مائده مطهری زاده چند سالی هست که جویندگان گنج و اشیای عتیقه، پا را از زمینهای خاکی فراتر گذاشته و به دنبال گنج، خاکِ جنگلهای هیرکانی را به توبره میکشند! این حفاریها که به ویژه در جنگلهای غرب مازندران رو به افزایش است، موجبات نگرانیِ فعالان میراث فرهنگی و محیط زیست را فراهم کرده است. […]
مائده مطهری زاده
چند سالی هست که جویندگان گنج و اشیای عتیقه، پا را از زمینهای خاکی فراتر گذاشته و به دنبال گنج، خاکِ جنگلهای هیرکانی را به توبره میکشند!
این حفاریها که به ویژه در جنگلهای غرب مازندران رو به افزایش است، موجبات نگرانیِ فعالان میراث فرهنگی و محیط زیست را فراهم کرده است.
برای نمونه طبق اسناد موجود از اسفند ماه سال ۱۴۰۰ تاکنون آمار پرونده های ورودی به دادگاه عمومی و انقلاب بخش کجور نوشهر با موضوع حفاری های غیر مجاز و کشف کالای قاچاق روند افزایشی داشته و برابر آخرین آمار از منابع رسمی از آن زمان تاکنون حدود ۱۰۰ پرونده برای سوداگران گنج در این منطقه تشکیل و رسیدگی شده است.
در بیست و ششم فروردین ماه امسال هم دست کم چهار نفر از سوداگران گنج که شبانه مشغول کنده کاری و یافتن گنج در محوطه های تاریخی این بخش ییلاقی و کوهستانی بودند پس از شناسایی و دستگیری از سوی مسوولان امنیتی و انتظامی، پرونده آنان برای سیر مراحل قانونی و صدور حکم تحویل دادگاه عمومی و انقلاب کجور داده شد.
طبق گفته کارشناسان، آثار تاریخی و باستانی در واقع شناسنامه های هر سرزمین محسوب می شود، این شناسنامه های تاریخی را باید از دستبرد هرگونه تخریب و تهدید و حفاری حفاظت کرد چرا که میراث فرهنگی، بناهای تاریخی و میراث نیاکانمان در واقع سندهایی گرانبها از مدنیت مردمان هر مرز و بوم و محافظت آن وظیفه ملی و همگانی است.
عده ای متاسفانه بدون شناخت از این شناسنامه های تاریخی به دنبال دستیابی به عتیقههای موجود این محوطه ها و آثار تاریخی را حفاری می کنند، معضلی که مربوط به اکنون نیست بلکه از ادوار گذشته تا امروز این زخم عمیق، با وجود نظارت مسوولان امر، میراث فرهنگی کشور را با مشکل جدی مواجه کرده است.
در شهرستان های غرب مازندران آثار تاریخی و محوطه های باستانی زیادی وجود دارد که به همین سبب هجوم سودجویان برای کشف عتیقه ها و سکه های طلا به این میراث فرهنگی نسبت به مناطق دیگر بیشتر است چون این منطقه به برخورداری مناظر کم نظیر طبیعی سالانه پذیرای میلیون گردشگر خارجی و داخلی است.
طبق قانون مصوب مجلس شورای اسلامی، انجام هر گونه عمل حفاری و کاوش به قصد به دست آوردن اشیا عتیقه و آثار تاریخی مطلق ممنوع است و مرتکب به حبس تأدیبی از ۶ ماه تا سه سال و ضبط اشیا مکشوفه و آلات و ادوات حفاری به نفع بیتالمال محکوم میشود، چنانچه حفاری در اماکن تاریخی که به ثبت آثار ملی رسیده باشد انجام گیرد مرتکب به حداکثر مجازات مقرر محکوم میشود.
برخی از کارشناسان در غرب مازندران بیکاری را از جمله عوامل افزایش حفاری های غیرمجاز در میراث فرهنگی منطقه برشمردند و گفتند: بیکاری بیماری است و می تواند معلول بسیاری از آسیب های اجتماعی در جامعه از جمله بروز این مشکلات شود.
آنچه گزارش شده هفته جاری هم دست کم پنج نفر از افراد به ارتکاب تخلف در حفاری های غیر مجاز در نقاط باستانی شهر کجور با همکاری مسوولان امنیتی و انتظامی و دستگاه قضایی شناسایی و دستگیر شدند.
در این پیوند رییس دادگاه عمومی و انقلاب کجور با تایید موضوعات مطروحه گفت : برابر گزارش های مردمی و اعزام نیروهای امنیتی و انتظامی پس از صورت جلسه حکم دستگیری و شناسایی این افراد صادر شد.
میثم اکبری افزود : این افراد پنج نفر بودند که برای آنان پرونده سازی شده و ضمن آنکه تعدادی دستگاه گنج یاب از آنان به دست آمد و خودروی آنان هم توقیف شده است.
کمبود امکانات و تجهیزات و نیروی انسانی فرماندهی یگان حفاظت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در بخش کجور زمینه ای برای جولان این افراد متخلف در این دیار علویان مهیا کرده است و بنابه گفته رییس دادگاه عمومی و انقلاب کجور ضرورت دارد تا مسوولان مرتبط برای تقویت امکانات و تجهیزات در این بخش تدابیر ویژه ای بیندیشند چرا که به لحاظ ذاتی مراقبت از آثار تاریخی که در هر منطقه ای نشانه هویت و شناسانه مردم آن منطقه بوده در گام نخست برعهده ادارات میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری بوده ضمن آنکه دیگر نهاد ها و دستگاه های مرتبط هم باید همراهی کنند.
