مائده مطهری زاده طبیعت زیباست، آرامش بخش است، موجب تمدد اعصاب، بهبود روحیه و ترشح هورمونهای شادی بخش در بدن انسان است. اما رفتن به دل طبیعت، همچون بسیاری از تفریحات و ورزشهای دیگر، نیازمند آشنایی و رعایت اصول و قوانین مخصوص به خود است و صرفِ علاقهمندی و انگیزه سفر به طبیعت، کسی را […]
مائده مطهری زاده
طبیعت زیباست، آرامش بخش است، موجب تمدد اعصاب، بهبود روحیه و ترشح هورمونهای شادی بخش در بدن انسان است. اما رفتن به دل طبیعت، همچون بسیاری از تفریحات و ورزشهای دیگر، نیازمند آشنایی و رعایت اصول و قوانین مخصوص به خود است و صرفِ علاقهمندی و انگیزه سفر به طبیعت، کسی را طبیعتگرد نمیکند.
طبیعتگردی که در زبان انگلیسی به آن Eco Tourism گفته میشود یکی از شاخههای مهم و پرطرفدار صنعت گردشگری است که بر پایه بازدید از مناطق طبیعی به همراه حفظ و احترام به محیط زیست و فرهنگهای بومی شکل گرفته است. این نوع گردشگری در دهههای اخیر به عنوان یک راهکار موثر برای توسعه پایدار و حفاظت از منابع طبیعی و فرهنگی شناخته شده است.
طبق تعریف سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) طبیعتگردی شامل سفرهای مسوولانه به مناطق طبیعی است که به حفاظت از محیط زیست کمک کرده و رفاه جوامع محلی را بهبود میبخشد. همچنین این نوع گردشگری باید جنبههای آموزشی داشته باشد و بازدیدکنندگان را با اهمیت حفاظت از طبیعت و فرهنگهای بومی آشنا کند.
اما طبیعتگردی در ایران، فرسنگها با تعاریف فوق فاصله دارد. نه از سفر مسوولانه و حفظ و احترام به طبیعت خبری هست و نه حتی حفظ جان خود و همسفران!
هرکجا طبیعتگردها بیشتر قدم گذاشتند، طبیعت و محیط زیست بیشتر آسیب دید و این به معنای تعریف وارونه از طبیعتگردی در ایران است.
بهتر است اینطور گفته شود که آنچه این روزها تحت عنوانِ طبیعتگردی در کشور شاهد آن هستیم، در واقع «ولگردی در طبیعت» است نه «طبیعتگردی»!
باید از مسوولان امر پرسید که چه تعداد از تورگردانان طبیعت در ایران، کلاسهای حرفهای طبیعتگردی را گذرانده و به قوانین حاکم بر طبیعت مسلطاند؟ چه تعداد از آنها نحوه کمپ زدن در طبیعتهای مختلف نظیرِ (کوه، دشت، جنگل، کنار آبها، بیابان و …) را آموخته و با اصولِ بقا در طبیعت آشنایی دارند؟
مسلم است وقتی تورهای طبیعتگردی در ایران، چنین بی در و پیکر و بی ضابطه است، باید هم هر روز، اخباری از جان باختن افراد در دلِ طبیعتِ وحشی به گوش برسد.
مازندران، گیلان و گلستان، سه استان شمالی ایران، به دلیلِ بهرهمندی از طبیعت سرسبز، آبشارهای بکر و زیبا، جنگلهای انبوه و ارتفاعات چشمنواز، همه ساله مقصدِ گردشگرانی از چهار نقطه ایران هستند.
گردشگرانی که با کمترین میزانِ امکانات و تجهیزات و آشنایی با طبیعتِ وحشی، به دلِ کوه و جنگل میزنند و اگر جانِ سالم به در ببرند، خاطرهای از یک روز شاد در طبیعت برای خود میسازند!
روزی نیست که خبرِ سقوط از آبشار، گم شدن در جنگل، غرق شدن در دریا، رودخانه و آببندان، بر صدر اخبار ننشیند.
همان طور که در فصول گرم سال و تابستان، دریا علاقهمندان پرشماری را به سمت خود میکشاند که نتیجه بی توجهی به هشدارهای کارشناسان برای رعایت نکات در زمان شنا باعث میشود که آمارهای غریق در دریا را داشته باشیم، در فصل زمستان و زمان بارش برف نیز ارتفاعات مازندران جاذبهای برای گردشگران و مسافران میباشد تا بار کوهنوردی به این مناطق را ببندند. این موضوع نیز همچون نادیده گرفتن هشدارهای کارشناسان برای رعایت نکات ایمنی در دریا، در کوهها و مناطق جنگلی نیز صدق میکند چرا که افراد بدون داشتن تجربه و امکانات لازم به دل کوه و جنگل میزنند که مشکل آفرین میشود.
