مائده مطهری زاده تنوع زیستی، اقدام برای جلوگیری از انقراض گونهها و تخریب محیط زیست، تنها یک شعار نیست، بلکه نقشه راهی است که سالها توسط محیطبانان اجرایی شده است؛ اما کمبود نیرو و امکانات در عرصه حفاظت از محیط زیست، موضوعی است که باید بیشتر به آن پرداخته شود تا با رفع چالش کمبود […]
مائده مطهری زاده
تنوع زیستی، اقدام برای جلوگیری از انقراض گونهها و تخریب محیط زیست، تنها یک شعار نیست، بلکه نقشه راهی است که سالها توسط محیطبانان اجرایی شده است؛ اما کمبود نیرو و امکانات در عرصه حفاظت از محیط زیست، موضوعی است که باید بیشتر به آن پرداخته شود تا با رفع چالش کمبود نیرو شاهد رفع سایر معضلات باشیم.
محیطبانها در ایران به واسطه اقلیم منحصربهفرد این سرزمین، شرایط خاصی را تجربه میکنند و ممکن است در مناطق حفاظت شده کشور از دمای ۲۰- درجه (بخشهایی از فیروزکوه) تا بالای ۵۰ درجه (بخشی از کویر در تابستان) را در فصلهای مختلف تجربه کنند؛ این در حالی است که شرایط کم و بیش مشابهی در استانهای مختلف وجود دارد.
در کشور ایران برای نظارت هر ۱۰ تا ۱۱ هزار هکتار منطقه حفاظت شده، بهطور متوسط یک محیطبان وجود دارد، در حالی که استاندارد جهانی برای هر یک هزار هکتار عرصه خشکی یک نفر نیرو و برای هر ۵۰۰ هکتار عرصه تالابی و آبی یک نفر را پیشنهاد کرده، این بدان معنا است که در کشور اغلب محیطبانان مجبور به اضافه کار و پذیرش مسئولیت مضاعف هستند، زیرا کمبود نیرو و امکانات در عرصه حفاظت از محیطزیست، موضوعی است که باید بیشتر به آن پرداخته شود، این مسئله از این نظر اهمیت دارد که محیطبانان مجبور هستند روزها یا شاید هفتهها در محل خدمت و به دور از حداقل امکانات باشند.
نتایج تحقیقات نشان داده است که تعداد محیطبان در مناطق مختلف تحت مدیریت سازمان حفاظت محیطزیست تفاوتهای چشمگیری باهم دارند، اما هیچ منطقهای نیست که با مشکل کمبود نیرو دستوپنجه نرم نکند. برای نمونه پناهگاه حیاتوحش نایبندان با یک میلیون و ۴۴۲ هزار هکتار مساحت تنها ۹ محیطبان دارد و پارک ملی گلستان با ۹۲ هزار هکتار مساحت، ۴۰ محیطبان، اما حتی همین پارک ملی گلستان با این تعداد نیرو چنانچه نیروی همیار نداشت، معلوم نبود به واسطه کمبود نیروی انسانی حفاظتی چه وضعیتی پیدا میکرد!
سازمان حفاظت محیط زیست با کمبود بیش از ۵۹ درصدی محیط بان مواجه است
اکنون، فرمانده یگان حفاظت سازمان محیط زیست با بیان اینکه محیطبانان تا ۲ برابر بیشتر از کارمندان بدون افزایش حقوق در ماه ساعت کاری دارند، گفت: متوسط سالانه حدود ۹ هزار متخلف محیط زیست به همراه پنج هزار و ۴۰۰ قبضه سلاح کشف و ضبط میشود. جمشید محبت خانی عصر سهشنبه در آئین گرامیداشت روز محیط بان در ساری به وجود ۱۹ میلیون هکتار عرصه حفاظت شده محیط زیست در کشور اشاره کرد و افزود: اکنون این سازمان با کمبود بیش از ۵۹ درصدی محیط بان مواجه است، طوری که به هفت هزار و ۸۰۰ محیط بان نیاز دارد. محبت خانی با توضیح اینکه در دولت مردمی سیزدهم چهار هنرستان محیط بانی در کشور راه اندازی شده است که دانش آموزان پس از فارغالتحصیلی در اولویت جذب سازمان حفاظت محیط زیست قرار میگیرند، ادامه داد: در این دولت تاکنون یک هزار و ۲۰۰ دستگاه تریل وارد تجهیزات ناوگان محیط بانی شده است.
