مائده مطهری زاده
روستاهای مازندران، دارای ظرفیتهای ویژه اقتصادی چه از منظرِ گردشگری و چه به لحاظ کشاورزی هستند. ظرفیتهایی که متاسفانه آنقدرها که باید و شاید از آن استفاده نشده و طی سالیان، منجر به نقل مکانِ روستاییان از روستاها به شهرها شده است.
دولتهای مختلف و استانداران زیادی، تلاش کردند تا این مهاجرتِ نامطلوب به مهاجرت معکوس (رجعتِ روستاییان به زادگاهشان) تبدیل شود و در این راه، با ارائه تسهیلات کم بهره و حمایتهای مالی و مادی دیگر کوشیدند و تا حدودی هم موفق بودند اما هنوز تا نقطه مطلوب فاصله بسیار است.
بهمن ماه سال گذشته، طرح توانمندسازی ۵۰۰ روستای مازندران با حضور احمد وحیدی وزیر کشور و سید محمود حسینی پور نماینده عالی دولت در استان عملیاتی و آغاز شد.
وزیر کشور و استاندار مازندران در همایش سراسری ۲ هزار نفری دهیاران استان که در ساری برگزاری شد، طرح توانمند سازی ۵۰۰ روستای مازندران را رونمایی کردند.
طرح توانمندسازی و آموزشهای مهارتی روستاییان، عشایر، مناطق محروم و مرزی با رویکرد اشتغال پایدار، به منظور توسعه کمی و کیفی تولیدات و ارائه خدمات براساس مزیتهای منطقهای با بهره گیری از ظرفیتهای محلی و بهبود وضعیت و کیفیت زندگی جامعه هدف در مازندران عملیاتی و اجرا شد.
از دیگر اهداف اجرای این طرح که در راستای تحقق سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی ابلاغی از سوی رهبر معظم انقلاب است تلاش جهت تحقق سهم عادلانه عوامل در زنجیره تولید تا مصرف متناسب با نقش آنها در ایجاد ارزش، به ویژه با افزایش سهم سرمایه انسانی از طریق ارتقای آموزش، مهارت، خلاقیت، کارآفرینی و تجربه است.
گسترش عدالت اجتماعی در مناطق روستایی، عشایری، کمتر توسعه یافته و محروم کشور و جلوگیری از مهاجرت بی رویه روستاییان و گسترش پدیده حاشیه نشینی شهرها، تحقق پیشرفت فرهنگی- اجتماعی با ارتقای کیفیت جمعیت، افزایش نشاط و اصلاح سبک زندگی و تربیت جمعیت مطابق الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت در مناطق هدف طرح، تحقق پیشرفت اقتصادی، بهبود وضعیت اشتغال و افزایش نرخ بهره وری و ارزش افزوده فعالیت های اقتصادی روستاییان و تحقق توسعه پایدار زیست محیطی از طریق حفظ و استفاده بهینه از منابع طبیعی کشور از جمله اهداف طرح توانمند سازی روستاییان با رویکرد اشتغال پایدار است.
فروردین ماه امسال، استاندار مازندران از تشکیل و راه اندازی دبیرخانه دایمی طرح توانمندسازی ۵۰۰ روستا در مازندران خبر داد و گفت: همسو با اجرای این طرح، روستاهای مورد نظر شناسایی و جانمایی و به تمام فرمانداران نیز ابلاغ شده است تا متناسب با ظرفیتهای موجود نسبت به کشت محصولات در روستاها اقدام کنند.
وی نقش دستگاه های اجرایی مختلف از جمله بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، سازمان گردشگری، جهاد کشاورزی و صنعت را در راستای اجرای مطلوب این طرح مهم ارزیابی کرد و اظهار داشت: ماموریت اصلی این دستگاه ها نیز در روستاها مشخص و به مدیران ابلاغ شد.
وی از انجام اقدامات اولیه در برخی از روستاهای مازندران در راستای اجرای این طرح خبر داد و خاطرنشان کرد: از جمله موضوعات مهم در راستای اجرای طرح توانمندسازی روستاها پس از طراحی، تامین منابع مالی مورد نیاز است که قرار شد در استان از اعتبارات دولتی و اعتباراتی که نهادهای حاکمیتی مانند ستاد اجرایی فرمان امام (ره)، کمیته امداد و بنیاد مستضعفان در نظر میگیرند، به این طرحها اختصاص یابد تا عملیاتی شود.
نماینده عالی دولت در مازندران گفت: طرح توانمندسازی روستاها نه تنها یک طرح اقتصادی بلکه یک طرح فرهنگی نیز محسوب میشود که یک روستا را در تمام ابعاد بررسی و پوشش میدهد و مهمترین مولفه در اجرای این طرح مردمیسازی و واگذار امور اقتصادی به خود مردم است.
