مازندران به عنوان یکی از استانهای پرباران کشور بیشترین میزان آسیبدیدگی و خسارت و تلفات ناشی از سیل را نیز در طول سالیان شاهد بوده است. اما با این حال، به رغمِ پرتعداد بودن وقوع این بلای طبیعی در مازندران که تقریبا هرساله میزانی از خسارات و تلفات را روی دست مردم استان میگذارد، همچنان […]
مازندران به عنوان یکی از استانهای پرباران کشور بیشترین میزان آسیبدیدگی و خسارت و تلفات ناشی از سیل را نیز در طول سالیان شاهد بوده است.
اما با این حال، به رغمِ پرتعداد بودن وقوع این بلای طبیعی در مازندران که تقریبا هرساله میزانی از خسارات و تلفات را روی دست مردم استان میگذارد، همچنان درب روی پاشنه سوءمدیریتها میچرخد و مازندران هنوز در مقابل تشکیل کوچکترین سیلابی، در معرض بیشترین حدِ آسیب پذیری قرار دارد.
براساس آخرین گزارشها، بارش شدید باران و برف در چند روز گذشته، متاسفانه انسداد ۱۷۰ راه اصلی و فرعی و همچنین تخریب دیوارههای حفاظتی رودخانهها به دلیل بالا آمدن حجم آب و آبگرفتگی برخی روستاهای جلگهای مازندران را در پی داشته است.
بارش شدید برف و باران در نواحی کوهستانی و جلگهای از بامداد جمعه هفته گذشته در مازندران به اوج رسید و مناطق مختلف را درگیر کرد؛ به غیر از انسداد ۱۶۹ راه روستایی و یک راه اصلی در کیاسر، قطعی برق در ۲۰ روستا و همچنین قطعی شبکه انتقال آب آشامیدنی در بخش هایی از قائمشهر از دیگر مصیبتهای این بلیه در ساعتهای گذشته در استان بود.
اداره کل مدیریت بحران استانداری مازندران روز سه شنبه هفته گذشته با انتشار اخطاریهای نسبت به بارندگی سیل آسا و بارش شدید برف، وزش تندباد، آذرخش، کاهش دمای هوا و طوفانی شدن دریا از روزهای پایانی این هفته تا اوایل هفته آینده هشدار داده بود.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری مازندران همچنین اظهار داشت: بارش باران در روستای ۵۰۰ خانوار جمعیتی حیدرکلای فریدونکنار به دلیل تخریب بخشی از دیواره حفاظتی رودخانه باعث آبگرفتگی این روستا شد.
حسینعلی محمدی شیرکلاهی با بیان اینکه، در مجموع بارش شدید باران و برف در استان به ابنیه زیرساختی از جمله مخابرات، برق و آب آشامیدنی خسارت ۲۰ میلیارد ریالی وارد کرد، گفت: البته با ورود بهموقع نیروهای امدادرسان اکنون بسیاری از مشکلات مناطق خسارت دیده برطرف شده و دیواره حفاظتی رودخانه در منطقه حیدر کلا هم به زودی تعمیر و بازسازی خواهد شد.
وی افزود: در حال حاضر گروههای امداد و نجات هلال احمر، راهداری، پلیس راه و دستگاههای خدمات رسان آب، برق و گاز برای رصد ابنیه زیرساختی و همچنین فرمانداران، بخشداران و دهیاران شهرستانهای رامسر، تنکابن، چالوس، سوادکوه، بلده نور، هزارجریب نکا و بهشهر و کیاسر ساری در آماده باش قرار دارند.
وی همچنین تصریح کرد: هم اکنون دستگاههای امدادی و خدماتی ضمن آماده سازی تجهیزات و ماشین آلات، آمادگی لازم برای برای هرگونه عملیات امداد و نجات و خدمات رسانی دارند.
