مائده مطهری زاده خوشههای طلایی کلزا که تا همین چند روز پیش، دشتهای مازندران را آذین بسته بودند و از زیبایی و درخشندگی طعنه بر خورشید آسمان میزدند، اکنون کم کم از روی زمین چیده میشوند. طبق برنامه ریزی مراکز خرید تضمینی کلزا نیز از سوی بخش خصوصی و شرکت غله و خدمات بازرگانی استان […]
مائده مطهری زاده
خوشههای طلایی کلزا که تا همین چند روز پیش، دشتهای مازندران را آذین بسته بودند و از زیبایی و درخشندگی طعنه بر خورشید آسمان میزدند، اکنون کم کم از روی زمین چیده میشوند.
طبق برنامه ریزی مراکز خرید تضمینی کلزا نیز از سوی بخش خصوصی و شرکت غله و خدمات بازرگانی استان آماده تحویل گرفتن محصول کشاورزان است.
براساس پیش بینی سازمان جهاد کشاورزی مازندران امسال بیش از ۲۲هزار تن دانه روغنی کلزا در استان تولید خواهد شد که این آمار حدود ۲۰ درصد بیشتر از سال گذشته است. طبق اعلام جهاد کشاورزی و شرکت غله و خدمات بازرگانی مازندران خرید تضمینی کلزا امسال در هر کیلو دانه روغنی با ۲ درصد ناخالصی و ۱۰ درصد رطوبت ۳۵۰ هزار ریال است.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان ساری با بیان اینکه اولین برداشت کلزا در اراضی زراعی روستای پل گردن از توابع مرکز جهاد کشاورزی شهید گریبان هولار این شهرستان انجام شد، گفت: با متوسط عملکرد ۲ تن در هکتار و بوسیله کمباین غلات مجهز به هد مخصوص برداشت، رقم پیشرو کلزا در ۱۵ هزار مترمربع از این مزرعه برداشت شد.
سید اسماعیل علوی با اشاره به اینکه سطح قرارداد امسال کلزای این شهرستان پنج درصد بیشتر از سهمیه ابلاغی سطوح کلزای این شهرستان بود، تصریح کرد: ۲ هزار و ۴۱۰ هکتار قرارداد کشت کلزا در این شهرستان منعقد شد. مدیر جهاد کشاورزی شهرستان ساری با یادآوری اینکه تغییر رنگ بذور کلزا از سبز به سیاه بیانگر زمان برداشت است، گفت: زود برداشت کردن کلزا موجب کاهش عملکرد و دیر برداشت کردن موجب رسیدگی بیش از حد و ریزش بذر می شود.
در همین راستا، معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی گفت: واردات دانههای روغنی توسط واردات کنندگان در ازای خرید محصولات تولیدات داخلی با قیمت مصوب و پس از پرداخت وجه به کشاورزان است. به گزارش روابط عمومی سازمان جهاد کشاورزی مازندران، علیرضا مهاجر در جلسه جهش تولید در دیمزارهای مازندران افزود: با توجه به اختلاف فاحش قیمت تولیدات خارجی و تولید داخلی، کارخانجات داخلی، رغبتی به خرید محصولات تولید داخل ندارند؛ از این رو وزیر جهادکشاورزی تدبیر کرد به کسانی اجازه واردات دانه های روغنی، کنجاله و روغن خام دهد که تولید داخل این محصولات را نیز با قیمت تضمینی مصوب دولت، خریداری کنند و پس ازپرداخت پول کشاورزان، واردات را انجام دهند.
وی تصریح کرد: این سیاست اکنون اجرایی شده و شرکت های روغن کشی و روغن نباتی در حال خرید دانه های روغنی از کشاورزان هستند.
معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی میانگین سرانه زمین در کشور را ۳.۲ هکتار اعلام کرد و ادامه داد: اگر به کمتر از این میزان برسیم قطعا با کاهش بهره وری در اراضی مواجه خواهیم شد.
مهاجر با بیان اینکه بلوک بندی اراضی کشاورزی یکی از راهکارهای مقابله با کوچک شدن اراضی است که به صورت پهنه بندی مدیریت می شوند، افزود: مدیریت زراعی منسجم بر اراضی کشاورزی باعث افزایش بهره وری مزارع می شود. وی اظهار داشت: در مازندران باید کارهای زیربنایی نظیر احداث انبارهای فنی برای نگهداری استاندارد محصولات کشاورزی انجام شود.
وی تصریح کرد: شرکت خدمات حمایتی و تعاون روستایی وظیفه اصلی تامین نهاده های کشاورزی نظیر کود و سم را برعهده دارند و باید بر اساس رسالت اصلی خودشان عمل کنند.
علت کم شدن استقبال کشاورزان از کشت کلزا
اما یک سوال چند سالی است که ذهنِ کارشناسان کشاورزی را به خود مشغول کرده است و آن، اینکه چرا کشاورزان، دیگر مثل سالهای قبل، از کشت دانههای روغنی کلزا استقبال نمیکنند؟
این را از کمتر شدنِ پوششِ کلزا در اراضیِ زراعی مازندران به ویژه در دشتهای کنار جادهای نکا و بهشهر میتوان فهمید.