حسینی پور، نقش اعضای شورای اسلامی و دهیاران را در معرفی طرحهایی که قابلیت اجرا در روستاها را داشته باشد، مهم ارزیابی کرد و افزود: متناسب با ظرفیتهای موجود نسبت به توزیع تجهیزات مورد نیاز در روستاها اقدام میشود. استاندار مازندران با بیان اینکه طرح توانمندسازی ۵۰۰ روستای مازندران تا پایان امسال عملیاتی و اجرا خواهد شد و به طور حتم این طرح تا پایان دولت مردمی سیزدهم به تمام روستاهای استان گسترش خواهد یافت، افزود: در نظر است تا پایان امسال ۵۰۰ روستای مازندران همسو با اجرای این طرح توانمند شوند و در صورت معرفی روستایی که قابلیت اجرای این طرح را داشته باشد، به طور حتم به تعداد روستاهای برخوردار نیز افزوده خواهد شد.
حسینی پور با اشاره به تجربیات ارزنده ولی الله نادعلی زاده در راستای اجرای طرحهای مقاومت اقتصادی در روستای خرماکلای قائم شهر، وی را به عنوان دبیر طرح توانمندسازی ۵۰۰ روستای مازندران معرفی کرد.
استاندار مازندران در مردادماه ۱۴۰۲ نیز در جلسه توانمندسازی روستاهای مازندران با بیان اینکه همسو با اجرای طرح توانمندسازی ۵۰۰ روستای مازندران، قرارگاه پیشرفت نیز با ساختاری مطلوب و متشکل از ۳۵ دستگاه اجرایی استان تشکیل و دبیرخانه آن نیز با پنج کارگروه تشکیل و راه اندازی شده است، اظهار داشت: سهم دستگاههای اجرایی در هر یک از این کارگروهها مشخص شده که باید به نحو مطلوب به وظیفه و نقش اصلی خود عمل کند.
این مقام مسوول با عنوان اینکه ساختار این قرارگاه باید با یک روحیه انقلابی و جهادی همراه باشد تا بتوانیم طرحهای بزرگ اقتصادی را در مازندران عملیاتی و اجرایی کنیم، خاطرنشان کرد: اجرای طرح توانمندسازی ۵۰۰ روستای مازندران، افزایش بهره وری، اشتغال پایدار، بهبود وضع معیشتی و شکوفایی اقتصاد روستایی را به همراه خواهد داشت. نماینده عالی دولت در مازندران بیان کرد: بسیاری از طرحهای بزرگ اقتصادی با گرفتار شدن در ساختار معیوب اداری گذشته، از بین رفت و فرصت توسعه نیز از مازندران گرفته شد و خسارت جبران ناپذیری نیز به همراه داشت، اما اکنون باید با یک روحیه انقلابی و جهادی، با رفع موانع، زمینه شکوفایی اقتصاد مردمی در روستاها را فراهم کنیم.
حسینیپور، تامین اعتبار مورد نیاز برای اجرای طرح توانمند سازی روستاها را بسیار مهم و حیاتی دانست و گفت: مقرر شد ۵۰ درصد منابع مورد نیاز این طرح توسط قرارگاه امام حسن مجتبی (ع) و بقیه از محل منابع استانداری و دیگر دستگاههای اجرایی تامین شود.
حسینی پور در جلسه توانمندسازی روستاها در آذرماه امسال نیز تغییر کاربری زمین را جدیترین چالش بر سر راه اجرای طرح توانمندسازی روستاها در مازندران ارزیابی کرد و گفت: ما وظیفه داریم متناسب با نیازهای استان، علاوه بر رفع برخی تعارضات قانونی، نسبت به وضع قوانین جدید نیز اقدام کنیم.
سیدمحمود حسینیپور در جلسه توانمندسازی ۵۰۰ روستای مازندران افزود: مولدسازی روستاها با تشکیل و راه اندازی شرکتهای تعاونی مختلف و همچنین رونق در بازار فروش محصولات روستایی امکان پذیر خواهد بود و این مهم به طور ویژه باید در دستور کار مسئولان دستگاههای اجرایی مربوط قرار گیرد.
وی اظهار داشت: طرح توانمندسازی روستاهای مازندران یک ایده اساسی برای آینده استان است که با عملیاتی شدن و دستیابی به اهداف از پیش تعیین شده در این طرح، زمینه توسعه بیش از پیش این استان را فراهم میکند. استاندار مازندران خاطرنشان کرد: ایجاد و احداث طرحهای دهکده کشاورزی، دامپروری، گردشگری و صنایع دستی با هدف مولد سازی روستاها و همچنین رونق در بازار فروش محصولات تولیدی روستاییان باید مورد توجه مسئولان دستگاههای اجرایی ذیربط قرار گیرد.
وی با بیان اینکه در روستاهای مازندران با انجام کارهای فردی نمیتوانیم به نتیجه برسیم چون روستاییان و کشاورزان دارای تشکیلات منظم و خاصی نیستند، خاطرنشان کرد: به عنوان نمونه تمام هنرمندانی که در روستاها در بخش صنایع دستی مشغول فعالیتاند باید با تشکیل شرکت تعاونی از یک ساختار منسجمی برخوردار شوند.