طبق گفته اکبری از اسفند ماه سال ۱۴۰۰ تاکنون نزدیک به ۱۰۰ فقره پرونده با موضوع حفاری های غیر مجاز محوطه های تاریخی و کشف کالا های قاچاق برای افراد مجرم در این مرجع قضایی تشکیل و رسیدگی شده است.
بخش باستانی کجور، تپه کلار کلاردشت، قلعه باستانی مارکو رامسر، قلعه پولاد بلده نور، برج رسکت در سوادکوه، محوطه تاریخی کمیشان، تپه باستانی گوهرتپه در فاصلهی میان شهر تاریخی بهشهر و رستمکلا و قلعه حسن بور در شمال روستای سرخکلای سواد کوه تنها نمونه هایی از صدها آثار تاریخی مازندران و غرب این استان است. استان مازندران بیش از ۲ هزار و ۵۰۰ اثر تاریخی و فرهنگی دارد که از این تعداد کمتر از ۸۰۰ اثر در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است که بخشی از این تعداد در غرب مازندران جود دارد.
به عنوان مثال تپه کلار کلاردشت از جمله محوطه های باستانی غرب مازندران و ثبت فهرست آثار ملی است در عین حال سودجویان نیز هرازگاهی شبانه به سراغ این محوطه تاریخی می آیند ،کافی است سری به محوطه های اماکن مذهبی دارای قدمت تاریخی بزنید تا نشانه های حفاری غیرمجاز را ببینید.
نورعلی صفایی معلم بازنشسته کلاردشتی گفت: حفاظت و نگهداری از این اماکن ارزشمند تاریخی وظیفه همه ماست و مسوولان امر باید علاوه بر حفاظت نیز برای بهره برداری گردشگری از این اماکن نیز تدبیر کنند چرا که با این رویکرد از دستبرد غارتگران نیز محفوظ می ماند.
وی افزود : نقش مردم در حفاظت از این شناسنامه های تاریخی بسیار موثر است و با درک این آثار ارزشمند کسی چشم طمع به آن ندارد و نهادینه شدن فرهنگ حفاظت از این داشته های فرهنگی و تاریخی ضرورتی است اجتناب ناپذیر.
صفایی خاطرنشان کرد : به عنوان نمونه تپه کلار کلاردشت دارای زخم عمیق حفاری های غیرمجاز است و مسوولان امر باید اقدامات موثری نسبت به حفاظت از این آثار باستانی اتخاذ کنند البته اکنون نظارت ها در این تپه بیشتر و اوضاع بهتر شده است. محمدرضا محمدی شهروند رامسری هم در این باره با اشاره به خسارت های ناشی از حفاری های غیرمجاز بر پیکره میراث فرهنگی گفت : باید تدابیری اندیشید تا خسارت به این هویت و شناسنامه کشورمان کاهش یابد و شاهد اخبار این بخش در رسانه ها نباشیم. وی اضافه کرد: همچنیبن باید جلوی فروش دستگاه های فلزیاب که تبلیغات آن در شبکه های اجتماعی زیاد است گرفته شود و جرایم این بخش را باید افزایش داد تا کسی نتواند دنبال این تجهیزات برود.
محمدی تصریح کرد: گشت زنی های مداوم کارشناسان و نیروهای یگان حفاظت از آثار باستانی منطقه سبب می شود تا حفاران غیرمجاز نتوانند به اهداف شان دست یابند که این مهم آیا اکنون به نحو احسن انجام می گیرد؟ و یا در این بخش با کمبود نیرو مواجه هستند. چند روز گذشته نیز سه نفر جوینده گنج در سوادکوه دستگیر شدند.
در این پیوند فرمانده یگان حفاظت ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی مازندران از دستگیری سه حفار غیر مجاز و جوینده گنج در شهرستان سوادکوه خبر داد.
سرهنگ محمدرضا کردان افزود: بنا بر گزارش پایگاه یگان حفاظت میراث فرهنگی شهرستان سوادکوه، در خبر دریافت شده از میراث بانان افتخاری مبنی بر تردد و حضور مشکوک ۲ دستگاه خودرو به همراه تعدادی سرنشین در منطقه چهل چشمه از توابع روستای گرزین خیل، بلا فاصله ماموران یگان حفاظت شهرستان بههمراه عوامل انتظامی با دستور قضایی به منطقه اعزام شدند و در این عملیات آلات و ادوات حفاری از قبیل بیل، کلنگ، لباس کار کشف و ضبط شد.
وی افزود: در این رابطه سه حفار غیر مجاز دستگیر شد و پرونده بهمنظور سیر مراحل قانونی تحویل مراجع ذیصلاح انتظامی و قضایی شد.
کردان گفت: اگر استفاده از دستگاه فلزیاب بهمنظور کشف آثار و اموال تاریخی باشد، برخورد قانونی به عمل خواهد آمد و متخلفان به مراجع قانونی معرفی خواهند شد، در این راستا از تمامی مردم استان درخواست میکنیم در صورت مشاهده هرگونه موردی در این خصوص مراتب را با ستاد خبری یگان حفاظت ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان با شماره تماس۰۱۱۳۳۳۹۱۰۰۷ و یا از طریق سامانه ۰۹۶۶۲ به صورت شبانه روزی در میان بگذارند.