تا چند سال پیش، فقط کافی بود اواخر فروردین ماه، راهیِ شرق مازندران شوید، آنگاه، رنگ طلاییِ دشتهای کلزا در دو طرف جاده، دیدگان شما را نوازش میداد، اما حالا کاشت کلزا به درونِ برخی روستاها آن هم به صورتِ محدود و پراکنده خلاصه شده است. تولید روغن خوراکی در کشور ۹۵ درصد وابستگی ارزی دارد. بخش اعظمی از دانههای روغنی مورد نیاز وارداتی است. نیاز کشور سالانه بین ۱.۵ تا ۱.۶ میلیون تن روغن است و در این راستا سالانه حدود ۳ میلیون تن دانه روغنی وارد ایران میشود. چرا نسبت به کشت دانههای روغنی اقبالی وجود ندارد؟
گفتنی ست نرخ خرید تضمینی کلزا در سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۱، هر کیلو ۳۰ هزار تومان بوده است در حالی که این عدد برای خرید گندم ۱۵ هزار تومان بود. عدم استقبال کشاورزان از کشت دانههای روغنی از جمله کلزا چیست؟
عطا هاشمی، رئیس بنیاد ملی گندم کاران درباره چرایی عدم استقبال گندم کاران میگوید: تناوب زراعی یکی از بدیهیات برای افزایش بهره وری در امر کشت است. اگر امسال محصولی کاشته شود که سال آینده با محصولی دیگر جایگزین شود کمک زیادی به حاصلخیزی زمین میکند. به عنوان مثال کاشت کلزا به تناوب کشت گندم خاک را بارور میکند؛ اما به چند دلیل کشاورزان از کشت کلزا استقبال نمیکنند.
وی افزود: به طور متوسط در هر هکتار کشت گندم ۴ تا ۵ تن محصول برداشت میشود که این عدد در برداشت کلزا کمتر است. وی ادامه داد: دومین عامل به شرایط آب و هوا بر میگردد. عامل سوم نیز مربوط به مکانیزاسیون بوده که تجهیزات مورد نیاز برداشت کلزا در کشور به اندازه کافی موجود نیست.
وی اظهار امیدواری کرد: با توجه به طرح الگوی کشت و فراهم شدن الزامات خوداتکایی در دانههای روغنی شاهد افزایش تولید این محصول مورد نیاز کشور باشیم. هاشمی در ادامه سخنان خود به اعتبارات و منابع مالی اشاره کرد و گفت: تأمین اعتبارات لازم برای خرید تضمینی محصولات ضروری است. به عنوان مثال امسال با وجود تحویل دانه کلزا مطالبات به طور کامل تسویه نشده است. همچنین ارقام مورد نیاز برای کاشت و تولید بذرهای مورد نیاز از دیگر پیش نیازهای حرکت به سمت تولید کلزا در کشور است.
یک تولیدکننده بذر هیبرید کلزا با گلایه نسبت به تأخیر پرداخت نرخ کلزا تحویل شده، عنوان کرد: با وجود اینکه کلزاکاران محصولات را تحویل دادهاند هنوز بخشی از مطالبات پرداخت نشده و این امر منجر به دلسردی کشاورزان میشود.
وی تولید دانههای روغنی در کشور را ضروری خواند و گفت: در حال حاضر روغنهای وارداتی دارای پالم بوده و باید روغن مورد نیاز در داخل تولید شود تا به لحاظ سلامت فاکتورها رعایت شود.
این کشاورز در ادامه سخنان خود تصریح کرد: گندم کاران سالها است به کشت گندم عادت کردهاند و الزامات آن را میدانند در حالی که برای کشت کلزا نیاز است مدیریت جدید داشته باشند؛ علاوه بر اینکه عدم توجه و اهمیت متولیان امر به این موضوع سبب شده که به مرور از سطح زیر کشت این دانه روغنی در داخل کاسته شود. به عنوان مثال حدود ۵ سال قبل در کشور ۲ هزار هکتار زمین زیر کشت کلزا میرفت که این عدد به مرور روند کاهشی داشت.
این کشاورز اظهار کرد: بارها به بهره برداران تاکید شده اگر سالهاست مبادرت به کشت جو میکنند با مدیریت میتوانند با کاشت کلزا، سود بیشتری داشته باشند. به عنوان مثال با مدیریت درست میتوان در هر هکتار بین ۲ تا ۵ تن کلزا برداشت کرد.
این کشاورز با بیان اینکه از دیگر مزایای کشت کلزا تولید عسل همزمان با آن است، گفت: همیشه برای گرده افشانی چند کندو عسل در زمینهای زیر کشت کلزا وجود دارد که این امر علاوه بر کمک به کشت بهتر موجب تولید عسل و درآمد بیشتر برای کشاورز میشود. او در پایان گفت: اشکالهایی که هنگام خرید محصول گرفته میشود مانند رطوبت بالا و… نیز منجر به دلسردی کشاورزان میشود که نیاز به آموزش دارد.
کلزا از گیاهان روغنی است که دانه آن حاوی ۴۰ تا ۴۵ درصد روغن و ۲۵ تا ۳۵ درصد پروتئین است.
مازندران استانی با محور تولیدی کشاورزی است که تقریبا کشت تمامی محصولات آن به بارندگی و ذخیره سازی آب بستگی دارد. طبق آمارهای رسمی تعداد بهره برداران بخش کشاورزی مازندران حدود ۵۰۰ هزار نفر است و هرگونه تغییر در بارندگی به صورت مستقیم بر زندگی و معیشت آنان و در نهایت بر امنیت غذایی کشور که مازندران نقش حدود ۱۲ درصدی در تولید ارزش افزوده آن دارد، اثرگذاری خواهد کرد.
