این روزها تالاب‌های مازندران، اقامتگاه پرندگان زیبایی است که از راه‌‌های بسیار دوری به اینجا آمده‌اند. نخستین گروه‌ها از پرندگان مهاجر معمولا از اوایل مهرماه وارد مازندران می‌شوند و اواسط آذرماه نیز شمار پرندگان به اوج خود می‌رسد که البته باز هم بسته به شرایط آب و هوایی دارد. امسال پرندگان مهاجر زودتر از همیشه […]

این روزها تالاب‌های مازندران، اقامتگاه پرندگان زیبایی است که از راه‌‌های بسیار دوری به اینجا آمده‌اند.

نخستین گروه‌ها از پرندگان مهاجر معمولا از اوایل مهرماه وارد مازندران می‌شوند و اواسط آذرماه نیز شمار پرندگان به اوج خود می‌رسد که البته باز هم بسته به شرایط آب و هوایی دارد.

امسال پرندگان مهاجر زودتر از همیشه به تالاب‌های مازندران آمدند تا بذر امید بپاشند و روح زندگی را به تالاب‌های نیمه جان استان بازگردانند.

حتی امید (تک درنای سیبری) هم زودتر از موعد همیشگی در فریدونکنار فرود آمد.

طرح ممنوعیت شکار پرندگان مهاجر در مازندران امسال نیز درحالی به قوت خودش باقی است که بعضی از شکارچیان طبق عادت هرساله به رغم هشدارها و خطر ضبط سلاح و دستگیری، اقدام به شکار پرندگان می‌کنند.

صدای تفنگ شکاری دولول شکارچیان دارای مجوز و یا غیرمجاز در مناطق مختلف روستاهای مازندران در حالی شنیده می‌شود که اداره کل حفاظت محیط زیست استان هیچ گونه دستورالعملی برای صدور پروانه شکار صادر نکرده است، یعنی هرگونه شکار و صید ممنوع است.

به نظر می‌رسد امسال نیز مهاجرت بعضی از پرندگان زمستان گذران به آبگیرهای مازندران با بازگشت این پرندگان همراه نباشد، بررسی‌های میدانی و اظهارات رسمی ماموران یگان حفاظت محیط زیست شهرستان‌های استان نشان می‌دهد که تعداد زیادی از پرندگان مهاجر یا در دام‌های محلی گرفتار می‌شوند و یا هدف شلیک گلوله‌های شکارچیان قرار می‌گیرند.

اگرچه در سالهای اخیر محیط زیست مازندران با هماهنگی دستگاه قضایی سختگیری‌هایی را در حمایت و حفاظت از پرندگان مهاجر و وحشی عملیاتی کرد و نمونه بارز آن علاوه بر افزایش جریمه‌های نقدی و برخورد قاطع با متخلفان، تعطیلی محل عرضه و فروش پرندگان وحشی به خصوص در فریدونکنار است و از سوی دیگر تلاش زیادی برای فرهنگ‌سازی به منظور کاهش شکار و سوق دادن این تخلف به سمت پرنده‌نگری به عنوان طرح اشتغال زا انجام داده، اما یکی از دلایل بی توجهی به ممنوعیت انجام شکار طبق گفته شکارچیان مبنی بر این که شکار با تفنگ بسیار لذت‌بخش و در عین حال با معیشت برخی از خانوارهای ساکن در حاشیه تالاب و آب‌بندان‌های استان مازندران گره خورده است.

طبق اعلام و اظهارات بسیاری از شکارچیانی که مجوز حمل تفنگ شکاری دارند، کاهش بارندگی و غرقاب نشدن زمین‌های کشاورزی در استان طی یک دهه گذشته سبب شد تا هر ساله تعداد کمتری از پرندگان مهاجر در مناطق مختلف استان فرود بیایند و از طرفی این خطر را اعلام می‌کنند که با محدود شدن فرود پرندگان مهاجر از مناطق مختلف استان به آب‌بندان‌ها، خطر قتل عام شدن پرندگان دوچندان می شود ، یعنی اگر به درستی آب‌بندان‌های مازندران نظارت نشود، قتل عام پرندگان در بازه زمانی کم رخ می‌دهد.

نمونه خطر قتل عام شدن یکجای پرندگان مهاجر را می‌توان در فراخوانی برای شکار دسته جمعی پرندگان مهاجر در آب‌بندان بابل عنوان کرد که با دخالت و اقدام به موقع یگان حفاظت محیط زیست شهرستان بابل جلوی این حرکت غیر انسانی علیه پرندگان گرفته شد.

پیشی گرفتن آمار جمع‌آوری رشته دام‌های هوایی از ضبط سلاح شکارچیان، خطر و تهدیدی به مراتب سنگین‌تر علیه پرندگان مهاجر در مازندران است، طبق آمار حفاظت محیط زیست استان طی ۲ هفته گذشته ۱۰۰ رشته دام هوایی در استان تخریب شد.