وی با اشاره به اینکه در حال حاضر تمام محیط بانیهای کشور به پنل خورشیدی مجهز شدند، بیان داشت: تنها رئیس جمهور سال های پس از انقلاب اسلامی که سه بار از واحدهای محیط بانی سرکشی کرده است، آیت الله رئیسی، رئیس جمهور شهید بوده است. فرمانده یگان حفاظت محیط زیست کشور با بیان اینکه اکنون ۶۳۰ واحد محیط بانی با حدود چهار هزار نیرو حفاظت ۱۹ میلیون هکتار را در کشور انجام میدهند، گفت: ۱۳۳ نفر محیط بان شهید و ۳۸۵ جانباز محیط زیست هستند. وی محیط بانی را یک فعالیت اجرایی و عملیاتی توصیف کرد و گفت: نمونه این گونه فعالیت سخت و خطرناک، یعنی در هریک از عملیات کشف و ضبط سلاح غیرمجاز از شکارچی، یک جنگ تن به تن صورت میگیرد. محبت خانی عشق محیط بانان به حفاظت محیط زیست را عامل انجام ماموریتها و مسوولیتپذیری آنان توصیف کرد. وی گفت: طبق اعلام رسمی و با تایید شورای عالی فرهنگ عمومی کشور، هشتم آبان ماه هر سال در تقویم کشور به روز محیط بانی نامگذاری شده است. وی تصریح کرد: هر ساله از بین ۷۵ محیط بان نمونه کشور یک نمونه محیط بان ملی، مازندرانی است.
آمایش سرزمینی زیست محیطی استان باید تدوین شود.
استاندار مازندران نیز با اظهار اینکه بالا بودن سرانه حفاظت محیطزیست استان فعالیت محیط بانان را سخت کرده است، گفت: آمایش سرزمینی زیست محیطی استان باید تدوین شود.
یوسف نوری عصر سهشنبه در آیین گرامیداشت روز محیط بانی در محل استانداری که با حضور بیش از ۶۰ محیط با استان برگزار شد، افزود: معضل بالا بودن سرانه حفاظت محیط زیست در کشور نیز مشهود است، اینکه هر محیط بان از ۱۰ هزار هکتار از عرصههای محیط زیست کشور را سرکشی کند، بسیار سخت و محیط بان با چالشهای جدی مواجه است.
استاندار مازندران بالا بودن سرانه ساعت خدمت و انجام ماموریتهای سخت بدون تجهیزات را از دیگر مشکلات محیط بانان عنوان کرد و ادامه داد: محدودیت ارتقاء شغلی در محیط بانی باید مرتفع شود، یعنی باید امتیاز بندی در این زمینه بوجود بیاید. نوری با تاکید بر این دیواره حفاظت محیطزیست مازندران ایجاد نشده است، تصریح کرد: تردد باید در مناطق حفاظت شده به ویژه منطقه میانکاله ساماندهی شود.
وی خاطرنشان کرد: این که به هر طریقی در ذخیرهگاه زیست محیطی میانکاله تردد انجام شود، اصلأ پذیرفتنی نیست.
تالاب بین المللی میانکاله در شرق مازندران دارای ۴۰ هزار هکتار مساحت آبی است که از دهستان میانکاله در شهرستان بهشهر تا آشوراده در استان گلستان گسترده است، این منطقه به دلیل داشتن پهنه آبی مناسب با ذخایر غذایی غنی و آبزیان همه ساله پذیرای بیش از ۳۰ تا ۴۰ گونه از پرندگان مهاجر زمستان گذران و بیش از ۱۰۰ گونه از پرندگان بومی آبزی و کنارآبزی است.
