مائده مطهری زاده طی روزهای اخیر، خبرِ اعتصابِ تعدادی از پزشکان خانواده در استان مازندران سر و صدای زیادی را در جامعه بلند کرده است. پرداخت نشدن سه ماه حقوق و نیز سه فصل هزینه ۲۰ درصد ارزیابی پزشکان خانواده شهری از سوی تامین اجتماعی باعث شد تا تعدادی از پزشکان خانواده دست به اعتصاب […]
مائده مطهری زاده
طی روزهای اخیر، خبرِ اعتصابِ تعدادی از پزشکان خانواده در استان مازندران سر و صدای زیادی را در جامعه بلند کرده است.
پرداخت نشدن سه ماه حقوق و نیز سه فصل هزینه ۲۰ درصد ارزیابی پزشکان خانواده شهری از سوی تامین اجتماعی باعث شد تا تعدادی از پزشکان خانواده دست به اعتصاب بزنند و یا خدمات به مراجعه کنندگان ارائه نکنند و یا اینکه در صورت ارائه خدمات به آنها هزینه ویزیت گزاف دریافت کنند.
طرح پزشک خانواده یا همان نظام ارجاع از دو دهه گذشته برای ایجاد عدالت در حوزه سلامت در دستور کار قرار گرفت، این طرح با یک تبلیغات رسانهای بزرگ آغاز شد، اما پس از مدتی از اجرا و در میانه راه نیمهکاره رها شد، امروز کمتر کسی در سیستم بهداشت و درمان از طرح پزشک خانواده سخن به میان میآورد.
در بسیاری از کشورهای جهان، طرح پزشک خانواده در حال اجراست و بسیاری از مردم از مزایای اجرای این طرح بهرهمند میشوند، در این طرح بیمار در ابتدا به پزشک خانواده مراجعه و اگر نیازمند درمانهای تخصصی بود، توسط این پزشک به پزشک متخصص و فوقتخصص ارجاع داده میشود.
در نظام ارجاع هزینههای بیمار برای درمان بسیار کم میشود، همچنین پزشکان متخصص و فوق تخصص میتوانند زمان بیشتری را صرف بیماران نیازمند دریافت خدمات تخصصی کنند، حال باید دید وعدهها برای اجرای این طرح بهصورت کامل تا چه اندازه عملیاتی شده و اجرای این طرح در چه مرحلهای است؟ آیا عزمی برای اجرای این طرح توسط مسئولان بهداشت و درمان وجود دارد؟ نقش سازمانهای بیمهگر در این طرح چیست؟ تعداد بالایی از پزشکان عمومی بیکار هستند، در طرح پزشک خانواده میشد از ظرفیت این پزشکان برای ارائه خدمات مطلوب پزشکی به بیماران استفاده کرد، اما بهنظر میرسد هر چه زمان بیشتری از اجرای این طرح در کشور میگذرد، به جای حل مشکلات بر سر راه اجرای این طرح، شاهدیم که این طرح بیش از گذشته در حال کمرنگ شدن است. طرح پزشک خانواده که از سال ۱۳۹۱ در مازندران و فارس به عنوان ۲ استان پایلوت “نمونه” آغاز به کار کرد، طرحی سلامتمحور و مبتنی بر پیشگیری از ابتلا به بیماریها است، به طوری که آموزش و پیشگیری در آن اولویت اصلی اجرای طرح محسوب میشود تا به این شکل هزینههای بخش درمان در کشور کاهش یابد.
بیشتر از ۳۰۰ پزشک خانواده روستایی و همین تعداد ماما خانواده به جمعیت خانوار روستایی مازندران خدمات ارایه می دهند و همچنین بیشتر از ۵۰۰ پزشک خانواده شهری در این استان فعالیت دارند.
