پای دیو خشکسالی به هرکجا که میرسد، آنجا را بیابان میکند و حالا نوبت به مازندران سرسبز و زیبای ما رسیده است و آنطور که محمد حسن نامی رییس مدیریت بحران کشور میگوید، با تغییرات شدید آب و هوایی و اقلیمی در مازندران روبرو هستیم و اگر توجه ویژهای به منطقه نشود در ۱۵ سال آینده شاهد بیابانی شدن مازندران خواهیم بود.
نامی، در حاشیه سفری که به مرزن آباد چالوس داشته در ادامه سخنان بالا گفت که بیشترین بودجه بحران را برای مدیریت مازندران اختصاص دادیم و چون استان با سیل، زلزله و حوادث غیرمترقبه فراوانی در طول سال روبروست توجه به زیرساختها برای کاهش بحران در مازندران ضروری است.
نامی ایران را کشوری در مدار بحرانهای متعدد نامید و ادامه داد: مازندران هم بحران خیز بوده و بنابراین آماده باش کامل نیروها برای مواجهه با بحرانها ضرورتی انکارناپذیر در این استان به شمار میرود.
نامی اضافه کرد: با توجه به وقوع خشکسالیها در ۱۵ سال آینده استان مازندران به یکی از استانهای بیابانی تبدیل میشود و باید چارهای عمیق در این خصوص اندیشید تا مردم نیز باغهای خود را خردتر نکنند و برای اقتصاد منطقه باید چاره اندیشی دیگری داشت.
امسال بدتر از سالهای قبل
مازندران، استان کشاورزی است و امنیت غذایی کشور تا حد زیادی به رونقِ کشاورزی در این استان بستگی دارد.
به عبارتی دیگر، اگر کشاورزی در این استان به دلیل خشکسالی از بین برود، به خطر افتادن امنیت غذایی کشور و وابستگی به واردات محصولات کشاورزی و غذایی هرگز دور از انتظار نخواهد بود.
خشکسالی تا دیروز، آب منطقهای مازندران را مجبور به ممنوعیت اجرای کشت دوم در استان به ویژه در مناطق شرقی مازندران کرده بود و امروز خبر رسیده است که کاهش ۴۰درصدی بارندگی،۵۰ درصدی روان آبهای رودخانههای دائمی و همچنین کم شدن حدود ۶۰ درصدی ذخایر آبی پشت سدها و آببندانهای مازندران سبب شد تا شرکت آب منطقهای، نوبت بندی منابع آبی استان را حدود یک ماه زودتر شروع کرده و جهادکشاورزی نیز اخطار کم آبی صادر کند.
فراوانی آب رودخانهها و بارندگی مناسب در گذشته سبب میشد تا شالیکاران مازندرانی بخشی از کشت و کار برنج را در ماه اسفند و فروردین بدون نیاز به نوبت بندی انجام دهند ولی کاهش بارندگی و خالی ماندن ظرفیتهای موجود ذخیره سازی پشت سدها و آب بندانها که به معنای سرعت گرفتن روند خشکسالی در استان است، سبب شد تا مدیریت نوبتبندی آب زودهنگام در دستور کار قرار بگیرد.
آمار کاهش بارندگی و روان آبهای رودخانهها و خالی ماندن قابل توجه ظرفیت سدها و آب بندانهای مازندران به معنای در پیش بودن سالی سخت برای کشاورزی به ویژه برنجکاری در این استان است، اثر کم بارشی بر شالیکاری شرق مازندران مقولهای که سبب شد تا جلسه اضطراری بررسی وضعیت منابع آبی و راهکارهای برون رفت از بحران خشکسالی از سوی شرکت آب منطقهای و جهاد کشاورزی مازندران نیز با حضور استاندار مازندران برگزار شود.
در راستای تجزیه و تحلیل نفیر خشکسالی هم اکنون شرکت آب منطقهای مازندران نسبت به کشت برنج به ویژه ارقام آببر پرمحصول برنج در منطقه شرق استان، علیالخصوص در اراضی پایین دست شبکه آبیاری سد شهید رجایی ساری و گلورد نکا هشدار بدهد.
شرکت آب منطقهای مازندران اعلام کرد که بیشترین ناحیه خشکسالی از سمت شرق به غرب استان است، بر اساس آمار رسمی هواشناسی مازندران کاهش بارندگی، طبق آمار رسمی هواشناسی میانگین بارش باران سال ۱۴۰۱ مازندران ۳۷۲ میلیمتر بوده که این آمار نسبت به مدت مشابه دوره آماری بلند مدت که ۶۴۰ میلیمتر بوده، حدود ۴۲ درصد کمتر و نسبت به سال ۱۴۰۰ که ۶۱۳ میلیمتر بوده، حدود ۴۰ درصد کاهش داشته است.