این تالاب با داشتن پناهگاه حیات وحش به مساحت حدود ۲۸ هزار هکتار و تنوع گیاهی از جمله درختان سازیل و انار وحشی که تغذیه برخی پرندگان را تشکیل میدهد توانست بیش از ۵۰۰ گونه جانوری را در خود جای دهد و به نوعی بهشت پرندگان استان نام بگیرد و با این تنوع زیستی به عنوان یکی از ذخیرهگاههای زیست کره جهان از سوی سازمانهای جهانی حفاظت از محیط زیست قرار گرفت.
استاندار مازندران گردشگری مسوولانه و حذف گردشگری انبوه در مناطق حفاظت زیست محیطی استان را مورد تاکید قرار داده است.
جمشید محبتخانی، فرمانده یگان حفاظت محیط زیست کشور اسفندماه سال گذشته طی گفتگویی اظهار کرد: سال جاری و سال آینده ۸۰ محیطبان در کشور بازنشسته میشوند، بنابراین بهجای ۲۵۰ نیروی جدید، ۱۷۰ نیروی اضافه محیطبانی خواهیم داشت، علاوه بر این برخی محیطبانها دچار عارضه جسمی هستند و شورای پزشکی تأیید کرده است که آنها نمیتوانند بهشکل عملیاتی خدمت کنند.
فرمانده یگان حفاظت محیط زیست کشور معتقد است: تعداد افرادی که دچار این مشکل هستند، ۵۰ نفر است، لذا زمانی که از حضور ۲۵۰ نیروی جدید صحبت میکنیم، بهمعنای آن نیست در عمل هم ۲۵۰ نیرو به پاسگاهها اضافه میشود؛، زیرا در همین بازه زمانی ۸۰ نفر بهواسطه بازنشستگی از شغل محیطبانی کنار میروند و همچنان چالش ۵۰ نیرویی که توان انجام کار میدانی ندارند و در فهرست محیطبانی بهجای کار ستادی قرار دارند، پابرجاست.
بر این اساس، حسن اکبری، معاون محیطزیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیطزیست با اشاره به اینکه برای پوشش مناطق حفاظت شده کشور به حدود ۱۷ هزار محیطبان نیاز است، اظهار میکند: هر سال بهطور میانگین از متخلفان حدود ۱۷ هزار لاشه پرنده و ۶۰ هزار لاشه ماهی کشف میشود. وی با اشاره به اینکه حفاظت مناسب از حیات وحش کشور در گرو افزایش نیروهای محیطبانی و تأمین تجهیزات مناسب است، میگوید: اکنون حدود ۳ هزار محیطبان مناطق حفاظت شده کشور را پوشش میدهند، تعداد ۶۷۰ پاسگاه محیطبانی نیز در کشور وجود دارد. حدود یک هزار دستگاه خودرو در اختیار محیطبانان قرار دارد. معاون محیطزیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیطزیست میافزاید: این میزان نیروی انسانی و تجهیزات برای پوشش ۱۹.۵ میلیون هکتار عرصه مناطق حفاظت شده عدد پایینی است، بر اساس استانداردهای جهانی برای هر یک هزار هکتار به یک محیطبان نیاز است، بنابراین در کشور به حدود ۲۰ هزار محیطبان نیاز داریم تا بتوانیم مناطق حفاظت شده را به خوبی پوشش دهیم، این در حالی است که حفاظت حیات وحش تنها محدود به مناطق حفاظت شده نیست و در عرصههای دیگر نیز باید از حیات وحش کشور محافظت کرد. وی درباره آمار تخلفات صید و شکار نیز توضیح میدهد: در مدت ۱۰ سال گذشته به طور متوسط هر سال حدود دو هزار لاشه پستاندار، هفده هزار لاشه پرنده و حدود ۶۰ هزار لاشه ماهی از شکارچیان متخلف کشف شده است. البته باید توجه داشت که این آمار همه کشفیات نیست، زیرا بسیاری از متخلفان شناسایی و دستگیر نمیشوند، بنابراین برای حفاظت از محیط زیست و حیات وحش کشور به نیرو و تجهیزات بیشتری نیاز است و در کنار آن باید از مشارکتهای مردمی نیز استفاده کرد.
