سرویس اجتماعی
آبان ماه ۱۴۰۰ بود که هتل رامیلای چالوس در مجاورت دریای خزر، سوخت و جز خاکستر چیزی از آن باقی نماند!
برجی که بر ساحل سایه انداخته بود در چشم برهم زدنی دود شد و به هوا رفت و این شاید اولین بار بود که موضوعِ ایمنی ساختمانها بویژه ساختمانهای بلندمرتبه در مازندران به میزان قابل توجهی مهم و جدی شده بود.
تا چندی بعد از حادثه، گزارشهای زیادی در این باره توسط خبرنگاران نوشته شد؛ مسوولان ذیربط در مصاحبههای متعددی، تاکید کردند که همه چیز تحت کنترل است و تجربه تلخ هتل رامیلای چالوس دیگر بار تکرار نخواهد شد. اما مگر حادثه خبر میکند؟ تنها کاری که میتوان انجام داد، این است که حتی المقدور، ساختمانها را ایمن ساخت تا به هنگام حوادث و بلایای طبیعی کمترین میزانِ خسارت متوجهشان شود.
استاندارد سازی و افزایش ایمنی ساختمان، نخستین گام در جهت مدیریت شهری
یک کارشناس مدیریت شهری در این باره میگوید: استاندارد سازی و افزایش ایمنی ساختمان نخستین گام در مدیریت شهری محسوب میشود.
لیلا ابراهیمی با اشاره به سوانح و حوادث طبیعی در کشور و لزوم مدیریت درست برای جلوگیری از آسیبها، اظهار کرد: با توجه به زمین لرزههای زیادی که هرساله در کشور ما اتفاق میافتد، کشور ایران به لحاظ کُشته شدگان در رتبه چهارم دنیا قرار دارد. وی با بیان اینکه ایران از گسلهای فراوانی تشکیل شده است که حرکت این گسلها باعث رها شدن انرژی داخل زمین و بروز زلزلههای مکرر میشود، افزود: همه استانهای ایران به نوعی بر روی این گسلها قرار دارند و به همین دلیل خطر فعال شدن گسلها در تمام کشور وجود دارد و در این بین مازندران مستثنی نیست و خطر زلزله آن را تهدید میکند. این کارشناس مدیریت شهری با ابراز نگرانی از اینکه هنوز شناخت دقیقی از واقعیتهای ملموس کشور وجود ندارد، تصریح کرد: فرآیند برنامه ریزی شهری دارای سه مرحله اصلی شناخت وضع موجود، تجزیه و تحلیل و تدوین برنامه است که در کشورمان کمتر به این مسائل در مدیریت شهری توجه میشود.
ابراهیمی بیشترین خسارت و تلفات وارد شده را ناشی از فرو ریختن ساختمانها در زمان زلزله عنوان کرد و گفت: در صورتی که شناخت کافی از ساختمانهای موجود در شهرها و روستاها وجود داشته باشد میتوان به نقاط ضعف و قوت آن پی برد و در ادامه راهی برای مقاوم سازی آنها در جهت کاهش تلفات و خسارات ناشی از وقوع زلزله پیدا کرد و با نوسازی و بهسازی ساختمانهای آسیب پذیر، یک سری اقدامات مثبت را در جهت کاهش مخاطرات این رخداد طبیعی انجام داد تا دیگر این آسیبها تکرار نشود. وی بر ضرورت برنامه ریزی و مدیریت بحران در مازندران تاکید کرد و گفت: مسئولین باید در کنار مردم نسبت به برنامه ریزی مناسب اقدام کنند همچنین مردم نیز باید فرهنگ هم زیستی با این مخاطره را یاد بگیرند و آمادگی لازم جهت رویارویی با این رخداد طبیعی را داشته باشند. این استاد دانشگاه، استاندارد سازی و افزایش ایمنی ساختمان را نخستین گام در جهت مدیریت شهری برشمرد و ادامه داد: در این زمینه نیاز است آموزش مهارتهای ساخت وساز اصولی و درست برای معماران، پیمانکاران، بناها و کارگران ساختمانی و هرکسی که با ساخت و ساز در ارتباط است صورت گیرد. ابراهیمی، با تاکید بر لزوم مدیریت زلزله بعد از بحران اظهار کرد: نیاز است در زمان بحران همه دستگاهها و نیروهایی که طبق قانون باید در صحنه حضور داشته باشند در آماده باش کامل باشند و در جهت حفظ آرامش، آسایش و امنیت مردم در فرصت طلایی و کوتاه ترین زمان ممکن پس از حادثه اقدام کنند.
وی با اشاره به اینکه توجه به حقوق مردم آسیب دیده با حفظ کرامت و اسکان موقت و بازتوانی و تامین ماشین آلات از جمله وظایف مدیریت بحران در ابتدای امراست، ادامه داد: شهرداریها یکی از مهم ترین ارگانهای متولی هستند که امور مربوط به تاب آوری و مدیریت بحران شهری را برعهده دارند که دخیل در امر برنامه ریزی، نظارت بر ساخت و سازهای استاندارد، ایمن سازی و تهیه و اجرای برنامه پیشگیری از حوادث و شناسایی مناطق و مراکز مخاطره آمیز هستند. این کارشناس مدیریت شهری یادآور شد: مقاوم سازی، ایمن سازی و بهسازی لرزهای سازههای دولتی و عمومی مهم و بازسازی بافتهای مهم فرسوده و نظارت بر ساخت و سازهای استاندارد یکی از مهمترین وظایف مدیران شهری و شهرداریها است چرا که آنچه باعث تلفات دوچندان میشود زلزله نیست، بلکه ساختمانهای غیر مقاومی است که به دلیل عدم نظارت صحیح ساخته میشوند که باید به آن توجه شود. ابراهیمی تاکید کرد: رعایت اصول فنی و مهندسی از الزامات ساخت و ساز است و اگر شهرداری با ساخت و سازی مواجه شود که این اصول را رعایت نکرده است باید از ادامه کار جلوگیری کند یا نسبت به تخریب این ساختمان غیر استاندارد اقدام کند.