مازندران هر بار با وقوع سیلابهای کوچک و بزرگ دچار خسرانهای مالی و بعضا جانی زیادی میشود و متاسفانه عمده کمکها و مساعدتهای مالی دولت برای جبران خسارات آسیبدیدگیهای ناشی از آن، با تاخیر چندین ماهه نصیب سیلزدگان میشود و این در حالی است که مدیرکل مدیریت بحران مازندران طی روزهای گذشته ادعا و اعلام کرد که مازندران، رکورددار دریافت اعتبارات پیشگیرانه بحران از دولت است.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری مازندران گفت: مازندران با دریافت ۷۹۲ میلیارد تومان اعتبار پیشگیرانه بحران و وقوع بلایای طبیعی از جمله سیل از دولت طی یکسال از این حیث در کشور رکورددار است. حسینعلی محمدی شیرکلاهی افزود: باتوجه به شرایط جغرافیایی و همچنین حضور چند ۱۰ میلیونی سالانه گردشگران و مسافران در استان همواره سازمان مدیریت بحران کشور به حمایتهای همه جانبه در حوزه پیشگیرانه مازندران تاکید دارد.
وی خاطر نشان کرد: در سال جاری بیش از ۷۹۲ میلیارد تومان اعتبار از محل ۱۶ و ۱۷ مدیریت بحران برای استان تخصیص یافت که این رقم در مقایسه مدت مشابه سال گذشته ۱۶۴ درصد افزایش را نشان میدهد.
محمدی شیرکلاهی اضافه کرد: در کنار تخصیص این میزان اعتبار، منابع مالی سالانه استانی مدیریت بحران نیز برای مازندران در نظر گرفته شد.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری مازندران گفت: باتوجه به تعدد و تنوع بحران و بلایای طبیعی، امسال مازندران بیشترین اعتبارات پیشگیرانه مدیریت بحران را به نسبت دیگر استانهای کشور دریافت کرد و از این حیث رکورددار است.
وی افزود: باتوجه به اینکه مازندران سالانه پذیرای ۵۰ تا ۷۰ میلیون مسافر است سازمان مدیریت بحران کشور طبق پیگیریهای استانداری اعتبارات ویژه پیشگیرانهای را برای این استان در نظر گرفته است.
این مقام مسوول گفت: ۵۶ طرح مدیریت بحران استان با هزینه اعتبار ۲۰۰ میلیارد تومانی در دهه فجر امسال بهره برداری شد که به طور حتم با تدوام اقدامات پیشگیرانه، خسارتهای ناشی از بلایای طبیعی در استان به حداقلترین سطح ممکن خواهد رسید.
موضوعاتی چون، توجه به حوزه آبخیزداری و دیوارهسازی رودخانهها به ویژه در روستاهای بالادست، نظارت برای برداشت مصالح آزاد و آوردههای رودخانهها، تخصیص ردیف اعتباری مشخص برای پیشگیری از خسارات سیل در مازندران، بی توجهی قوای سهگانه به ویژه قوه قضائیه در برخورد با متخلفان ساخت و سازهای غیرمجاز در حرائم رودخانه، برخورد لازم با دهیارانی که بدون ضوابط و قواعد، اقدام به فروش اراضی حریم رودخانه میکنند و همچنین مسوولانی که وظیفه نظارت بر آنها را بر عهده دارند، از مباحث اصلی است که هر ساله به آن، پس از وقوع سیل اشاره میشود و سپس، برای همیشه از یاد میرود.
کارشناسان معتقدند مازندران به دلیل ماهیت توپوگرافی خود همواره در برابر بروز سیل آسیب پذیر بوده است، همچنین بیش از ۷۵ درصد از زمینهای استان دارای شیب بیش از ۱۰ درصد و حدود ۴۰ درصد دارای شیب بالای ۵۰ درصد است یعنی سطح زمینهای پست و جلگهای استان که حدود ۲۳ درصد از زمین های آنرا شامل می شود، پایین است.