مقام عالی دولت در مازندران بیان کرد: در بخش تولید برنج نیز باید با تشکیل و راهاندازی شرکتهای تعاوتی، علاوه بر فروش تضمینی محصول، زمینه ورود آن به بورس را نیز فراهم کنیم. حسینی پور با بیان اینکه با اتخاذ راهکار درست و اصولی، رویکرد مردم نسبت به فلسفه تشکیل و راه اندازی شرکتهای تعاونی باید تغییر یابد، تصریح کرد: برای مولدسازی و توانمند کردن روستاها، تشکیل و راه اندازی شرکتهای تعاونی در بخشهای مختلف در دستور کار متولیان و دستگاههای اجرایی مربوط قرار گیرد.
وی با بیان اینکه همسو با اجرای طرح توانمندسازی روستاهای مازندران، دستگاههای اجرایی باید ظرف مدت ۱۰ روز، به استعلامهای مربوطه پاسخ دهند، گفت: دستگاههای اجرایی باید امسال منابع اعتباری بیشتری را برای توانمندسازی ۱۰۰ روستای مازندران اختصاص دهند. آخرین روز از دی ماه امسال نیز استاندار مازندران در همین پیوند اعلام کرد: ۱۰۰ روستا در استان باهدف اجرای طرح توانمندسازی و ایجاد اشتغال پایدار اعتبار ۷۰ میلیارد ریالی دریافت کردند. سید محمود حسینی پور در دیدار با نماینده ولی فقیه در مازندران بیان داشت: طرح توانمندسازی ۵۰۰ روستای مازندران تحولی بزرگ در رونق تولید و اشتغال پایدار استان ایجاد میکند.
وی اظهار داشت: ۱۰۰ روستای مازندران در قالب طرح توانمندسازی ۷۰ میلیارد ریال تسهیلات دریافت کردند و برای ۱۰۰ روستای دیگر هم کارهای مقدماتی و آموزش آغاز شد. مقام عالی دولت در مازندران افزود: با توجه به اینکه یکی از اهداف مهم دولت سیزدهم محرومیت زدایی است طرح توانمندسازی روستاها در استان در راستای تحقق همین برنامه است.
استاندار مازندران با بیان این مطلب که سفر هفته گذشته معاون رییس جمهور و رییس سازمان برنامه و بودجه دستاوردهای خوبی برای استان داشت، افزود: بسیاری از طرحهای شاخص نیمه تمام استان در این سفر بازدید و تصمیمات خوبی برای تکمیل این طرحها انجام شد.
روستاها به عنوان یکی از ارکان اصلی اقتصاد کلان و بسترساز رشد تولید، میتوانند در صورت رونق فعالیتهای اقتصادی با بهبود زیرساختها همراه با تقویت ماندگاری جمعیت و زمینهسازی پایدار برای مهاجرت معکوس، به شکلی موثر در کاهش مشکلات عام جامعه نقشآفرینی کنند.
اعتقاد کارشناسان بر این است که میتوان به روستا و روستانشینی مولد به عنوان بسترساز توسعه پایدار امیدوار بود. تحقق این مهم نیازمند بهبود وضعیت توزیع درآمد، افزایش و شتاب در اجرای طرحهای عمران روستایی، کاهش شکاف دستمزد میان شهر و روستا، سرمایهگذاری و تعادل قیمت محصولات کشاورزی است.
اقدامات عملیاتی مناسب و پایدار در این چارچوب منجر به ترغیب روستاییان در پرهیز رضایتمندانه از مهاجرت به شهرها، تقویت و گسترش روستاهای مولد با کارکرد اقتصادی موثر برای کلان جامعه خواهد شد.
بخش مهمی از بخشهای برنامههای پنج ساله توسعه کشور و از جمله برنامه ششم به توازن منطقهای، توسعه روستایی و توانمندسازی اقشار آسیبپذیر توجه داشت و به موجب ماده ۲۷ این قانون «دولت موظف است به منظور تحقق سیاستهای کلی برنامه و اقتصاد مقاومتی، شناسایی و بهره برداری از ظرفیتهای موجود در نواحی روستایی و ارتقای منزلت اجتماعی روستاییان و جایگاه روستاها در اقتصاد ملی و ایجاد بستر لازم برای شکوفایی و پیشرفت عدالت محور روستاها قدامات خاصی را انجام دهد.» رونق سکونتگاههای روستایی به عنوان تبلور حیات اقتصادی و اجتماعی جامعه، از دیرباز نقش مهمی در توسعه پایدار روستایی و توسعه ملی کشور داشته است و این مساله موجب شده که اهمیت و جایگاه روستاها به عنوان کانونهای ارزشمند تولید و ثروتآفرینی در سیاستگذاریها و برنامهریزیهای توسعه ملی پررنگتر جلوه کند.