بر اساس آمار رسمی جهاد کشاورزی، سهم شرق مازندران از ۲۱۵ هزار هکتار اراضی شالیزاری استان، حدود ۵۰ هزار هکتار شالیزاری است که نیمی از آن یعنی ۲۴ هزار هکتار متعلق به شهرستانهای ساری و میاندورود است که آب شالیزاری این اراضی به صورت مستقیم از ذخیره آب سد رجایی تامین میشود، ۱۲هزار و ۵۰۰ هکتار از زمینهای شالیکاری شرق استان در شهرستان بهشهر واقع است، ۱۰ هزار هکتار را کشاورزان نکایی در اختیار دارند و سهم شالیکاران گلوگاهی هم ۲هزار و ۵۰۰ هکتار است.
طبق آمار شرکت آب منطقهای مازندران در حال حاضر تنها ۴۰ میلیون متر مکعب آب پشت سد شهید رجایی ساری ذخیره سازی وجود دارد که با این میزان تنها قادر است آب شرب شهرستان ساری تأمین شود، یعنی عملا امکان رهاسازی آب برای اراضی کشاورزی وجود ندارد.
در همین حال، مدیرعامل شرکت آب منطقهای مازندران با اشاره به وضعیت منابع آبی، کاهش ۳۰ درصدی بارندگیها و افت ۶۰ درصدی آوردهای رودخانهای گفت: این کاهشها زنگ خطری است برای سپری کردن خشکسال ترین سال آبی که نه تنها کشاورزی را با مشکل مواجه خواهد کرد بلکه آب شرب را نیز تحت تاثیر قرار خواهد داد.
حیدر داودیان با توضیح این نکته که اگرچه این خشکسالی از قبل توسط کارشناسان پیش بینی شد و پروژههایی برای آن تعریف شد، افزود: در همین راستا در حوزه تجن چاههای عمومی درنظر گرفته شد که با تجهیز کردن این چاهها تا حدی میتوان کمبود آب را جبران کرد.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای مازندران خشکسالی را همانند بلایای طبیعی دیگر مهم دانست و ادامه داد: با توجه به اینکه خشکسالی نیز بحرانی مهم است باید با استفاده از ماده ۱۸ قانون مدیریت بحران اعتبارات لازم را برای اجرای پروژههای سازگاری با خشکسالی تخصیص داد.
وی با بیان اینکه سد شهید رجایی ساری در تاریخ پنجم فروردین سال گذشته ۱۰۴ میلیون مترمکعب ذخیره آب داشت که امروز این حجم به ۴۰ میلیون مترمکعب کاهش یافته است، گفت: با این حجم فقط میتوان آب مورد نیاز شرب مردم ساری را تامین کرد، این وضعیت بحرانی در دیگر سدهای استان از جمله گلورد نکا و سد البرز نیز وجود دارد.
دبیر شورای حفاظت از منابع آب استان مازندران تصریح کرد: برای گذر از این سال سخت باید همه جامعه خود را مسوول دانسته و قدمی برای آن بردارند که تغییر الگوی کشت، مدیریت مصرف و صرفه جویی در مصرف آب قدم اول برای کاهش خسارتهای احتمالی است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای مازندران با بیان اینکه نوبت بندی آب روانآبهای رودخانهها، پشت سدها و آب بندانها امسال یک ماه زودتر از سال پیش آغاز شده است، گفت: کم آبی برای فعالیتهای کشاورزی بسیار جدی است.
داودیان گفت: نوبت بندی بر اساس وسعت دشتهای کشاورزی و حق آبه، به صورت صحیح انجام میشود تا کمترین آسیب از ناحیه بارش کم و ذخیره سازی ناکامل متوجه کشاورزان شود.
این مسوول تامین آب کشاورزی مازندران با اشاره به این نکته که کاهش روان آبهای رودخانه مهم کشاورزی استان و آبگیری اندک سدها و آببندانها سال سختی را برای کشاورزی استان رقم زده است، از کشاورزان خواست از هم اکنون باید با شرکت همکاری همه جانبه در مدیریت مصرف آب داشته باشند.
داودیان وضعیت روان آبهای رودخانههای شرق مازندران از جمله تجن و نکا رود را وخیمتر از دیگر رودخانهها توصیف کرد و گفت: کشاورزان باید به توصیه جهاد کشاورزی مبنی بر عدم کشت برنج در برخی از مناطق و لزوم کشت ارقام زودرس توجه کنند.