به عقیده آنها، بارندگی با سرعت نسبتا بالایی از ارتفاعات به سوی جلگه سرازیر میشود، به دلیل اینکه سطح زمین در برخی مناطق جلگهای پایین تر از سطح دریاست بنابراین حجم آب اضافی حاصل از سیلابها به سختی به دریا تخلیه میشود و مدت زمان بیشتری در این مناطق پست باقی میماند.
آزیتا امیری کارشناس مطالعات اداره کل هواشناسی مازندران، در این خصوص میگوید، این امر نه تنها از دخالتهای ناشیانه انسان نشأت میگیرد بلکه شرایط تغییر اقلیم نیز خارج از محدوده دخالت بشری به افزایش این پدیده دامن میزند که وقوع بارشهای سیل آسا و بی سابقه از جمله پیامدهای آن است.
وی تصریح کرد: ساخت و ساز غیرمجاز و یا با مجوزهای بدون مطالعه دقیق در حاشیه رودخانهها یکی از مهمترین دلایل بروز خرابیهای ویرانگر به هنگام طغیان رودخانههاست، در واقع رودخانهها باید برای مواقعی که دبی یا حجم آب افزایش مییابد فضای کافی جهت هدایت آب اضافی در اختیار داشته باشند.
کارشناس مطالعات اداره کل هواشناسی مازندران، با اشاره به اینکه بر اساس مدیریت سیلابهای شهری، علاوه بر لایروبی رودخانهها، باید برخی از مناطق در مسیر که ریسک ایجاد مسیر فرعی و تخریب زمینهای مجاور را دارند توسط سازههایی مانند دیوارههای سیل بند مقاوم سازی شوند، تاکید کرد: دست اندازی و تجاوز به منابع طبیعی مازندران از جمله چرای بیرویه دام بیش از ظرفیت مراتع بالادست باعث از بین رفتن پوشش گیاهی مراتع میشود.
امیری اضافه کرد: وجود دورههای طولانی خشکسالی و کم بارشی در مناطق کوهستانی استان منجر به خشک شدن خاک این نواحی شده است و همراه با سایر عوامل از جمله کاهش پوشش گیاهی منجر به سست شدن خاک و عدم مقاومت آن در برابر بارندگیها میشود که احتمال بروز سیل و رانش زمین را افزایش میدهد.
کارشناسان معتقدند در وقوع سیلهای اخیر عامل اصلی، بلایی است که ما انسانها بر سر خاک حوضهها آوردهایم، واضح است که جنگلها را از بینبردهایم و جنگلتراشی در شمال ایران رخ داده است. هنور هم ماشینهای بزرگی که در حال حمل درختان بریده جنگلهای شمال هستند؛ مشاهده میشود.
محمد ابراهیم بنیحبیب کارشناس حوزه مهندسی آب و استاد دانشگاه نیز در این باره میگوید: دقت داشته باشیم که خاک جنگل سُست است و اگر درختان را بِبُریم و جنگل را تخریب کنیم، مقاومت خاک از بین میرود و به راحتی در دامنههای پر شیب لغزش پیدا میکند و وارد رودخانهها میشود در نتیجه این فرآیند، غلظت رسوبات رودخانهها بالا میرود و این وضعیت مقدمه مصیبتهای بزرگ است، چون حجم سیلاب بیشتر میشود و ضریب زبری جریان آب بالا میرود و عمق جریان و پهنه سیلاب را بیشتر میکند. به نظر میرسد مسوولان سه قوه کشور، باید یکبار برای همیشه، با در نظر گرفتن تمامی جوانب موضوع مهم سیل که با زندگی مردم در ارتباط دارد، تصمیمگیری کنند و بدون کوچکترین اغماض، با تمامی مسببان حادثه برخورد لازم و کافی صورت بگیرد.
دلایل مطرح شده از سوی کارشناسان، نشان میدهد هر سه قوه، در این زمینه به اندازه مسئولیتشان، نقش دارند و با یک برنامه ریزی صحیح و اصولی، میتوان از وقوع این حوادث بسیار غمگین پیشگیری کرد.