این پزشکان در شهرهای زیر ۵۰ هزار نفر جمعیت هر پزشک خانواده به ۲ هزار و ۵۰۰ نفر خدمات درمانی ارائه می کند و تمامی کنترل های لازم درمانی افراد از طریق این پزشکان برای افراد انجام می شود و در صورت نیاز به دریافت سطوح بالاتر دریافت خدمات اقدام لازم برای ارجاع به پزشک متخصص که در این طرح قرار دارند انجام می شود. همچنین در طرح پزشک خانواده برای گروه های مختلف سنی و جنسی مانند مادران باردار، نوزادان و کودکان، افراد بالای ۵۰ سال و مسن بسته های ویژه مراقبتی در نظر گرفته شده است و جمعیت این گروه ها برای این که قطار نظام سلامت محور به حرکتش در مسیر ادامه دهد، باید طبق برنامه زمان بندی به پزشک خانواده خود مراجعه کنند. پرداخت دستمزد پزشکان خانواده براساس موقعیت جغرافیایی شهری و روستایی توسط نهادهای متولی انجام می شود. طبق قرارداد کشوری، بیمه سلامت حقوق پزشکان خانواده روستایی را به حساب دانشگاه علوم پزشکی واریز و این نهاد حقوق آنان را پرداخت می کند و تمامی مراحل پرداخت حقوق و نظارت بر فعالیت این بخش از پزشکان برعهده دانشگاه علوم پزشکی است. حقوق و دستمزد پزشکان خانواده شهری از سوی سازمان تامین اجتماعی و بیمه سلامت تامین و به حساب آنها پرداخت می شود و دانشگاه علوم پزشکی تنها بر روند فعالیت آنها نظارت دارد.
در خصوص میزان پرداخت ماهانه حقوق به پزشکان خانواده نیز ۸۰ درصد حقوق تعیین شده براساس روندی که بالا اشاره شد از سوی نهادهای متولی به حساب آنان واریز و ۲۰ درصد مابقی حقوق آنها پس از ارزیابی کیفی ارائه خدمات توسط دانشگاه علوم پزشکی به صورت فصلی به حسابشان واریز می شود.
اجرایی نشدن روند پرداخت ماهانه و فصلی ۵۵۲ پزشک خانواده شهری در مازندران باعث شد تا بخشی از این جمعیت پزشکان در تعدادی از شهرها خدمات دهی خود را به مراجعه کنندگان متوقف کنند که از جمله این مناطق جویبار است. یکی از شهروندان جویباری از جمله افرادی است که طی روزهای اخیر تبعات این دست از کار کشیدن پزشکان خانواده را لمس کرده است.
او گفت: روز گذشته برای ویزیت و کنترل روند درمانی به پزشک خانواده مراجعه کردم که با اتفاق خاصی مواجه شدم. وی دریافت ویزیت یک میلیون ریالی از سوی پزشک خانواده را یک روال غیر معمول دانست و ادامه داد: به ازای دریافت خدمات ویزیت از پزشکم مجبور به پرداخت این میزان هزینه شدم.
این شهروند جویباری اظهار داشت: در حالی که پیش از این با هزینه ویزیت بسیار ناچیز خدمات لازم را دریافت می کردم چرا که ما به تفاوت این هزینه از سوی دولت پرداخت می شود. وی «حقوق دریافت نکردن» را پاسخ پزشک خانواده اش در جواب سوال اینکه چرا اینقدر ویزیت گران شده اعلام کرد. در همین حال یکی از پزشکان خانواده همین شهرستان که نخواست نامش فاش شود، دلیل این کار و برخی دیگر از همکارانش را دریافت نکردن حقوق به مدت چند ماه ذکر کرد. وی گفت: در حالیکه براساس چارچوب های اداری، پزشکان خانواده موظف به ارائه خدمات به افراد زیرپوشش خود در ساعات مختلف روز و عصر هستند و به صورت دائم در مطب حضور دارند اما از حمایت های مالی لازم برخوردار نیستند و ماهها حقوق دریافت نکردند. به گفته این پزشک خانواده حضور بی وقفه در مطب باعث شده این پزشکان نتوانند مشغول کار دیگری شوند تا هزینه های زندگی خود را تامین کنند. وی گفت: زندگی هزینه دارد و به طور قطع این روند پرداختی موجب اختلال در زندگی پزشکان