روش «گذر» یکی از شیوه‌های صید است که صیادان در مسیر پرواز پرندگان، دام‌های هوایی پهن می‌کنند که حین پرواز در آن گرفتار می‌شوند. روشی که به نظر می‌رسد بدون سر و صدا با غرقابی شدن زمین‌های شالیزاری در مناطق مرکزی استان بیشتر از گذشته مشاهده می‌شود.

بارندگی‌های فصلی پاییز به خصوص در اواخر آبان و اوایل آذرماه در مازندران سبب شد تا روش صید پهن شدن دام‌های هوایی که همزمان با غرقابی شدن زمین‌های شالیزاری به عنوان لازمه عملیاتی شدن این روش صید، گسترش بیابد؛ از طرفی غرقابی کردن زمین‌های شالیزاری توسط برخی از شکارچیان و پهن کردن رشته دام‌های هوایی نیز زمینه صید پرندگان مهاجر را دوچندان کرده است، روشی که سبب شد صدای تفنگ شکاری دولول شکارچیان دارای مجوز و یا غیرمجاز در مناطق مختلف روستاهای مازندران کمتر شنیده شود.

بررسی‌ها و اظهارات رسمی ماموران یگان حفاظت محیط زیست شهرستان‌های استان نشان می‌دهد که تعداد زیادی از پرندگان مهاجر یا در دام‌های محلی گرفتار می‌شوند و یا هدف شلیک گلوله‌های شکارچیان قرار می‌گیرند.یکی از دلایل افزایش صید پرندگان مهاجر به روش دام‌های هوایی علاوه بر غرقابی شدن زمین‌های شالیزاری، افزایش سطح کشت دوم برنجکاری است، طبق آمار رسمی امسال حدود نیمی از زمین‌های شالیزاری مازندران برابر با ۱۰۵هزار هکتار که تا ۸۰ درصد آن در حوزه آبریز هراز واقع در شهرستان‌های آمل، بابل، فریدونکنار، بابلسر و محمود آباد است، زیر کشت دوم رفت، مناطقی که شرایط بسیار مناسبی را برای آبگیری و فرود پرندگان با هدف تغذیه از باقی مانده شالی‌های داخل زمین فراهم شده است.

طبق آمار روابط عمومی حفاظت محیط زیست مازندران، بیش از ۱۰۰ رشته دام هوایی طی ۲ هفته گذشته در استان جمع‌آوری شد که نشان دهنده گسترش روش زنده گیری پرندگان مهاجر به جای تیراندازی است.

اگرچه در سال‌های اخیر محیط زیست مازندران با هماهنگی دستگاه قضایی سختگیری‌هایی را در حمایت و حفاظت از پرندگان مهاجر و وحشی عملیاتی کرد و نمونه بارز آن علاوه بر افزایش جریمه‌های نقدی و برخورد قاطع با متخلفان، تعطیلی محل عرضه و فروش پرندگان وحشی به خصوص در فریدونکنار است و از سوی دیگر تلاش زیادی برای فرهنگ سازی به منظور کاهش شکار و سوق دادن این تخلف به سمت پرنده نگری به عنوان طرح اشتغال‌زا انجام داده، اما یکی از دلایل بی توجهی به ممنوعیت انجام شکار طبق گفته شکارچیان مبنی بر این که شکار با تفنگ بسیار لذت بخش و در عین حال با معیشت برخی از خانوارهای ساکن در حاشیه تالاب و آب‌بندان‌های استان مازندران گره خورده است.

فرمانده یگان حفاظت محیط زیست مازندران ضمن تایید افزایشی شدن شکار به روش پهن شدن دام‌های هوایی در مناطق مرکزی جلگه‌ای و دشت واقع در شالیزارهای استان، گفت: هر ساله با بارندگی‌های فصل پاییز با غرقابی شدن زمین‌های شالیزاری، روش صید زنده گیری به جای استفاده از سلاح‌های شکاری بیشتر می‌شود.

مسلم آهنگری با توضیح اینکه دو روش شکار پرندگان مهاجر یعنی استفاده از سلاح و شکاری و تور هوایی در استان مرسوم است، افزود: اگرچه بین این دو گروه از شکارچیان که با روش‌های خودشان صید می‌کنند، مناقشه و دعواست یعنی هریک دیگری را نسبت به روش صید محکوم می‌کند، اما چیزی که باید رعایت شود، توجه به ممنوعیت شکار و صید پرندگان است.

وی با توضیح اینکه غرقابی شدن زمین‌های شالیزاری در منطقه حوزه آبریز هراز فرصت مناسبی برای لذت عکاسی کردن و تهیه فیلم مستند از پرواز و فرود انواع پرندگان مهاجر است، بیان داشت: از آن جایی که تغذیه و آبگیر بودن به عنوان دو ویژگی مهم برای حضور پرندگان مهاجر در شالیزارهای استان مهیاست، هر یک از مردم به خصوص گردشگران می‌تواند از فرصت پرنده نگری با استفاده از عکاسی و تهیه فلیم مستند حیات وحش از طریق گوشی‌های همراه بهره ببرند و لذت این فعالیت اجتماعی زیست محیطی را به اشتراک عمومی در فضای مجازی بگذارند.