از جمله نقاط هیجان انگیز برای مسافران و گردشگران حضور و پیمودن مسیر در جنگلهای هیرکانی واقع در مازندران است؛ جنگلی مملو از درختان انبوه که حتی در برخی نقاط آنقدر درختان جلوی نور خورشید میگیرند که به سختی می توان روزنه هایی از نور خورشید را دید.
یکی دیگر از نقاط مورد توجه گردشگران در مازندران سواحل دریا و رودخانهها است که افراد برای تفرج و خوشگذرانی تنی به آب میزنند و چه بسا به دلیل ناآشنایی به فن شنا و عمیق بودن نقاط رودخانه غرق میشوند.
در این میان هشدارها و توصیههای ادارات مرتبط مبنی بر ممنوعیت شنا در رودخانههای مازندران هم نمیتواند جلوی این هیجانات دردسرساز گردشگران را بگیرد و بدون هر گونه امکانات و تجهیزات لازم به این کار دست میزنند.
همین چند وقت اخیر اخباری بر روی خروجی رسانههای مختلف قرار گرفت مبنی بر اینکه تعدادی گردشگر در مناطق جنگلی نقاط مختلف مازندران گم شدند و با وقوع چنین حوادثی علاوه بر تلاش و بسیج امکانات و تجهیزات امدادی شهرستانی گاها از ظرفیتهای استانی برای خروج از این مساله بسیج میشود.
این وضعیت یعنی اینکه مدیران مرتبط میبایست نیروهای امدادی و خدمات رسان خود را برای کمک به حل این مشکلات اساسی مردم بومی منطقه بسیج کند و به کارگیری این ظرفیتها حتی باعث میشود در برخی مواقع برای حوادثی که در شهرستانها رخ میدهد نیروهای امدادی درگیر نجات گردشگران باشد و نتواند آنچنان باید و شاید به مردم بومی خدمات رسانی لازم را ارائه کند.
مدیر عامل جمعیت هلال احمر مازندران نیز با اشاره به اینکه این استان از نظر تعداد انجام عملیات امدادی جز چند استان اول کشور در سازمان هلال احمر به شمار میرود، گفت: وجود جاذبههای مختلف در این استان باعث شده تا مسافران پرشماری به این استان سفر کنند و به دنبال آن حوادثی که نیاز به استفاده از نیروهای امدادی را می طلبد، رخ میدهد.
غلامعلی فخاری افزود : هلال احمر استان یک هزار و ۳۰۰ امدادگر متخصص دارد که در ۱۷ رسته اتفاقات فعالیت میکنند.
وی ادامه داد: مازندران و گردشگرانی که به این استان سفر میکنند در طول سال ظرفیت بروز حوادث به شمار میروند و بخش عمدهای از نیروهای امدادی در تمامی ایام سال درگیر این مسائل هستند.
مدیر عامل جمعیت هلال احمر مازندران گفت: در فصول گرم سال جنگل نوردی و شنا در دریای خزر و رودخانه از جمله مواردی است که گردشگران بدون توجه به نکات ایمنی و حتی در اختیار داشتن تجهیزات و امکانات لازم دست به این کار میزنند. وی ادامه داد: این افراد ضمن اینکه تجهیزات لازم را ندارند آگاهیهای به اندازه از مسیرها برای جنگل نوردی و یا پیمودن ارتفاعات را ندارند و گیر افتادن آنها در نقاط صعب العبور و یا گم شدن در مسیر مشکلی است که سالها امدادرسانان استان مازندران با آن درگیر هستند. به گفته فخاری بخشی از امکانات و نیروهای امدادی مازندران در ایام خاص همچون بارش برف درگیر این افراد میشوند که به طور مثال طی سالهای ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ حدود ۲۰۰ مورد گم شدگی و گرفتاری افراد در برف در استان رخ داد که منجر به اعزام نیروی امدادی و پرواز بالگرد شد. وی افزود: نجات این گردشگران که بیشتر آنها آماتور هستند و از سر خوشی و بدون هماهنگی و راهنما به کوه، جنگل و دریا میروند برای هلال احمر هزینه بردار است، چرا که در صورت نیاز به پرواز تنها بالگرد هلال احمر مازندران هزینه هر سورتی پرواز میلیونها ریال است.
