مائده مطهری زاده

متاسفانه اَبَر بحرانِ شمال (به ویژه مازندران) خیال ندارد به این سادگی‌ها شرش را از سرِ مازندران و مازنی‌ها کم کند و هر بار این غول کثیف به شکلی درآمده و در مکان تازه‌ای چهره نازیبایش را به رخ این و آن می‌کشد.
رها کردن زباله‌ها در جنگل‌ها و معابر بین شهری و روستایی و جاده‌های مواصلاتی توسط گردشگران و همچنین تخلیه بدون ضابطه، غیراصولی و غیربهداشتی زباله‌های شهری و روستایی در مناطق مختلف جنگلی و جلگه‌ای، سبب شده است تا امیدها برای مختومه شدن پرونده فرسایشی و جانکاهِ پسماند در شمال کشور ناامید شود.
روزهای پایانی مردادماه بود که استاندار مازندران با اشاره به معضل ۴۵ ساله زباله در این استان گفت: ۲۰۰ هکتار زمین را در حوزه پسماند در طول زمان آلوده کردیم و در تصرف زباله‌هاست، اولین کار برای حل معضل پسماند این است که روش‌های کنونی را تغییر بدهیم.
همچنین استاندار مازندران طی روزهای اخیر، به سازمان پسماند دستور داد که پیگیری اعتبارات از حوزه‌های ملی در اولویت قرار گیرد.
یوسف نوری، استاندار مازندران در این جلسه بر تحقق سیاستهای کلان استانداری در حوزه مدیریت پسماند بر اساس رویکرد انتقال و مدیریت پسماند در خارج از مرزهای جغرافیایی استان و لزوم هم افزایی و هماهنگی کلیه دستگاههای اجرایی استان در راستای رفع معضلات حوزه مدیریت پسماند تاکید نمود.
در این جلسه استاندار مازندران دستور داد تا تمهیدات لازم برای پیگیری اعتبارات مورد نیاز برای تکمیل پروژه های مدیریت پسماند استان از سازمان شهرداریهای کشور فراهم شود و مکاتبه ای به این منظور با امضای استاندار خطاب به مسئولین ملی این حوزه تنظیم گردد. مقرر شد شهرداری ساری نسبت به شناسایی بخشداریها و دهیاریهایی که زباله خود را بصورت غیرمجاز در محدوده شهری تخلیه می نمایند، اقدام و برنامه و برخورد قانونی لازم با متخلفین با هماهنگی اداره کل امور روستایی استانداری تدوین و معمول گردد. رضا حاجی پور، نماینده مردم آمل نیز طی روزهای میانی مردادماه و در مراسم تقدیر از خبرنگاران استان، صراحتا اعلام کرد: پسماند ما که بعد از ۴۵ سال همچنان نقطه سر خط است و از قلم و لنز دوربین خبرنگاران مخابره می‌شود.

پای زباله مازندران بعد از استان سمنان به استان گلستان نیز باز شد!
از آنجایی که زباله‌ها هیچ تپه‌‍‌ای را در مازندران فتح نشده باقی نگذاشته‌اند و در هر کجا که فکرش را بکنید یا نکنید، محلی برای تخلیه زباله در نظر گرفته شده، پای زباله مازندران بعد از استان سمنان، به گلستان نیز باز شده و این روزها صدای مردم و مسوولان و فعالان محیط زیستی گلستان را درآورده تا جایی که مردادماه امسال برای آن کارزار نیز به راه افتاده است.
معاون عمرانی استاندار گلستان نیز با توجه به اهمیت ماجرا طی روزهای گذشته در سخنانی با اشاره به اینکه به زودی جلویِ انتقال زباله‌ از استان‌های همسایه (مازندران و گیلان) گرفته می‌شود، با اشاره به انتقادات جدی در خصوص حمل بخشی از زباله استان مازندران به گلستان و تخلیه آن در سایت آق‌قلا اظهار کرد: وزیر کشور وقت، با این توجیه که استان‌های مازندران و گیلان فضای کافی برای دفن زباله ندارند، این دستور را داد. گلستان، توان بیش از این برای انتقال زباله استان مجاور را ندارد و ما این موضوع را به استانداری مازندران اعلام کردیم.
مهدی محیایی توضیح داد که اولاً حمل زباله مازندران به سایت آق‌قلا کاملاً غیر بهداشتی بوده و شیرابه آن موجب آلودگی محیط می‌شود ضمن اینکه با توجه به حجم بالای زباله تولیدی در استان دیگر سایت آق‌قلا توان بیشتری برای این کار ندارد. درباره این موضوع جلسه ویژه‌ای برگزار و صورت جلسه آن تنظیم شد که جلوی انتقال زباله مازندران به گلستان گرفته شود. در پیگیری‌های ما برخی مسئولان مازندران اعلام کردند که مکانی را در جاده هراز جانمایی کردند و این مشکل را تا چندماه آینده حل خواهند کرد.