تهیه نقشه پهنه بندی خطر ضروری است
وی گفت: با توجه به بروز حوادث گوناگون در مازندران نیاز است برای همه شهرهای استان نقشه پهنه بندی خطر تهیه شود تا نشان دهد در کدام نقاط نباید ساخت و ساز صورت گیرد همچنین در طرحهای جامع و تفصیلی که برای شهر تهیه میشود باید منطبق با نقشههای پهنه بندی خطر باشد. این کارشناس مدیریت شهری با تاکید برضرورت مکان یابی و مناسب سازی کاربری در مراکز جمعیتی شهری، روستایی، تاسیسات حساس و مهم متناسب با پهنه بندی خطر نسبی زلزله در استان و کشور، اظهار کرد: اگر شهرداریها طی سالهای اخیر به این نکات توجه میکردند هیچ گاه در پهنه سیلابی و گسلی کاربری مسکونی و تجاری داده نمیشد. ابراهیمی بر لزوم داشتن یک برنامه از پیش تعیین شده جهت مدیریت و کنترل بحران قبل از هر اتفاقی تاکید کرد و گفت: نیاز است ساختاری زیر بنایی و مورد نیاز در کنار آموزشهای مربوطه و تربیت نیروهای ماهر و متخصص در زمینه مدیریت و فرماندهی عملیات بحران وجود داشته باشد.
ساختمانهایی که ضوابط آتش نشانی در آن رعایت نشده است چالش پیش روی فعالیت آتش نشانان به شمار میروند
هرچند ساختمانهای جدید مازندران در مقایسه با ساختمانهای قدیمی از ایمنی بیشتری برخوردار هستند با این حال اجرای واحدهای مسکونی توسط مهندسان و متخصصان امر میتواند چشمانداز مثبتتری از ایمنی بنا در مقابله با حوادثی مانند آتش سوزی به همراه داشته باشد وقوع بیش از سه هزار مورد آتش سوزی ساختمان در مازندران در یکسال گذشته این روزها، توجه افکار عمومی را به ایمنی واحدهای مسکونی در برابر آتش سوزی جلب کرد. تلفات گسترده جانی و خسارتهای هنگفت اقتصادی موضوعی نیست که بتوان به سادگی از کنار آن عبور کرد. در همین زمینه برای بررسی آخرین وضعیت مقاومت و آمادگی ساختمانهای استان در برابر آتش سوزی، احمد توکلی سرپرست معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری مازندران اظهار نظرهایی داشته است. ارتقای استانداردهای ایمنی ساختمان، نقش مهندسان ناظر در ایمنی ساختمان و مقابله به آتش سوزی، لزوم تخصصگرایی در ساخت و احداث ساختمانهای شخصی ساز، ضرورت آینده نگری در احداث ساختمانهای بلند مرتبه و در نظر گرفتن عرض خیابانها و معابر از مهمترین مباحث مطرح شده توسط توکلی است. سرپرست معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری مازندران به حجم بالای بلند مرتبه سازی در این استان اشاره میکند و میگوید: ساختمانهایی که ضوابط آتش نشانی در آن رعایت نشده است چالش پیش روی فعالیت آتش نشانان به شمار میروند. احمد توکلی روز جمعه در همایش آتشنشان به مناسبت روز ملی «ایمنی و آتشنشانی» در بابل افزود: در حالی این وضعیت برای بخشی از ساختمانهای استان متصور است که خانههای ویلایی کمتر از یک بیستم خانههای استان مازندران را تشکیل میدهد و غالب مردم این استان برجنشین هستند.
وی با بیان اینکه، لحاظ نکردن ایمنی میتواند در زمان بروز حوادث آسیبزا باشد، گفت: تا قبل از دهه ۷۰ آتش نشان با کمترین امکانات و تجهیزات به دل آتش میزدند. توکلی با تاکید بر اینکه دانش فنی و مجهز بودن به امکانات برای فعالیت آتش نشانان ضرورت دارد، افزود: تا سال ۱۳۸۵ به جز شهرهای بزرگ مازندران لباس عملیات و یا کپسول اکسیژن و لباس یک شکل امداد و نجات و ارتفاع عرف نبود. وی خاطرنشان کرد: آتش نشانی کار تخصصی و فنی است و در حال حاضر فرهنگ ارتقای امکانات ایمنی در شهرداریهای مازندران بالا رفته است. این مقام مسوول گفت: با هماهنگی صورت گرفته با مدیریت بحران استانداری مازندران با تخصیص اعتبار دولتی تا سال ۱۴۱۰ واحد خدمات ایمنی و آتش نشانی شهرداریهای مازندران روزافزون مجهز خواهند شد تا به کیفیت مدنظر برسند.