وی بیان داشت: ماموران یگان حفاظت محیط زیست استان طی یک هفته گذشته حین گشت و کنترل در شهرهای آمل، بابل، ساری و میاندورود ۲۱ متخلف شکار و صید را به همراه ۱۸ قبضه سلاح شکاری، لاشه یک راس بز وحشی، ۴ قطعه ماهی و چهار رشته دام ماهیگیری غیرمجاز دستگیر و ماموران یگان حفاظت محیط زیست شهرهای فریدونکنار، بابلسر و آمل بیش از ۸۰ رشته دام و پایه دام صید غیرمجاز پرندگان را جمع آوری کردند.

مسلمی به جمع آوری ۲۰ رشته دام هوایی صید پرندگان و ۴ قطعه پرنده گرفتار در این دام در آمل اشاره کرد و ادامه داد: ماموران یگان حفاظت محیط زیست این شهرستان حین گشت و کنترل در حوزه استحفاظی (مناطق گلاز لهر، دابودشت، اندوار، کوهستان فیس عبدالمناف، گزنک لاریجان ، لهر لاریجان، سیاه بیشه (لاکوه) و نیاک لاریجان) ۱۲ شکارچی غیرمجاز به همراه ۱۲ قبضه سلاح شکاری و لاشه یک راس بز وحشی دستگیر و از ۲ صیاد یک رشته تور ماهیگیری سالیک، یک دستگاه لنسر و ۴ قطعه ماهی کشف و ضبط کردند.

این مسوول حفاظت محیط زیست مازندران گفت: در فریدونکنار نیز ماموران یگان حفاظت محیط زیست این شهرستان حین گشت و کنترل در حوزه استحفاظی ۱۲ رشته دام هوایی صید پرندگان را جمع‌آوری و ۲۴ عدد پایه دام را تخریب کردند.

او گفت: ماموران یگان حفاظت محیط زیست شهرستان بابلسر حین گشت و کنترل در حوزه استحفاظی (اراضی آیش اجاکسر ۸ رشته دام هوایی جمع‌آوری و ۱۶ عدد پایه دام را تخریب کردند، محیط‌بانی بندپی بابل نیز حین گشت و کنترل در حوزه استحفاظی شکارچیان غیرمجاز به همراه ۲ قبضه سلاح شکاری دستگیر کردند.

فرمانده یگان حفاظت محیط زیست مازندران با بیان اینکه در ۲ ماهه مهر و آبان حدود ۲۰۵ قبضه سلاح شکاری از شکارچیان در حال شکار ضبط شد، تصریح کرد: امیدوارم با توجه به منسوخ شدن شکار و صید پرندگان و حیوانات وحشی، این فعالیت غیر انسانی و اخلاقی در استان نیز به صفر برسد.مسلمی گفت: وقتی شرایط برای حضور پرندگان وحشی در مناطق مختلف مازندران فراهم شود، لذت عکاسی و فیلمبرداری از صحنه‌های فراز و فرود تغذیه پرندگان می‌تواند این خطه شمالی ایران را در دنیا مشهور کند.

بر اساس ماده ۲۵ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، شکار هرگونه پرنده مهاجر یا بومی و خرید و فروش زنده یا کشته آن ممنوع است.

در این قانون آمده است: هر کس بدون اخذ مجوز قانونی از سازمان حفاظت محیط زیست و عدم رعایت سایر ترتیبات پیش بینی شده در قوانین و مقررات به صدور حیوانات وحشی عادی، در معرض نابودی و کمیاب، انواع موجودات آبزی، پرندگان شکاری و غیرشکاری اعم از بومی یا مهاجر وحشی به طور زنده یا غیرزنده و نیز اجزای این حیوانات مبادرت کند، یا در حین صدور و خارج نمودن دستگیر شود، هر چند عمل او منجر به خروج موارد مذکور از کشور نشود، به مجازات قاچاق کالای ممنوع محکوم می‌گردد. تعیین مصادیق این حیوانات بر عهده سازمان حفاظت محیط زیست است.

بر اساس آمارهای رسمی، تاکنون بیش از ۴۹۰ گونه جانوری از رده‌های مختلف مهره داران اعم از پرندگان، پستانداران، خزندگان، دوزیستان و ماهی‌ها در زیست بوم مازندران شناسایی شده‌اند.

پرندگان با ۳۱۷ گونه از ۵۸ خانواده، پستانداران با ۶۳ گونه و ۱۹ خانواده، دوزیستان با ۹ گونه از ۶ جنس و ۶ خانواده، خزندگان با ۲۶ گونه از ۲۱ جنس و ۱۱ خانواده و ماهی‌ها با ۷۵ گونه بخشی از تنوع زیستی حیات وحش مازندران را تشکیل می‌دهند.