پسماند در روستاهای مازندران نیز دردسرساز شده است
چالش پسماند روستایی نیز در مازندران تاکنون بارها مورد توجه و تاکید مسئولان مختلف استان قرار گرفته است. در تازه‌ترین اظهارنظر هم استاندار مازندران نسبت به اجرای هماهنگ برنامه عملیاتی مدیریت پسماندهای روستایی این استان تاکید کرده است.
یوسف نوری با اشاره به حجم بالای پسماندهای تولیدی در روستاهای استان به اداره کل امور روستایی و شوراهای استانداری ماموریت داد که در اسرع وقت برای این موضوع چاره‌اندیشی کند.
وی در جلسه‌ مدیریت پسماند استان بر اجرای برنامه جامع عملیاتی مدیریت پسماند در استان با رویکرد توقف دفن زباله در استان و تعطیلی محل‌های فعلی دفن زباله تاکید کرد و خواستار تسریع در روند اجرای برنامه ساماندهی پسماندهای روستایی مازندران شد.
استاندار مازندران تسریع در روند اج

رایی پروژه‌های مدیریت پسماند استان به ویژه پروژه نیروگاه زباله‌سوز ۴۵۰ تنی شهرستان ساری و لزوم نظارت مستمر و پیگیری موارد فنی و اجرایی پروژه‌ها توسط سازمان مدیریت پسماند استان را هم مورد تاکید قرار داد.
تا کنون در مازندران برای کمک به حل معضل پسماند روستایی گام‌های مختلفی برداشته شد و تاکیدات زیادی شد که به جز چند مورد اندک که آن‌ها هم با تلاش مردمی و فعالیت بخش خصوص و سمن‌ها اثرگذار بودند، باقی این تاکیدها و گام‌های سازمانی به سرانجام مشخصی نرسید.