خانواده مازندران شده است. ۳۷۰پزشک خانواده روستایی و همین تعداد ماما خانواده به جمعیت خانوار روستایی مازندران خدمات ارایه می دهند و همچنین ۵۵۲پزشک خانواده شهری در این استان فعالیت دارند. براساس آمار که پیش از این توسط معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران ارائه شد روزانه ۱۰ هزار مازندرانی به پزشکان خانواده خود مراجعه می کنند که این رقم بیانگر نقش و اهمیت فعالیت های پزشکی، مراقبتی و بهداشتی این بخش از پزشکان است. سرپرست معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران موضوع معوقات حقوق و دستمزد پزشکان خانواده شهری این استان را تایید کرده است. رضا صفری عربی گفت: قرارداد پرداخت دستمزد ماهانه و ارزیابی فصلی پزشکان خانواده شهری با بیمه تامین اجتماعی است که ۸۰ درصد این حقوق به صورت ماهانه برای آنها واریز می شود. وی توضیح داد: ۲۰ درصد مابقی این حقوق پس از اعلام ارزیابی کیفی خدمات از سوی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران به سازمان تامین اجتماعی براساس میزان کسب امتیاز و رتبه از سوی همین سازمان به حساب پزشکان خانواده واریز می شود. سرپرست معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران گفت : در روند پرداخت حقوق پزشکان خانواده شهری، دانشگاه علوم پزشکی تنها ناظر کیفی خدمت این پزشکان و نقشی در تامین و پرداخت حقوق آنها ندارد. وی تعداد پزشکان خانواده شهری مازندران را ۵۵۲ نفر اعلام کرد و افزود: اواخر پارسال سازمان تامین اجتماعی در پرداخت حقوق پزشکان خانواده شهری مازندران خلف وعده کرد و ۸۰ درصد حقوق سه ماه بهمن، اسفند ۱۴۰۲ و فروردین ۱۴۰۳ و همچنین ۲۰ درصد سه فصل پارسال را پرداخت نکرد.
صفری عربی گفت: این موضوع باعث شده برای چند روز تعدادی از پزشکان خانواده شهری در برخی نقاط مازندران دست از کار بکشند که البته با هماهنگی و پیگیری های کشوری انجام شده در حال حاضر بخشی از حقوق آنها پرداخت شده است. وی ادامه داد: پیگیری های رییس دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران و مدیردرمان تامین اجتماعی این استان در سطح کشوری و سازمان مرکزی تامین اجتماعی حقوق بهمن پارسال این پزشکان روز گذشته پرداخت شد. سرپرست معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران خاطرنشان کرد: مدیر درمان تامین اجتماعی مازندران نیز با توجه به پیگیری هایی که در سطح کشور و سازمان مربوطه خود انجام داده است از پرداخت مابقی مطالبات پزشکان خانواده شهری استان طی روزهای آینده خبرداد.
وی همچنین تاکید کرد: با توجه به اینکه پیگیری دریافت حقوق معوقه این پزشکان از سوی دانشگاه علوم پزشکی مازندران به وقت در حال انجام است، هرگونه دست از کار کشیدن و یا دریافت وجه اضافی از مراجعه کنندگان از سوی پزشکان خانواده قابل چشم پوشی نیست و گزارش های مردمی در این خصوص پیگیری می شود.
این مشکل و مشکلاتی بیش از این در حالی است که مسوولان دانشگاه علوم پزشکی چه در سطح استانی و چه در سطح ملی، همواره بر موفقیت آمیز بودن این طرح تاکید داشته و دارند و با اتفاقی که طی روزهای گذشته در مازندران افتاده است، به نظر میرسد مسوولان باید کمی از نگاهِ ایدهآل و تخیلی خود نسبت به این طرح فاصله گرفته و اندکی با نگاه واقع بینانه جلو بروند، بلکه گره گشایی صورت گیرد و این طرح یکبار برای همیشه به صورت درست اجرایی شود.