شهرهای شمالی کشور از پسِ زباله‌های ساکنان خود هم برنمی‌آیند چه برسد به زباله‌های گردشگران!
استان‌های شمالی ایران سال‌هاست که درگیر معضل زباله هستند. از جانمایی اشتباه سایت‌های دفن پسماند گرفته تا گردشگرانی که زباله‌های خود را در خیابان و طبیعت رها می‌کنند. تعطیلات میانی شهریور که با رکوردشکنی در تعداد سفرها به ویژه در مورد مازندران و گیلان همراه بود، این پرسش را دوباره یادآوری کرد که باید با زباله در شمال کشور چه کرد؟ رشد ۱۲ درصدی سفر در تعطیلات هفته گذشته و اشباع مازندران و گیلان از مسافر، چالش‌هایی را رقم زد که تبعات آن در هفته جاری نیز ادامه یافت. از ترافیک سنگین در جاده‌ها گرفته تا تصاویر دردناکی که از جاماندن زباله در طبیعت منتشر شده است.
مردم مازندران و گیلان سال‌هاست که از شرایط گلایه دارند. گروهی از مسافران می‌آیند، زباله‌ها را جا می‌گذارند و می‌روند. آنها می‌مانند و تصاویر ناخوشایند و بوی آزاردهنده.
البته ماجرا به همین جا ختم نمی‌شود. اهالی غرب مازندران، از تلف شدن دام‌های خود بر اثر خوردن پلاستیک در مراتع می‌گویند. در روزهای اخیر فیلمی در فضای مجازی پخش شده است که زنی مازنی را در حال نفرین مسافرانی نشان می‌دهد که زباله‌های خود را در جنگل‌های بابل رها کرده‌اند و رفته‌اند؛ دام‌های او هم پلاستیک‌های رها شده را خورده و تلف شده‌اند. ایرنا در این مورد نوشت که شهرستان بابل دارای ۴۸ هزار هکتار عرصه جنگلی و ۳۲ هزار هکتار مرتع است. بسیاری از این اراضی با صدور پروانه در اختیار دامداران قرار دارد که برای چرای دام از آن استفاده می‌کنند. رها کردن زباله در این زمین‌ها، خسارت‌های سنگینی را به برخی دامداران وارد کرده است.
مشکل رها کردن زباله‌ها در طبیعت تنها به بابل محدود نمی‌شود و بسیاری از مناطق در مازندران و گیلان با آن درگیر هستند. فقط در یک مورد روز گذشته، غلامرضا گیلچالانی فرماندار شهرستان ماسال (گیلان) اعلام کرد که روزانه در این شهرستان ۱۶ تن و در شاندرمن ۶ تن زباله تولید می‌شود اما با حضور گردشگران در تعطیلات هفته گذشته این ارقام به ۳۲ و ۱۲ تن در روز رسید یعنی حدود برابر.
آنگونه که ایرنا در این مورد گزارش داده است، فقط در کلاردشت مازندران، اهالی منطقه و دوستداران طبیعت ۱۶ تن زباله را در یک روز از حاشیه جنگل جمع‌آوری کردند.
بدیهی است، امکانات و زیرساخت‌های جمع‌آوری و دفع پسماند نیز در استان‌های شمالی، پاسخگوی حجم گردشگرانی که به آنها سفر می‌کنند و حتی گاه جمعیت ساکن در بعضی مناطق نیست.
«محمد درویش»، فعال محیط‌زیست و پژوهشگر، در این زمینه به روزنامه «اعتماد» گفته است که: «شهرهای شمالی کشور از پس زباله‌های ساکنان خود هم برنمی‌آیند حتی زباله‌های شهروندان هم، به چالش بزرگی برای محیط‌زیست تبدیل شده است؛ به گونه‌ای که مساحت قابل توجهی از جنگل‌های واقع در استان‌های گیلان، مازندران و گلستان، به محلی برای انباشت زباله‌هایی تبدیل شدند که شیرابه‌های آنها به منابع آب سطحی و زیرزمینی وارد می‌شود. به گفته او، در این شرایط با ورود گردشگران، انباشت زباله افزایش می‌یابد؛ در نتیجه اقدام مناسب این است که «سیستم زباله و پسماند در این شهرها به‌روز شود.»
درویش همچنین این پیشنهاد را مطرح کرده است که استان‌های شمالی با دریافت عوارض از مسافران، بخشی از مبلغ آن را صرف مدیریت افزایش تولید پسماند در روزهای تعطیل کنند. به گفته او، حاکمیت در موضوع رهاسازی زباله در طبیعت بیشتر از مردم تقصیر دارد؛ چرا که نه آموزش و فرهنگسازی درستی را انجام داده و نه جریمه مناسبی را برای برخورد با این کار تعریف کرده است. در نتیجه نمی‌توان مردم را به حال خود رها کرد و تنها انتظار داشت که آنها اخلاق را رعایت کنند.
چالش جمع‌آوری و دفع زباله در استان‌های شمالی، البته موضوع جدیدی نیست. سال‌هاست که مسئولان کشوری و استانی از این مشکل می‌گویند و برای حل آن وعده می‌دهند. در بعضی مناطق کار به مرحله بحران نیز نزدیک شده. فقط در یک مورد، داستان پر آب چشم جانمایی سایت انباشت زباله در دل جنگل‌های سراوان و دو کیلومتری محل زندگی مردم، تراژدی افزایش بیماری‌هایی مانند سرطان و مشکلات پوستی را رقم زده است.
مسئولان استان‌های شمالی سال‌هاست که برای حل چالش پسماند در برخی مناطق، وعده‌هایی چون ساخت نیروگاه‌های زباله‌سوز، بهسازی سایت‌های زباله، کمپوست پسماندها و تکمیل چرخه تفکیک زباله را می‌دهند اما به نظر می‌رسد که در مورد ابرتهدید زباله در این استان‌ها کار از وعده و وعید گذشته است؛ برخی فعالان محیط زیست معتقدند که اگر امروز اقدامی سریع اما علمی و کارشناسی در این مورد صورت نگیرد، دور نیست زمانی که دیگر هیچ درمانی موثر نباشد.